Alessandro Petacchi (La Spezia, 3 januari 1974) is een voormalig Italiaans wielrenner. Hij was een specialist op het gebied van de massasprint. Petacchi gold daarin jarenlang als een van de besten ter wereld.
Zijn bijnaam Ale Jet zegt voldoende over zijn sprintcapaciteiten. Andere bijnamen zijn de Speer van La Spezia, de gentleman-sprinter, Peta en de rappe uit La Spezia.
Wielercarrière thumb|links|300px|2005: Petacchi wint Milaan-San Remo Na van 1996 tot en met 1999 voor Scrigno en diens opvolger Navigare-Gaerne te hebben gereden, kwam Petacchi in 2000 bij Fassa Bortolo terecht.
In 2003 behaalde hij misschien wel zijn meest tot de verbeelding sprekende resultaat: in de drie grote rondes (die van Italië, Frankrijk en Spanje) boekte hij in totaal 15 etappeoverwinningen. Hij was daarmee de derde persoon (na Miguel Poblet in 1956 en Pierino Baffi in 1958) die in alle drie de grote rondes in eenzelfde jaar een etappe-overwinning boekte. In 2004 behaalde hij negen overwinningen in de Ronde van Italië, een nooit vertoond resultaat sinds de Tweede Wereldoorlog. In 2005 won hij voor het eerst in zijn carrière een klassieker: Milaan-San Remo.
In 2006 stapte hij over naar Team Milram. Met deze ploeg greep hij in het voorjaar van 2006 net naast de winst in een paar grote klassiekers: hij werd tweede in Milaan-San Remo en derde in Gent-Wevelgem. In de derde etappe van de Ronde van Italië kwam hij op 8 mei 2006 ten val; hij reed de etappe wel uit, maar bleek een gebroken knieschijf aan zijn val te hebben overgehouden en moest het peloton voor geruime tijd vaarwel zeggen.
In 2007 leek hij nog steeds niet helemaal terug te zijn op zijn oude niveau. In de Giro behaalde hij vijf ritzeges.
In juni 2007 werd bekend dat Petacchi in diezelfde Ronde van Italië positief had getest op het middel salbutamol. Petacchi mocht vanwege een astma-attest een bepaalde hoeveelheid salbutamol gebruiken. Er werd echter meer aangetroffen dan toegestaan, nl. 1352 nanogram per milliliter urine daar waar de toegestane hoeveelheid 1000 is. Het Italiaans Olympisch Comité eiste een schorsing van een jaar, maar de nationale wielerbond sprak hem op 24 juli vrij. De affaire kostte Petacchi wel zijn plaats in de Ronde van Frankrijk 2007, want hij werd door zijn ploeg Milram in afwachting van de uitspraak geschorst. Het Italiaans Olympisch Comité liet het daar echter niet bij en schakelde het internationale sporttribunaal CAS-TAS in. Dat besliste op 6 mei 2008 dat Petacchi toch voor één jaar geschorst moest worden, vanaf 1 november 2007. De twee maanden die hij daarvóór al op non-actief had doorgebracht werden echter afgetrokken, zodat de schorsing slechts liep tot 31 augustus 2008. Alle uitslagen die Petacchi na 31 oktober 2007 al had behaald, werden hem ontnomen, alsook zijn vijf ritzeges in de Giro van 2007.Jaar schorsing voor wielrenner Petacchi, nrc.nl, 7 mei 2008 (geraadpleegd op 20 mei 2018)
Op vrijdag 16 mei besloot Team Milram, in overleg met Petacchi, om hun overeenkomst te verbreken met onmiddellijke ingang. Als reden gaf het teammanagement op dat de renner de interne code van de ploeg die onder meer stelt dat geen enkele overtreding van de UCI-reglementering inzake doping wordt getolereerd, niet had gerespecteerd, zelfs al oordeelde het TAS expliciet dat het niet de bedoeling van Petacchi was geweest om het middel als doping te gebruiken en dat de aangetroffen hoeveelheid niet als prestatiebevorderend kan beschouwd worden. De Speer van La Spezia vond dan ook al snel weer een ploeg. Hij maakte vanaf 1 september 2008 zijn rentree voor het Italiaanse ProContinentale Team LPR.
Vanaf het seizoen 2010 kwam Petacchi uit voor Lampre. Hij reed voor het eerst sinds jaren weer eens de Ronde van Frankrijk en deed dat met succes: hij behaalde twee etappezeges en won het puntenklassement. Op 23 april 2013 maakte hij bekend zijn loopbaan per direct te beëindigen. Op 13 juli 2013 werd in de Belgische tour-talkshow Vive le vélo bekendgemaakt dat hij de volgende veertien maanden voor het Belgische Omega Pharma — Quick-Step ging rijden.
Vanaf 2015 kwam Petacchi uit voor Southeast. Op 13 juni 2015 beëindigde Petacchi zijn wielercarrière.
Petacchi werd in 2019 gestraft voor het overtreden van de anti-dopingregels in de seizoenen 2012 en 2013. Uit informatie van de Oostenrijkse autoriteiten (Operatie Aderlass) bleek dat de inmiddels gestopte topsprinter verboden middelen gebruikte.
