Vi è ben noto is een pauselijk document van paus Leo XIII, gedateerd op 20 september 1887 en gericht aan de bisschoppen van Italië. De huidige website van de Heilige Stoel rangschikt het document onder de encyclieken van Leo XIII en omschrijft het als handelend over de rozenkrans en het openbare leven.Leo XIII, Vi è ben noto, 20 september 1887, Heilige Stoel, Italiaanse tekst, geraadpleegd 25 augustus 2026.Leo XIII, Vi è ben noto, 20 september 1887, Heilige Stoel, Engelse vertaling, geraadpleegd 25 augustus 2026. In de contemporaine Latijnse publicatie in het Acta Sanctae Sedis staat de tekst, waarvan het Latijnse incipit Vos probe nostis luidt, onder de aanduiding Litterae [...] ad episcopos Italiae de SS. Rosario ("brief [...] aan de bisschoppen van Italië over de heilige rozenkrans").Leo XIII, Vos probe nostis, in: Acta Sanctae Sedis, deel XX (1887), pp. 209–213; zie tevens de Latijnse tekst bij de Heilige Stoel, geraadpleegd 25 augustus 2026.

In het document spoort Leo XIII de Italiaanse bisschoppen aan om gedurende de maand oktober de rozenkransdevotie te bevorderen. Hij verbindt deze oproep met de positie van de Katholieke Kerk in het toenmalige Italië, de door hem geconstateerde religieuze onverschilligheid en zijn streven naar vrijheid voor de paus en de Apostolische Stoel.

Achtergrond Vi è ben noto verscheen tegen de achtergrond van de nog onopgeloste Romeinse kwestie, het conflict over de positie van de paus en Rome na de Italiaanse eenwording. Nadat Italiaanse troepen op 20 september 1870 Rome hadden ingenomen, verloor de paus zijn wereldlijke heerschappij over de stad. De Italiaanse Garantiewet van 1871 moest de positie en bepaalde privileges van de paus regelen, maar werd door de Heilige Stoel niet als oplossing aanvaard. De kwestie bleef bestaan tot de Verdragen van Lateranen van 1929.Questione romana, Enciclopedia on line, Treccani, geraadpleegd 25 augustus 2026.

In de jaren onmiddellijk voorafgaand aan Vi è ben noto waren er voorzichtige pogingen om de verhouding tussen de Heilige Stoel en het Koninkrijk Italië te verbeteren. Volgens het Dizionario Biografico degli Italiani waren er tussen 1884 en 1887 signalen van toenadering. Leo XIII verklaarde in mei 1887 een einde aan het conflict te wensen, maar verbond een regeling aan wat hij de volledige en daadwerkelijke vrijheid van de Heilige Stoel achtte. Na uitspraken van de Italiaanse politicus Francesco Crispi in juni van dat jaar verscherpte de tegenstelling opnieuw.Leone XIII, papa, Dizionario Biografico degli Italiani, Treccani, geraadpleegd 25 augustus 2026.

Deze politieke achtergrond viel samen met Leo XIII's bevordering van de rozenkransdevotie. KADOC-KU Leuven noemt de verbreiding van de rozenkransmystiek een kenmerk van zijn religieuze beleid en beschrijft zijn politieke optreden als diplomatiek en pragmatisch, terwijl zijn kerkvisie sterk verbonden bleef met het idee van de Kerk als societas perfecta en met de herwaardering van de scholastieke filosofie, in het bijzonder die van Thomas van Aquino.Jan Roobrouck, 1878-1903: Leo XIII, KADOC-KU Leuven, laatst bijgewerkt 11 februari 2026, geraadpleegd 25 augustus 2026.

Inhoud

De rozenkrans en de maand oktober Leo XIII opent de brief met een verwijzing naar het vertrouwen dat hij in Maria, aangeduid als de Maagd van de Rozenkrans, stelde in wat hij als een periode van moeilijkheden voor de Kerk beschouwde. Hij herinnert eraan dat hij reeds eerder had aangedrongen op een bijzondere toewijding van de maand oktober aan de rozenkrans en vraagt de Italiaanse bisschoppen om deze praktijk in hun bisdommen met hernieuwde ijver te bevorderen.

