Galatasaray Spor Kulübü (Galatasaray) is een voetbalclub uit Istanboel, Turkije. De in 1905 opgerichte club is met afstand de meest succesvolle voetbalclub van Turkije,
Galatasaray is sinds de invoering van het betaald voetbal in 1959 met 25 landstitels, 19 nationale bekers en 17 Turkse supercup bekers recordhouder in Turkije.
De grootste prestatie van de club was het winnen van de UEFA Cup en UEFA Super Cup in het seizoen 1999/00. De club schreef historie door als eerste - en tot nu toe enige - Turkse club een Europese hoofdprijs te pakken. Galatasaray heeft mede door de successen in Europa de meeste aanhangers in Turkije.
De club heeft vele bijnamen, zoals "Aslanlar" (De Leeuwen), "Cim Bom Bom", "Avrupa Fatihi" (veroveraars/overwinnaars van Europa) en "Sarı-Kırmızılılar" (Geel-Roden). Het team wordt buiten Turkije ook wel "Gala" genoemd, voornamelijk door Engelssprekenden.
De club is een omni-sportvereniging, naast het voetbal heeft de club ook afdelingen voor basketbal, volleybal, zwemmen, roeien, waterpolo en atletiek. De club heeft een beursnotering aan de Borsa Istanbul.
Galatasaray telt ook verschillende rivalen waarvan stadgenoot Fenerbahçe de grootste is. De wedstrijden tussen beide clubs staan bekend als een van de grootste derby's ter wereld. De wedstrijden tussen de twee stadsgenoten worden ook wel "Intercontinentale Derby" genoemd. Dit vanwege het feit dat Galatasaray gevestigd is aan de Europese kant van Istanboel, terwijl Fenerbahçe haar thuisbasis aan de Aziatische kant van Istanboel heeft.
Geschiedenis Oprichting thumb|150px|Oprichter Ali Sami Yen. Leerlingen van het Galatasaray Lyceum maken dankzij de Engelsen en de Grieken rond 1900 kennis met voetbal. Alhoewel er veel animo is om net als de Engelsen en de Grieken te voetballen of een club op te richten, stranden veel pogingen.De Ottomaanse machthebbers hadden immers uit angst voor progressieve en nationalistische invloeden, samenscholing, sportactiviteiten en bijeenkomsten voor haar burgers bij wet verboden.
Ali Sami Yen (geboren als Ali Sami Frashëri), een van de leerlingen van het Lyceum, besluit na het zien van een wedstrijd tussen Engelsen in 1903, zijn medeleerlingen bijeen te roepen om een team te vormen. Alhoewel het Lyceum een baken van vrijheid en vooruitgang is, ziet de schoolleiding, bang voor de machthebbers, zich genoodzaakt om geen toestemming te geven voor dit initiatief. Een aantal leerlingen kunnen zich hier niet in vinden. Gefascineerd door het spel, het publiek, voetbalschoenen en tenues besluiten 13 leerlingen onder leiding van Ali Sami Yen om in het geheim een club op te richten met als doel : "In groepsverband voetballen, net als de Engelsen, in het bezit zijn van een kleur en een naam. Teams verslaan die niet Turks zijn". Op 20 oktober 1905 richten ze een team op en schrijven zich in voor de competitie van Istanboel, dat op dat moment maar uit 4 teams bestond.
Ali Sami Yen schrijft in zijn memoires dat hij en zijn medeoprichters de kleuren van de Turkse vlag als uitgangspunt nemen en een rood-wit tenue kiezen. Na de eerste wedstrijd (2-0 winst) worden de spelers van dit onbekend team aangesproken door agenten die de, in hun ogen te nationalistische rood-witte tenues in beslag nemen. Hierop kiest men later voor geel-donkerblauwe tenues. Na drie op rij verloren wedstrijden zijn de spelers ervan overtuigd dat de nieuwe kleuren ongeluk brengt. Daarom gaat men op zoek naar een nieuwe combinatie. Ali Sami Yen zou hier later het volgende over zeggen: "Na een lange zoektocht kwamen we uit bij de stoffenwinkel van Şişman Yanko, in de wijk Fatih. Hier liet Yanko ons twee kleuren zien, een donkerrood, haast bordeaux en andere volle geel met een oranje tint. Toen hij de twee stoffen met één beweging naast elkaar legde leek het alsof we de schoonheid van een zangvogel met een rode kop en gele vleugels zagen. Het leek alsof we naar een vlam keken en daar een schouwspel van tinten rood en geel in zagen. Hopend dat onder het licht van de rood-gele vlam we vele overwinningen zouden beleven, kozen we voor deze combinatie. En zo is het precies gegaan"
De oprichters spelen met het idee om de nieuwe club Gloria (overwinning) of Audace (moed) te noemen. Echter, tijdens de eerste wedstrijd worden de spelers door de toeschouwers "Galata Saray Efendileri" ("Heren uit Galata Saray") genoemd. Hierop besluiten ze om hun team Galatasaray te noemen.
