Een ezelsbruggetje is de benaming voor een mnemotechniek om iets heel anders makkelijk te kunnen onthouden. Veelal is het te onthouden ezelsbruggetje op zichzelf nonsens. Het kan zijn dat het ezelsbruggetje zelf niet te onthouden is, of dat de informatie tegenstrijdig of dubbelzinnig is ("welke is het nou?"). In dat geval is het bruggetje contraproductief.
Het woord is misschien afkomstig van het feit dat de ezel maar een heel klein randje nodig heeft om snel op de plek van bestemming te komen; een plank over een sloot volstaat al. Het woord ezelsbrug bestond reeds in Griekse oudheid, waar de pons asinorum een stelling uit de euclidische meetkunde is, maar bestaat in zijn huidige betekenis al minstens sinds de Latijnse scholastiek in de middeleeuwen. thumb|300px|Pirosmani, Donkey Bridge
Voorbeelden CASSA verwijst naar het onthouden van de onthoudprincipes, een "meta-ezelsbruggetje" dus.
Taal Nederlands 't Kofschip of 't fokschaap Wie wil weten of de onvoltooid verleden tijd en het voltooid deelwoord van een regelmatig werkwoord een t of een d in hun uitgang krijgen, kijkt naar de medeklinker die in het hele werkwoord aan de uitgang -en voorafgaat. Komt deze medeklinker voor in 't kofschip (dat wil zeggen, is hij stemloos), dan krijgt de uitgang een (stemloze) t; komt hij er niet in voor (wat automatisch betekent dat de klank stemhebbend is) krijgt de uitgang een (stemhebbende) d. Bijvoorbeeld: de f in bluffen staat in 't kofschip (want is een stemloze klank), dus wordt de onvoltooid verleden tijd blufte en het voltooid deelwoord gebluft; de v in roven komt niet voor in 't kofschip (want de v is stemhebbend), dus is de onvoltooid verleden tijd roofde en het voltooid deelwoord geroofd. De letter x zit niet in 't kofschip, maar werkwoorden waarvan de stam op deze letter eindigt worden op dezelfde manier behandeld als die met een s en krijgen dus ook de uitgang met t: faxte, gefaxt. Voor dit soort gevallen wordt 't kofschip weleens verlengd tot 't ex-kofschip. 't Fokschaap wordt in deze gevallen ook wel vervangen door 't sexy fokschaap. Als alternatief komt ook xtc-koffieshop(je) wel voor.
De vijf stemhebbende medeklinkers die geen stemloze tegenhanger hebben: je molenaar, dus j, m, l, n en r. Ook ng zou hierbij moeten zijn. CV Musvoort Een mengsel van de beginletters van alineaverbanden: Concluderend-, vergelijkend-, middel-doel-, uitleggend- (of toelichtend-), samenvattend-, voorwaardelijk-, opsommend-, oorzakelijk-, redengevend- en tegenstellend verband. Spelling: onmiddellijk gaat steeds slapen met 2 dekens en 2 lakens, dus 2 d's en 2 l'en in onmiddellijk. een professor draagt één frak en twee schoenen. Koppelwerkwoorden: De zes belangrijkste en meest voorkomende koppelwerkwoorden: de medeklinkers van het nonsenswoord zwabbels staan voor zijn, worden, blijken, blijven, lijken en schijnen. De belangrijkste koppelwerkwoorden vormen (min of meer) de twee zinnetjes: Hete lijken schijnen te worden voorkomen. en Zijn dunken blijft blijken.