Palmares Belangrijkste overwinningen
Ronde van Spanje 20 etappe-overwinningen: 2000 - 2 zeges 8e etappe: Vinaros - Port Aventura 12e etappe: Zaragoza - Zaragoza 2002 - 1 zege 12e etappe: Segovia - Burgos 2003 - 5 zeges 3e etappe: Cangas de Onis - Santander 5e etappe: Soria - Zaragoza 12e etappe: Cuenca - Albacete 14e etappe: Albacete - Valdepeñas 21e etappe: Madrid - Madrid 2004 - 4 zeges 2e etappe: León - Burgos 4e etappe: Soria - Zaragoza 7e etappe: Castellón - Valencia 13e etappe: El Ejido - Málaga 2005 - 5 zeges 3e etappe: Córdoba - Puertollano 4e etappe: Ciudad Real - Argamasilla de Alba 8e etappe: Tarragona - Lloret de Mar 12e etappe: Logroño - Burgos 21e etappe: Madrid - Madrid 25px|Puntenklassement Ronde van Spanje Puntenklassement (169 punten) 2007 - 2 zeges 11e etappe: Oropesa del Mar - Algemesí 12e etappe: Algemesí - Hellín 2010 - 1 zege 7e etappe: Murcia - Orihuela
Ronde van Italië 22 etappe-overwinningen: 2003 - 6 zeges 1e etappe: Lecce - Lecce 5e etappe: Messina - Catania 6e etappe: Maddaloni - Avezzano 13e etappe: Pordenone - Marostica 16e etappe: Arco - Pavia 17e etappe: Salice Terme - Asti 2004 - 9 zeges 1e etappe: Genua - Alba 4e etappe: Porretta Terme - Civitella in Val di Chiana 6e etappe: Spoleto - Valmontone 8e etappe: Giffoni Valle Piana - Policoro 10e etappe: Porto Sant'Elpido - Ascoli Piceno 12e etappe: Cesena - Treviso 14e etappe: Triëst - Pola 15e etappe: Poreč - San Vendemiano 20e etappe: Clusone - Milan 25px|Puntenklassement_Ronde_van_Italië Puntenklassement (250 punten) 2005 - 4 zeges 9e etappe: Florence - Ravenna 12e etappe: Alleghe - Rovereto 15e etappe: Villa di Tirano - Lissone 20e etappe: Albese con Cassano - Milan 2007 - 5 zeges 3e etappe: Nuraghe di Barumini - Cagliari (°) 7e etappe: Spoleto - Scarperia del Mugello (°) 11e etappe: Serravalle Scrivia - Pinerolo (°) 18e etappe: Udine - Riese Pio X (°) 21e etappe: Vestone - Milan (°) 25px|Puntenklassement_Ronde_van_Italië Puntenklassement (185 punten) (°) 2009 - 2 zeges 2e etappe: Jesolo - Trieste 3e etappe: Grado - Valdobbiadene 2011 - 1 zege 2e etappe Alba - Parma
Ronde van Frankrijk 6 etappe-overwinningen: 2003 - 4 zeges 1e etappe: Saint-Denis - Montgeron-Meaux 3e etappe: Charleville-Mézières - Saint-Dizier 5e etappe: Troyes - Nevers 6e etappe: Nevers - Lyon 2010 - 2 zeges 1e etappe: Rotterdam - Brussel 4e etappe: Cambrai - Reims 25px|Groene trui Puntenklassement (243 punten) voor Mark Cavendish en Thor Hushovd
Wereldbekers 2 overwinningen: 2005 - 1 zege Milaan-San Remo 2007 - 1 zege Parijs-Tours
Overige overwinningen
1994 - 1 zege Gran Premio Calzifici e Calzaturifici Stabbiesi
1995 - 2 zeges Gran Premio Comune di Cerreto Guidi Trofeo Pigoni e Miele
1998 - 1 zege 6e etappe Ronde van Langkawi
2000 - 8 zeges 1e etappe deel A Route du Sud 2e etappe Route du Sud 1e etappe Giro della Provincia di Lucca 2e etappe Giro della Provincia di Lucca Eindklassement Giro della Provincia di Lucca 3e etappe Regio-Tour 3e etappe Ronde van Luxemburg 5e etappe Ronde van Luxemburg
2001 - 5 zeges 4e etappe Euskal Bizikleta 4e etappe Internationale Wielerweek 2e etappe Wielerweek van Lombardije 5e etappe Wielerweek van Lombardije 4e etappe Ronde van Polen
2002 - 11 zeges 1e etappe Vuelta a la Comunitat Valenciana 2e etappe Vuelta a la Comunitat Valenciana 3e etappe Vuelta a la Comunitat Valenciana 5e etappe Ronde van de Middellandse Zee 1e etappe Parijs-Nice 5e etappe Parijs-Nice 1e etappe Internationale Wielerweek 2e etappe Internationale Wielerweek 3e etappe Internationale Wielerweek 3e etappe Regio-Tour 3e etappe Ronde van Nederland