Beginjaren 150px|miniatuur|Eerste teamfoto Galatasaray 1906 150px|miniatuur|Galatasaray 1908-1909 Ondanks vele belemmeringen weet Galatasaray zich staande te houden tegen Engelse en Griekse teams. In 1908 is Galatasaray in Istanboel uitgegroeid tot een club met veel supporters. In hetzelfde jaar vindt de eerste transfer plaats. De Engelsman Horace Armitage wordt als speler en manager aangetrokken van Cadi-Keuy FC. Met Armitage wordt Galatasaray 3 jaar op rij kampioen. Na de eerste kampioenschap nemen de spelers trots hun Cup mee naar de directeur van het Galatasaray Lyceum, die hen met open armen ontvangt en steun uitspreekt. In 1910 treedt een nieuwe Turkse club toe tot de competitie van Istanboel: Fenerbahçe. Alhoewel Galatasaray, Fenerbahçe in eerste instantie steun en zelfs spelers levert, zullen de enige twee Turkse clubs in de competitie en daarbuiten een felle concurrentie aangaan. Op 12 februari 1911 wordt de eerste Galatasaray-Fenerbahçe ooit gespeeld. Doordat 5 spelers van Galatasaray de oversteek met de boot vanuit de Europese kant naar de Aziatische kant van Istanboel niet kunnen maken vanwege een sterke wind, speelt Galatasaray met 7 man tegen het elftal van Fenerbahçe. Galatasaray wint met 7-0 en de eerste kiemen van een lange strijd worden gelegd. Door de successen groeit Galatasaray snel uit tot de beste Turkse club in de competitie van Istanboel. Buitenlandse teams die Istanboel bezoeken kloppen dan ook als eerste bij Galatasaray aan voor een wedstrijd. Op 1 mei 1911 speelt Galatasaray tegen het Hongaarse Klojvar de eerste wedstrijd tegen een buitenlands team (2-2). In hetzelfde jaar speelt Galatasaray de eerste wedstrijd op vreemde bodem in en tegen Boekarest (1-11 winst). Een paar maanden later is de eerste transfer naar het buitenland een feit. Sabri Mahir verruilt Galatasaray voor Olimpic Paris. Door de resultaten tegen buitenlandse teams heeft Galatasaray genoeg zelfvertrouwen en middelen om de strijd met Europese teams aan te gaan. Een lange tour door Europa is hiervan het resultaat. Galatasaray treedt aan tegen teams zoals Bochum, Karlsruhe en Praag.
Eerste Wereldoorlog Op 28 juli 1914 breekt de oorlog uit en de spelers van Galatasaray verruilen de voetbalvelden voor het front om het vaderland te dienen. Vele spelers zullen de oorlog niet overleven. Het Ottomaanse Rijk komt met een nederlaag uit de oorlog waardoor Istanboel en grote delen van Turkije worden bezet door de geallieerden. Alhoewel er vele wedstrijden gespeeld worden tegen Engelse en Franse militaire gelegenheidsteams zal het jaren duren voordat Galatasaray weer een rol van betekenis kan spelen.
Jaren 20 miniatuur|150px|rechts|Oorspronkelijke logo Galatasaray 150px|miniatuur|Aslan Nihat 150px|miniatuur|Logo vanaf 1928 tot op heden In de jaren 20 verruilt Ali Sami Yen het voorzitterschap van Galatasaray voor het voorzitterschap van de Turkse Voetbalbond. In 1924 wordt de Engelsman Billy Hunter aangesteld als trainer van Galatasaray en het Turkse Elftal. Hunter, die voorheen ook het Nederlands Elftal onder zijn hoede had, stond bekend om zijn aanvallende speelstijl. De aanpak van Hunter zou resulteren in 3 titels tussen 1924 en 1929. Tijdens deze periode werd ook een logo voor Galatasaray bedacht. Şevki Ege, oftewel 333 Şevki Ege (verwijzend naar zijn leerlingnummer op het lyceum) tekende een adelaar met een voetbal tussen zijn snavel. Dit logo sprak de leerlingen niet aan en werd terzijde geschoven. 74 Ayet Emin en zijn klasgenoot Şinasi Şahingiray gaven in 1923 een weekblad uit genaamd Kara Kedi (zwarte kat). Emin had in een van de edities op de voorpagina de Arabische letters Ghayn-Sin getekend, verwijzend naar de G van Galata en S van Saray. Zijn klasgenoot Şinasi was zo onder de indruk dat hij dit logo voorstelde als clublogo. Vanaf 1925 zou niet alleen de club het logo overnemen, ook het Lyceum zou de rode Ghayn (later G) en gele Sin (later S) overnemen en als embleem gebruiken.