Frans Franse accenten é en è: Met een beetje fantasie vormen de accenten in élève twee zeilen aan de mast, dus eerst é en dan è. Een hélicoptère moet eerst opstijgen (é) en dan landen (è). Klokwijzers: bij de è wijst het accent naar elf uur, dus een korte e zoals in elf; bij de é wijst het accent naar één uur, dus een lange e zoals in één. De vier neusklanken van het Frans: un bon vin blanc ("een goede witte wijn"). C vóór o en u en a, spreekt men uit gelijk een K: de uitspraak van de c in woorden als "circus". Iets anders: C is K voor O, U en A, en voor medeklinkers. Of: De C is geen Kei (de C is geen K bij de E en de I). Ook gemakkelijk om dit te onthouden is dat C wordt K voor de klinkers uit auto en C wordt S voor de klinkers uit "fiets". De werkwoorden geler ("vriezen"), acheter ("kopen"), degeler ("dooien") en peler ("schillen") krijgen bij een aantal vervoegingen een accent grave: Friezen kopen dooie schillen Ezeltje Achter Uit voor worden met 'eau'. Een Avondje uit
Duits De uitgangen per naamval kunnen onthouden worden door: NaamvalEzelsbrugMannelijkVrouwelijkOnzijdigMeervoud1, nominatief RESE deRdiEdaSdiE2, genitief SESaR SESaR deS+(E)SdeRdeS+(E)sdeR 3, datiefMeeRMiNNeN deMdeRdeMdeN+N 4, accusatiefNESE deNdiEdaSdiE de uitgangen van het regelmatig werkwoord: een stukje taart en thee en zo. (Fe)est-tenten, e-st-t-en-t-en-(en)
ich wohne du wohnst er/sie/es wohnt wir wohnen ihr wohnt sie/Sie wohnen
Muziek Klassieke stemming van de snaren van een gitaar (E-A-D-G-B-E): Eet Alle Dagen Grote Borden Erwtensoep Een Aap Die Geen Bananen Eet Een Aardig Dametje Gaat Bessen Eten Een Artiest Die Graag Brood EetUit het boek "De plectrumgitarist" van Ed Wennink. Hetzelfde, omgekeerd Een Bruin Gevlekt Dier Aait Eenden Een Betere Gitaar Door Alle Eeuwen Een Beer Geeft De Aap Eten Even Bijkomen Gaapte De Arme Ezel Een Boer Gaat De Akker Eggen Bij het leren van muzieknoten op de notenbalk: E-G-B-D-F; Een Goede Boer Drinkt Fris Een Goede Boer Dorst Flink Eerst Goed Boeren, Dan Fluiten Een Goede Belg Die Frituurt Every Good Boy Does Fine Snaren van de viool: Gans, Duif, Aap en Ezel Geef De Aap Eten Volgorde van de majeurtoonsoorten in de kwintencirkel: mollen: Frits Besproeit Esthers Asters Desnoods Gestaag Ces keer mollen: Friezen Beschouwen Esten As Deskundige Gespreksleiders mollen: Friese Boeren Eten Alle Dagen Grauwe Capucijners (iets minder handige variant die op sommige muziekscholen wordt geleerd) kruisen: Geef Die Aap Een Bord FisCies. In het liedje Do-Re-Mi uit The sound of music worden notennamen gebruikt als ezelsbruggetjes.
Wiskunde De rekenregel, dat wil zeggen de (verouderde) volgorde waarin rekenkundige operatoren moeten worden uitgevoerd: machtsverheffen, vermenigvuldigen, delen, worteltrekken, optellen en aftrekken Hier wacht meneer van Dale op antwoord, haakjes, wortels en machten, vermenigvuldigen en delen, optellen en aftrekken. Help mij van die wiskunde-opdrachten af Hoe moeten wij van de onvoldoendes afkomen? Het mannetje won van de oude aap, met de moderne volgorde waarbij worteltrekken voor vermenigvuldigen komt. Het mooie veulen draaft op en af, Vlaamse variant (moderne volgorde, worteltrekking aanzien als machtsverheffing). Heel mooie vrouwen doen onze afwas. Onderstaande ezelsbruggetjes zijn verouderd: Meneer Van Dale wacht op antwoord Men vaart de Waal op en af Mijn vader draait worsten op aarde, van Hugo Brandt Corstius Romeinse cijfers: Ik Verving Xanders Lekkere Citroenen Door Mandarijnen, waarbij I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 en M = 1000. De eerste cijfers van het getal π (pi): af te leiden uit het aantal letters in de woorden van de volgende zinnen: Wie u kent, o getal belangrijk en gepast, bezit nog rijker waarheid, ankervast (13 cijfers) How I want a drink, alcoholic of course, after the heavy lectures (of: all those chapters) involving quantum mechanics! (volgens Isaac Asimov) (15 cijfers) Que j'aime à faire apprendre/connaitre un nombre utile aux sages. Immortel/Illustre Archimède, artiste, ingénieur! Qui de ton jugement peut priser la valeur? Pour moi, ton problème eut de pareils/féconds avantages. (31 cijfers) (zie pi (wiskunde) voor een nog langere tekst) Berekenen van hoeken (goniometrie): SOS-CAS-TOA: Sinus = Overstaande zijde / Schuine zijde; Cosinus = Aanliggende zijde / Schuine zijde; Tangens = Overstaande zijde / Aanliggende zijde. TOA-CAS-SOS, een variant die volgens sommigen