De oproep stond niet op zichzelf. De bevordering van de rozenkrans vormde een terugkerend thema in het pontificaat van Leo XIII. KADOC noemt deze Mariadevotie een belangrijk aspect van zijn religieuze optreden. In Vi è ben noto wordt de rozenkrans in het bijzonder verbonden met de situatie van de Kerk in Italië.

Kerk en openbaar leven De brief richt vervolgens de aandacht op Italië. Leo XIII motiveert die bijzondere aandacht met de aanwezigheid van Rome als zetel van het pausdom. Hij stelt dat geloof en christelijke moraal in Italië werden bedreigd en spreekt in de polemische terminologie van zijn tijd over tegenstanders en "sekten" die volgens hem ook in Rome tegen de Kerk werkzaam waren.

De paus verbindt het gebed tot Maria vervolgens uitdrukkelijk met publieke en kerkelijke doeleinden. Hij vraagt de gelovigen te bidden voor de Kerk en de Apostolische Stoel, voor de vrijheid van de paus en voor vrede en openbare voorspoed. Daarmee behandelt het document de rozenkrans niet uitsluitend als een persoonlijke devotionele praktijk, maar plaatst het gebed ook in de context van de toenmalige verhouding tussen Kerk, pausdom en Italiaanse samenleving.

Geloof en religieuze onverschilligheid In het laatste gedeelte vraagt Leo XIII de bisschoppen om onder de gelovigen een naar zijn woorden sterk, levend en werkzaam geloof te bevorderen. Hij roept op tot boete, het vervullen van godsdienstige plichten en een openlijke belijdenis van het christelijk geloof.

Daartegenover plaatst hij wat hij omschrijft als een toenemende "religieuze onverschilligheid" onder Italianen. Volgens de paus leidde die ontwikkeling tot minder eerbied en gehechtheid aan de Kerk. Hij vraagt de bisschoppen daarom het christelijke religieuze bewustzijn en de betrokkenheid bij de katholieke zaak te versterken. Deze uitspraken geven de beoordeling van Leo XIII zelf weer en moeten worden gelezen tegen de kerkelijk-politieke omstandigheden van Italië in de jaren 1880.

Feest van de Rozenkrans Leo XIII vermeldt tevens dat hij het Feest van de Rozenkrans voor de gehele Kerk tot de toenmalige liturgische rang van duplex secundae classis ("dubbel van de tweede klasse") had verheven. Hij presenteert deze liturgische maatregel als onderdeel van zijn streven de rozenkransdevotie te versterken.

Plaats binnen het pontificaat van Leo XIII Vi è ben noto verenigt twee onderwerpen die ook breder in het pontificaat van Leo XIII aanwezig waren: de bevordering van de Mariadevotie en de positie van de Kerk in de moderne staat. KADOC beschrijft Leo XIII enerzijds als een paus die de rozenkransdevotie sterk bevorderde en anderzijds als een kerkvorst die, binnen een traditioneel kerkbegrip, diplomatieke en pragmatische middelen gebruikte in zijn verhouding tot moderne staten.

Voor Vi è ben noto komt die combinatie concreet tot uitdrukking in de koppeling tussen de rozenkrans, kerkelijke vrijheid, de positie van de paus en wat Leo XIII als het geestelijk welzijn van het openbare leven beschouwde. Het document bevat echter geen systematische uiteenzetting van politieke filosofie zoals sommige andere geschriften van Leo XIII; de argumentatie heeft hoofdzakelijk de vorm van een pastorale en devotionele aansporing aan de Italiaanse bisschoppen.

Zie ook

Paus Leo XIII Rozenkrans Supremi Apostolatus Officio Romeinse kwestie Lijst van encyclieken van paus Leo XIII

Externe links

Vi è ben noto – Italiaanse tekst bij de Heilige Stoel Vos probe nostis – Latijnse tekst bij de Heilige Stoel Vi è ben noto – Engelse vertaling bij de Heilige Stoel

Categorie:19e-eeuws rooms-katholiek geschrift Categorie:Pauselijke encycliek Categorie:1887