2003 - 13 zeges Trofeo Luis Puig 1e etappe Parijs-Nice 2e etappe Ronde van Aragón 4e etappe Ronde van Aragón 5e etappe Ronde van Aragón 1e etappe Ronde van Nederland 2e etappe Ronde van Nederland Ronde van Pijnacker Dwars door Gendringen Criterium van Oostvoorne Memorial Denis Zanette Criterium van Aalst Criterium van Steenwijk
2004 - 9 zeges 1e etappe Giro della Provincia di Lucca 2e etappe Giro della Provincia di Lucca 1e etappe Tirreno-Adriatico 2e etappe Tirreno-Adriatico 7e etappe Tirreno-Adriatico 2e etappe Ronde van Aragón 5e etappe Ronde van Aragón 3e etappe Ronde van Nederland Gran Premio Guffanti
2005 - 17 zeges GP Costa degli Etruschi 4e etappe Ruta del Sol 5e etappe Ruta del Sol Trofeo Luis Puig 1e etappe Vuelta a la Comunitat Valenciana 2e etappe Vuelta a la Comunitat Valenciana 5e etappe Vuelta a la Comunitat Valenciana Eindklassement Vuelta a la Comunitat Valenciana 1e etappe Tirreno-Adriatico 6e etappe Tirreno-Adriatico 7e etappe Tirreno-Adriatico 1e etappe Ronde van Aragón 3e etappe Ronde van Aragón 1e etappe Ronde van Romandië 2e etappe Ronde van Romandië Criterium del Levante-Chiavari Criterium dei Campioni
2006 - 13 zeges GP Costa degli Etruschi 3e etappe Ruta del Sol 4e etappe Ruta del Sol Sprintklassement Ruta del Sol 2e etappe Vuelta a la Comunidad Valenciana 3e etappe Vuelta a la Comunidad Valenciana Giro della Provincia di Lucca 7e etappe Tirreno-Adriatico 1e etappe Ronde van Nedersaksen 2e etappe Ronde van Nedersaksen 3e etappe Ronde van Nedersaksen 4e etappe Ronde van Nedersaksen 5e etappe Ronde van Nedersaksen Eindklassement Ronde van Nedersaksen
2007 - 11 zeges GP Costa degli Etruschi 3e etappe Ronde van de Algarve 4e etappe Ronde van de Algarve 5e etappe Ronde van de Algarve Eindklassement Ronde van de Algarve 2e etappe Ronde van Valencia 1e etappe Ronde van Nedersaksen 2e etappe Ronde van Nedersaksen 4e etappe Ronde van Nedersaksen Eindklassement Ronde van Nedersaksen 1e etappe Regio Tour
2008 - 5 zeges GP Costa degli Etruschi (°) 3e etappe Ruta del Sol (°) 4e etappe Ruta del Sol (°) 5e etappe Ruta del Sol (°) 5e etappe Ronde van Valencia (°) 4e etappe Tirreno-Adriatico (°) 1e etappe Ronde van Turkije (°) 6e etappe Ronde van Turkije (°) 1e etappe Ronde van Groot-Brittannië 6e etappe Ronde van Groot-Brittannië 8e etappe Ronde van Groot-Brittannië Memorial Viviana Manservisi GP Beghelli (°) door de schorsing met terugwerkende kracht zijn deze overwinningen niet geldig
2009 - 9 zeges GP Costa degli Etruschi 5e etappe Ronde van Sardinië 2e etappe Tirreno-Adriatico 1e etappe Wielerweek van Lombardije (ploegentijdrit) 2e etappe Wielerweek van Lombardije 4e etappe Wielerweek van Lombardije Scheldeprijs Ronde van Toscane 1e etappe Delta Tour Zeeland
2010 - 8 zeges 2e etappe Ronde van Reggio Calabria 4e etappe Ronde van Reggio Calabria GP Costa degli Etruschi 3e etappe Ronde van Sardinië 4e etappe Ronde van Zwitserland Criterium van Wolvertem Bitburger City-Nacht-Rhede GP Stadt Bad Homburg
2011 - 4 zeges 2e etappe Ronde van Catalonië 4e etappe Ronde van Turkije Gran Premio Fontaneto-Coppa Guffanti Dernycriterium van Bochum
2012 - 4 zeges 1e etappe Ronde van Beieren 3e etappe Ronde van Beieren 5e etappe Ronde van Beieren Criterium van Sint-Niklaas
2014 - 2 zeges 1e etappe Tirreno-Adriatico (ploegentijdrit) GP Pino Cerami
Totaal: 173 zeges
Resultaten in voornaamste wedstrijden (*) tussen haakjes aantal individuele etappe-overwinningen (°) zijn vijf overwinningen in de Giro van 2007 werden hem ontnomen nadat hij positief testte op het gebruik van Salbutamol
Ploegen 1996- Scrigno-Blue Storm 1997- Scrigno-Gaerne 1998- Scrigno-Gaerne 1999- Navigare-Gaerne 2000- Fassa Bortolo 2001- Fassa Bortolo 2002- Fassa Bortolo 2003- Fassa Bortolo 2004- Fassa Bortolo