wat beter in het gehoor ligt. thumb|150px|... maakt concaaf ...thumb|150px|... wat convex is Begrippen concaaf (hol) en convex (bol) Hunkemöller Lexis maakt concaaf wat convex is. Hunkemöller is een fabrikant van korsetten, waarmee de taille van ronde vrouwen (convex) ingesnoerd wordt (concaaf). GRAZ De eigenschappen van een vector: Grootte, Richting, Aangrijpingspunt en Zin Symbolen Het symbool voor de logische EN of AND lijkt op de beginletter van AND: ⋀ Het symbool voor de logische OF of OR is het tegengestelde: ⋁ Het symbool voor de Vereniging (Union) van verzamelingen is de letter U, als de beginletter van Union en enigszins als de beginletter van Vereniging: ⋃ Het symbool voor de Doorsnede van verzamelingen is het tegengestelde: ⋂
Natuurkunde Volgorde van de kleuren van de regenboog: rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet Roggebrood in vieren ROGGBIV Begrippen 'kathode' en 'anode' van een diode (om de doorlaatrichting voor elektrische stroom te onthouden): KNAP: de Kathode is Negatief en de Anode is Positief Elektrolyse van water: OPA HeNK: Zuurstof (O) ontstaat aan de Positieve zijde (Anode). Waterstof (H) ontstaat aan de Negatieve zijde (Kathode). Elektriciteit, weerstanden & de Wet van Ohm: PUInhoop → P = UI U is Ingenieur → U = IR of UIeR → U = IR RUDI → R is U Delen door I → R=U/I
Astronomie Volgorde van de planeten van het zonnestelsel: Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Voor augustus 2006 werd Pluto eveneens als planeet beschouwd. Mijn vader at meestal jonge spruitjes uit nieuwe potten Zij maakt van acht meter Japanse stof uw nieuwe pyjama (vanaf de zon) Maak van acht meter Japanse stof uw nachthemd, een nieuwe variant zonder zon en zonder Pluto Maak voort aardig meisje, Jan spat u nat, (plons!) Met veel aandacht maakt Juul scheepjes uit notendoppen, deze is extra handig, omdat bij de planeten tot en met Jupiter de eerste twee letters te horen zijn. Marie vertelt Anne: "Mijn Jan schreef uit Nepal", vóór 2006 stond Nepal voor Neptunus én Pluto. De Nederlandse namen van de sterrenbeelden van de dierenriem vormen enkele alfabetische reeksen van opeenvolgende letters: RST, KLM, SSS. De drie SSS-sterrenbeelden staan ook op alfabetische volgorde: Ram Stier Tweeling; Kreeft Leeuw Maagd; Weegschaal; Schorpioen SchutterIn de astrologie wordt meestal Boogschutter gezegd Steenbok; Waterman; Vissen Volgorde van de spectraalklassen van sterren (Harvard-classificatiesysteem): Oh, Be A Fine Girl, Kiss Me Right Now, Sweetie/Smack of aan eind Quick please. Only Boys Accepting Feminism Get Kissed Meaningfully Kwartieren van de maan op het noordelijk halfrond: Van de boog ☽ kan de letter P van het Franse woord premier ("eerst") worden gevormd, dus eerste kwartier. Van de boog ☾ kan de kleine letter d van het Franse woord dernier ("laatst") worden gevormd, dus laatste kwartier. Van de boog ☽ kan b gemaakt worden, er komt nog wat bij. Van de boog ☾ kan de kleine letter a gemaakt worden, er gaat nog wat af. Kwartieren van de maan op het zuidelijk halfrond: Van de boog ☾ kan C gemaakt worden, voor Crescendo. Van de boog ☽ kan D gemaakt worden, voor Decrescendo.
Scheikunde De eerste 20 elementen van het periodiek systeem: H HeLiBeB CNOFNeNaM gAlSiPS ClArKCa Het Hele Linke Bertje Boorde Colen aaN Op Flakkee eN Nam 's Morgens Al Series Photo's met Sijn Cl Ar K Camera (met Ne in omgekeerde volgorde als eN) Knaag en Alcrau. K, Na en Ag zijn eenwaardig. Al, Cr en Au zijn driewaardig Honfbricl (spreek uit honfbrikkel). Velen gebruiken ook FOHNBrICl (spreek uit fohnbrikkel). Ook gebruikt wordt Cl Brinhof. Deze elementen (H, O, N, F, Br, I en Cl) komen in de natuur nooit als enkelvoudig atoom voor, maar zijn halogenen. Ze zijn altijd als paar aanwezig. Andere ezelsbruggetjes zijn de naam "H. Clifbron" en het woord Brinclhof (spreek uit brinkelhof). Deze zeven elementen kunnen ook onthouden worden met elk van de volgende dertien zinnen: Claartje Fietste Naar Haar Opa In Breda HONderd Franse Clowns Breken In Onze BromFiets Claxon Is Nooit Hoorbaar In Het Clubje Fan Niet Ontleedbare Broertjes Fientje Cliedert Nooit Broom In Haar Ogen Fientje Cliederde Bruine Inkt Op Haar Neus Herman Broods Fan Club Is Niet Oké Cleo Fietst Naar Haar Opoe In Breda Claire Fietst met Haar Oma Naar Breda Claartje Fietst Niet In Haar OnderBroek Het Onweert Nooit In Brabantse Chloor Fabrieken Het Ondergrondse NeukFestijn Bracht Iedereen Closer