thumb|rechts|Paul F. Sanders (circa 1929) Paul F. Sanders, volledige naam Paul Florus Sanders, voor intimi Paul F. (Amsterdam, 21 december 1891 – Tarrytown (New York), 25 juli 1986) was een Nederlands componist, musicoloog en journalist.
Hij was zoon van de Groningse koopman, kassier en makelaar en effecten Benjamin Sanders en Limburgse Rosalie Levenbach. Hijzelf was tussen 1916 en 1935 getrouwd met voordrachtskunstenaar Elisabeth (Liesbet/Liesbeth) Herzberg en vanaf 1945 met Sibilla Elisabeth (Hilde) Surlemont.
Muziek Als kind vatte Sanders grote belangstelling op voor muziek, maar zijn vader zag niets in een beroep als musicus, en hij werd via een opleiding aan het gymnasium bestemd voor een handels- en/of bankierscarrière. Zijn vioolstudie leidde vanwege jeugdreuma tot niets. Van 1911-1914 werkte hij bij een bank in Berlijn, waar hij in aanraking kwam met de moderne kunst. Zijn kennismaking met politiek geëngageerde kunstenaars als Käthe Kollwitz bracht Sanders bij het socialisme.
Pas in 1918 begon hij met een serieuze studie muziektheorie en compositieleer; zijn leraren waren Sem Dresden, Louis Albert, Paul le Flem en Willem Pijper. Hij werd muziek- en beeldende kunstcriticus bij het socialistische dagblad Het Volk en het katholieke De Tijd en richtte samen met Pijper in 1926 het tijdschrift De Muziek op. Pijper en Sanders werden er redacteur; Piet Tiggers was een van de medewerkers. Het blad sneuvelde in 1933. Sanders schreef ook artikelen in buitenlandse bladen en maakte vrienden in kringen rond de kunstenaars Piet Mondriaan, Georges Vantongerloo en de dichter Adriaan Roland Holst.
Kruseman noteerde de volgende werken: 1921: Mara, toneelmuziek voor gemengd koor en orkest, tekst Herman Middendorp 1923: Pierrot aan de lantaarn, rhapsodie voor kamerorkest, twee declamatoren en twee dansers, tekst Martinus Nijhoff 1923: Twee joodsche liederen voor alt, dwarsfluit, klarinet, hoorn, fagot, contrabas en harp 1926: Rataplan voor kamerorkest 1929: Een kleine suite voor vierhandig piano 1929: Russisch gebed, driestemmig vrouwenkoor, dwarsfluit, hobo, twee hoorns en strijkkwartet 1929: La vieille, vierstemmig koor op tekst van Paul Fort 1930: Strijkkwartet Planlied voor de SDAP
Er volgden ook publicaties: 1923: Muziek voor de volksklasse 1924: Het strijkkwartet 1926: De piano, het instrument en haar meesters 1929: Moderne Nederlandsche componisten.
Hij was ook jaren actief als bestuurder, zoals van de Volksmuziekchool, International Society for Contemporary Music Nederland en voorzitter van de Socialistische Kunstenaarskring. Hij was tevens betrokken bij een voorloper van de Buma/Stemra.
Journalist Vanuit de kunst, waaronder een verblijf in Berlijn tussen 1913 en 1915 leidde tot de journalistiek; in eerste instantie muziekrecensent bij het socialistische dagblad Het Volk. Belangstelling voor cultuur en het oprukkend socialisme bracht hem tot het streven naar de verheffing van arbeiders. Hij schreef voor welke muziek wel of niet geschikt was voor hen. Hij zag in de jaren dertig ook het gevaarlijk oprukken van het nationaal-socialisme in Duitsland. Hij waarschuwde ervoor en was dan ook tegenstander van de Olympische Zomerspelen 1936 in Berlijn. Zijn dienstverband bij Het Volk kwam tot een eind toen de bedrijfsleiding in 1940 Joodse werknemers “op vakantie” stuurde om er goed op te staan bij de Duitse bezetter. Hij nam net als anderen, onder wie Simon Carmiggelt, ontslag bij de krant. Het “op vakantie sturen” hielp Het Volk niet, even later nam een NSB-er de leiding over. Tijdens de bezetting bleef Sanders uit handen van de bezetter door steeds onder te duiken, maar wel schreef hij artikelen voor illegale tijdschriften, De Vrije Kunstenaar en Het Parool. Na de Bevrijding nam Carmiggelt namens Het Parool weer contact met hem op voor de kunstrubriek.
Hij werd er na de oorlog vaste medewerker en was van 1947 tot 1962 correspondent in de Verenigde Staten dan wel New York. Hij werkte daar tevens voor de VARA. Hij werd minstens viermaal onderscheiden: in 1952 werd hij door koningin Juliana der Nederlanden benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau, en in 1961 bevorderd tot officier. In 1958 werd hij in de VS onderscheiden voor zijn voorzitterschap van de Buitenlandse Persvereniging (United Nations Correspondents Association, UNCA) en hij kreeg het eredoctoraat Letteren van het Hamilton College voor zijn journalistieke werk aldaar.
Biografie In 2026 publiceerde Claartje Wesselink zijn biografie: De strijd van Paul Sanders. Een Joodse journalist in de vuurlinie van de 20ste eeuw: Amsterdam, Berlijn, New York. Amsterdam, De Arbeiderspers, 2026. 360 p. Die stelde dat Sanders in 1977 zelf al was begonnen met een autobiografie, maar tot een eindresultaat leidde dat niet.
Categorie:Nederlands componist Categorie:Nederlands muziekcriticus Categorie:Nederlands journalist