Sankt Vith (Frans: Saint-Vith; Luxemburgs: Sankt-Väit, Waals: Sint-Vit) is een stad in de provincie Luik. Zij behoort tot de Duitstalige Gemeenschap van België en telt ruim 10.000 inwoners. Ze is genoemd naar de heilige Vitus die in deze plaats verbleef. De gemeente wordt gerekend tot de streek Belgische Eifel, waarvan het de enige stad is, en ligt op 520 m boven de zeespiegel.
Met een oppervlakte van 146,93 km² is Sankt Vith na Büllingen de grootste gemeente van de provincie Luik. Daarnaast is de gemeente naast hoofdplaats Eupen de enige stad in de Duitstalige Gemeenschap.
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Sankt-Vith 14,51 3.784 261 63067A 2 Schönberg 19,44 753 39 63067C 3 Lommersweiler 35,05 1.254 36 63067D 4 Crombach 49,79 2.505 50 63067E 5 Recht 28,36 1.881 66 63067B-F
Overige kernen Naast de deelgemeenten behoren ook de kleinere dorpen Alfersteg, Amelscheid, Andler, Atzerath, Breitfeld, Eiterbach, Emmels (Nieder-Emmels en Ober-Emmels), Galhausen, Heuem, Hinderhausen, Hünningen, Mackenbach, Neidingen, Neubrück, Neundorf, Rödgen, Rodt, Schlierbach, Setz, Steinebrück, Wallerode, Weppeler en Wiesenbach tot het grondgebied van Sankt Vith.Kaart van de gemeente
Geschiedenis Het is niet duidelijk wanneer en waarom Sankt Vith werd gesticht. De eerste vermelding is van 1130 of 1131.
In de stad, sinds 1270 een bezit van de Valkenburgers, liet Jan van Valkenburg een burcht en stadsmuur aanleggen. In 1350 verleende hij Sankt Vith stadsrechten. Het behoorde tot 1795 tot het hertogdom Luxemburg dat onderdeel was van de Oostenrijkse Nederlanden. Nadat het van 1795-1814 bij het Franse departement Ourthe werd ingedeeld kwam het in 1814 onder Pruisen, dat uiteindelijk opging in Duitsland. In 1920 werd het onderdeel van België.
In 1887 werd Sankt Vith via de Vennbahn met Aken verbonden. Een jaar later kwam er ook een spoorlijn naar Gerolstein en de Westeifelbahn. In 1917 kwam er een spoorverbinding met Gouvy en werd Sankt Vith een belangrijk spoorwegknooppunt met onderhoudswerkplaats en tevens een economisch centrum.
Op 10 mei 1940 werden de Oostkantons, en daarmee ook Sankt Vith, door het Duitse Rijk geannexeerd, en op 9 augustus 1944 werden het station en de Sint-Vituskerk gebombardeerd. Van 3-4 september 1944 werd de stad geëvacueerd en op 13 september door Amerikaanse troepen bevrijd. Op 16 december begon echter het Ardennenoffensief en werd de stad verdedigd, totdat op 22 december de nazi's de stad weer innamen. Tijdens de daaropvolgende kerstdagen werd de stad door bombardementen geheel verwoest. Hierbij kwamen 153 bewoners en meer dan 1000 soldaten om. 90% van de gebouwen werd verwoest. Het duurde tot in de jaren '60 van de 20e eeuw voordat de wederopbouw voltooid was. De protestantse kerk werd niet herbouwd omdat het aantal protestanten na de oorlog verwaarloosbaar was. De protestanten van Sankt Vith zijn nu aangewezen op de Duitstalige kerkgemeente in Malmedy.
Bezienswaardigheden thumb|Sint-Catharinakapel
Hieronder staan alleen bezienswaardigheden in Sankt Vith-stad opgelijst. Zie de artikelen over de overige kernen voor hun bezienswaardigheden. Sint-Catharinakapel Sint-Vituskerk Büchelturm Tumulus van Schinkelsknopf
Demografische ontwikkeling
Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1930 tot en met 1970=volkstellingen, 1976 inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1930 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,31994 101,11995 101,91996 102,71997 103,01998 103,51999 103,82000 103,42001 103,72002 104,42003 104,82004 105,12005 105,62006 106,02007 106,32008 106,92009 107,32010 107,62011 108,52012 109,32013 109,62014 110,22015 110,52016 111,52017 111,72018 112,02019 112,42020 113,12021 114,02022 115,32023 116,12024 116,5 2025 117,72026 117,9
Politiek Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %19%19%19%19%19%21%21%21%21 Huppertz1 / Gehlen2 / Nilles3 / Krings-FBLC / NBA GrommesD35,871738,72836,782839,192825,513476,0C1885,53C2055,12D1342,02D9 Pip1 / Dries2 / KringsB / Krings-FBLC 33,531731,61722,122531,58B647,01B10- - Ecolo1 / KringsB / Krings-FBLC - 3,8103,4110- - SP-PS1 / LedieuA / KringsB / Krings-FBLC/ NBA GrommesD5,691022,81A43,8910 D D Kreins1 / LedieuA / Dejozé2 / Thommessen3 / FDV4 / Liste Freches5/ GemeinsamB24,911515,292324,233527,483515,8642-20,825446,98B10 FLS1/GemeinsamB- - - - - - - 17,4214 Berens1 / WFE 2.0.2 - 3,09102,23103,0510- 8,141114,47113,5020- Meskens - - 16,293- - - - - - Unitas - - - 1,950- - - - - Gerhard Schmitz- - - - - - - 3,150- Jetzt- - - - - - - - 10,992 5490 58176110602561906306585464996241Opkomst % 95,9693,6493,2291,7681,6888,2884,30Blanco en ongeldig %2,0 3,73,963,776,356,6913,507,157,88
Burgemeesters 1989-1994 Albert Gehlen 2001-2018 Christian Krings 2018-2024 Herbert Grommes 2024-heden Werner Henkes
Verkeer en vervoer In de stad Sankt Vith lopen verschillende gewestwegen: N676, N626, N646, N62 en de N675. In de gemeente liggen verder de N695, N670, N659 en N660. Verder loopt er door de gemeente de snelweg A27/E42.
Vroeger lag er in Sankt Vith ook een spoorwegknooppunt waar de spoorlijnen 47, 48 en 163 samenkwamen bij het station Sankt Vith. Al deze lijnen zijn opgebroken.
Stedenbanden , Kerpen, NRW, sinds 1975 , Teiuș, District Alba, sinds 2008
Geboren Aloys Jousten (1937-2021), geestelijke Yves Kreins (1952), magistraat Marc Dollendorf (1966), atleet Thierry Neuville (1988), rallypiloot
Trivia De Nederlandse koning Willem-Alexander draagt de titel Heer van Sankt Vith. Zie Titels Nederlandse koninklijke familie.
Nabijgelegen kernen Wiesenbach, Neundorf, Rodt, Emmels, Wallerode, Setz
Externe links Website van de gemeente Sprechende Sprachkarte: audio-opname van dialectspreker uit Sankt Vith
Categorie:Plaats in de Duitstalige Gemeenschap