Nihat Bedik, die vanaf 1916 twintig jaar voor Galatasaray was uitgekomen en acht jaar aanvoerder was, had vanwege zijn speelstijl en passie op het veld de bijnaam Aslan (de leeuw) gekregen van de supporters. In de loop van tijd werd Aslan niet alleen als bijnaam voor Nihat gebruikt, maar voor heel Galatasaray. Daarnaast had een andere speler Sabit Cinol tijdens zijn studie in Zwitserland ook gevoetbald bij Servette. Hier zou hij inspiratie vinden voor de clublied "RE RE RE RA RA RA GALATASARAY GALATASARAY CİM BOM BOM" wat tevens "CIM BOM BOM" als bijnaam zou opleveren.
Jaren 30: de splitsing In de jaren 30 barst de discussie binnen de club los over de rol van het lyceum binnen de voetbalclub. Een aantal voetballers die na een reis naar Zwitserland zien dat voetbal daar professioneel wordt gespeeld willen dit ook bij Galatasaray invoeren. Andere spelers die "liseliler" (lyceumers) werden genoemd verzetten zich hier heftig tegen. De 63 Galatasaray-spelers besluiten na een discussie zich van Galatasaray af te scheiden en een nieuwe club op te richten. De nieuwe club heet eerste instantie Geel-Rood maar zou later "Güneş" (zon) heten. Deze afscheiding zou een aderlating voor Galatasaray betekenen en wederom zou het jaren duren voordat Galatasaray weer op volle sterkte zou zijn. Güneş zou na een sterke start met meerdere kampioenschappen uiteindelijk in 1939 zichzelf opheffen.
Jaren 40 & 50: professionalisering De splitsing van de club had Galatasaray ernstig verzwakt. Alhoewel de spelers en supporters van Güneş zich weer herenigden met Galatasaray, zou de Tweede Wereldoorlog Galatasaray verder verzwakken en de club in een 'stille periode' duwen.
Geschrokken van de negatieve impact van de splitsing in de jaren 30 besluiten de bestuurders zich los te koppelen van het Lyceum. Men kiest voor drastische maatregelen zoals afscheid nemen van vele invloedrijke amateurvoetballers en men gaat actief op zoek naar profspelers die de ambitie van Galatasaray willen helpen waarmaken. Tevens wordt de legendarische oud-speler Gündüz Kılıç, ook wel Baba Gündüz (Vader Gündüz, vanwege zijn invloed op andere spelers) als hoofdtrainer aangesteld. Naast Gündüz zou een andere toekomstige clubicoon zich bij Galatasaray voegen: Metin Oktay. In 1955 verhuisde Metin Oktay van Izmirspor naar Galatasaray van trainer Gündüz Kılıç, waar hij een vijfjarig contract tekende. Met de transfer verdiende Oktay een Chevrolet. Ook in de İstanbul Profesyonel Ligi, waarin Galatasaray uitkwam, werd Oktay verschillende keren topscorer.
In 1958 kreeg Turkije een landelijke voetbalcompetitie, de Türkiye Birinci Ligi (later Süper Lig). Ook hierin werd Oktay drie jaar achtereen topscorer. Tijdens een derby tegen Fenerbahçe in 1959 scoorde hij een doelpunt, waarbij het net van het doel kapotscheurde. In seizoen 1961/62 kwam Oktay uit voor Palermo uit Italië. Een jaar later keerde hij weer terug bij Galatasaray, waar hij tot zijn afscheid van het topvoetbal in 1969 uitkwam. Met de club werd hij tien keer landskampioen van Turkije. Na zijn terugkeer in 1962 werd hij nog drie keer landelijk topscorer.
Van alle spelers die bij Galatasaray speelden of nog zouden spelen zou niemand Metin Oktay, de ongekroonde koning, qua populariteit en invloed op Galatasaray evenaren. De liefde tussen Galatasaray en Metin Oktay was wederzijds. Toen zijn verloofde bij Metin Oktay haar beklag deed over het feit dat hij zo veel tijd kwijt was aan Galatasaray en hem vervolgens de keuze gaf om tussen haar en Galatasaray kiezen, koos Oktay zonder te aarzelen voor Galatasaray.
Jaren 60