Eumetazoa of orgaandieren zijn een voorgestelde clade in het dierenrijk: de zustergroep van de Porifera (sponzen). Bijna alle diersoorten behoren tot deze groep. Het zijn organismen met volledig gedifferentieerde weefsels, zoals bindweefsel, epitheel, zenuwweefsel en spierweefsel. De weefsels zijn georganiseerd in twee of drie kiembladen en differentiëren zich meestal tot echte organen. De embryonale ontwikkeling van Eumetazoa kenmerkt zich door een gastrula-stadium.
Traditioneel worden sponzen gezien als de meest basale aftakking van het dierenrijk. De rest van het dierenrijk vormt dan de clade Eumetazoa. Sommige moleculaire analyses suggereren dat ribkwallen (stam Ctenophora) mogelijk nóg eerder zijn afgesplitst dan sponzen. Dit zou betekenen dat zenuwstelsels en andere complexe kenmerken ofwel meerdere keren onafhankelijk zijn ontstaan, ofwel vroeg zijn ontstaan en later verloren gingen in sponzen. De monofylie van Eumetazoa blijft hierdoor onzeker binnen de diersystematiek.
Wanneer Eumetazoa beschouwd wordt als een formeel taxon, wordt ze doorgaans gerangschikt als een onderrijk. In de klassieke vijf-rijkenverdeling van evolutiebioloog Lynn Margulis werd de Eumetazoa beschouwd als de hoofdgroep binnen het rijk Animalia, bestaande uit de Radiata en de Bilateria.
Evolutie Zowel de interpretatie van het fossielenbestand als genetische analyses zoals de moleculaire klok wijzen er beiden op dat de evolutionaire oorsprong van de Eumetazoa in het Ediacarium (635–541 Ma) ligt. Van de vroegste vertegenwoordigers is waarschijnlijk maar weinig gefossiliseerd. Andere interpretaties van moleculaire klokken suggereren dat de Eumetazoa al eerder verschenen.
Eumetazoa kenmerken zich door verschillende synapomorfieën (afgeleide kenmerken). Ze hebben een synaptisch zenuwstelsel, goed ontwikkelde gonaden, duidelijk te onderscheiden kiemlagen en een symmetrisch lichaam. Op celniveau zijn Eumetazoa te herkennen aan gap junctions, het basale lamina en gestreepte myofibrillen. Het ontbreken van dergelijke kenmerken bij sommige soorten is toe te schrijven aan een secundaire ontwikkeling.
Fylogenie thumb|Verschillende uitgestorven en levende Eumetazoa uit diverse fyla (ribkwallen, plakdiertjes, manteldieren, platwormen)
De Porifera (sponzen) werden lang beschouwd als de zustergroep van alle andere dieren, maar er zijn aanwijzingen dat de Ctenophora (ribkwallen) op deze positie staan. Uitgaande van moleculaire onderzoeken (genoomanalyses) zijn beide hypotheses verdedigbaar. In 2017 werden op basis van aminozuurverschillen de twee mogelijke fylogenieën onderzocht en werd de spons-hypothese als meest waarschijnlijk geacht.
Zie ook Parahoxozoa
Referenties
Categorie:Dierenrijk