thumb|Kapitein der genie, ca. 1900 Een kapitein, soms ook ritmeester (cavalerie) genoemd of hopman (burgerwacht), is in het leger van oudsher de bevelhebber van een militaire eenheid. De kapitein is een officier en wordt terzijde gestaan door een of twee plaatsvervangende officieren, de luitenants.
Tegenwoordig is de kapitein de hoogste subalterne officiersrang in Nederland. Daarboven staan de hoofd- en opperofficieren. België kent nog één hogere officiersrang, namelijk kapitein-commandant.
Zowel de Nederlandse Koninklijke Landmacht, Koninklijke Luchtmacht en Koninklijke Marechaussee kennen de kapitein. De overeenkomstige rang bij de Koninklijke Marine is luitenant-ter-zee der tweede klasse oudste categorie, maar het Korps Mariniers gebruikt wel de rang van kapitein. De bij de marine bekende kapitein-ter-zee is een hogere rang en is gelijkwaardig aan de kolonel bij land- en luchtmacht.
Bij de cavalerie, het tank- en verkenningsonderdeel van de Nederlandse Koninklijke Landmacht, heet de rang ritmeester. In België wordt ook bij de cavalerie de rang van kapitein gebruikt.
Rangonderscheidingstekens bij de Nederlandse krijgsmacht Koninklijke Marine Koninklijke Landmacht Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Marechaussee Luitenant-ter-zee der tweede klasse oudste categorie Mijnheer/Mevrouw (bij het Korps Mariniers: Kapitein) 50px Kapitein Kapitein (bij de cavalerie Ritmeester) 50px Kapitein 50px Kapitein 50px
Rangonderscheidingstekens bij de Belgische krijgsmacht Landcomponent Medische component Luchtcomponent Marinecomponent Kapitein Kapitein Kapitein Kapitein 60px Kapitein Kapitein Luitenant-ter-zee Kapitein
Officiersrangen bij de Nederlandse Krijgsmacht (van hoog naar laag) miniatuur|Nederlandse kapitein tijdens herdenkingsceremonie op 4 Mei 2019 generaal luitenant-generaal generaal-majoor brigadegeneraal (bij de luchtmacht: commodore) kolonel luitenant-kolonel (overste) majoor kapitein / ritmeester eerste luitenant tweede luitenant vaandrig / kornet
Zie ook Lijst van militaire rangen van de Nederlandse krijgsmacht Lijst van militaire rangen van de Belgische strijdkrachten
20 Categorie:Krijgsmacht van Nederland Categorie:Krijgswezen van België