Tweede luitenant is bij de landmacht en de luchtmacht een militaire rang. Bij de Koninklijke Marine heet de met tweede luitenant overeenkomende rang luitenant-ter-zee der derde klasse.
Tweede luitenant is de laagste officiersrang. Bij de marine en mariniers is het een stagiaire rang tijdens de PBI (praktisch bedrijfsintroductie) en de afronding van de studie. Bij de Nederlandse landmacht en luchtmacht kan de tweede luitenant wel zijn eigen commando als pelotonscommandant krijgen. Het is het equivalent van de onderluitenant bij de Belgische krijgsmacht.
De Nederlandse aanspreektitel is luitenant.
Rangonderscheidingstekens bij de Nederlandse krijgsmacht Koninklijke Marine Koninklijke Landmacht Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Marechaussee Luitenant-ter-zee der derde klasse Mijnheer/Mevrouw (bij het Korps Mariniers: tweede luitenant) 50px Tweede luitenant Luitenant Tweede luitenant 50px Tweede luitenant 50px
Officiersrangen (van hoog naar laag) generaal luitenant-generaal generaal-majoor brigadegeneraal (bij de luchtmacht: commodore) kolonel luitenant-kolonel (overste) majoor kapitein / ritmeester eerste luitenant tweede luitenant vaandrig / kornet
België Onderluitenant is de laagste graad voor officieren in de Belgische Landcomponent, Luchtcomponent en Medische component. Het is het equivalent van de tweede luitenant bij de Nederlandse krijgsmacht.
Bij de Belgische Marinecomponent wordt deze graad vaandrig-ter-zee 2e klasse genoemd.
Deze rang is eveneens de laagste officiersrang bij de brandweer.
KNIL thumb|Onderluitenant bij het KNIL, met twee stippen. In de tijd van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger was onderluitenant echter de hoogste onderofficiersrang, tussen adjudant-onderofficier en tweede luitenant. Bij de opheffing van het KNIL gingen de onderluitenants met behoud van rang over naar de Koninklijke Landmacht en het Wapen der Militaire Luchtvaart, thans Koninklijke Luchtmacht. Het rangonderscheidingsteken bij het KNIL (en later de Koninklijke Landmacht) bestond uit twee stippen. Onderluitenant Jacques Willem van Asdonck (Rangkasbitoeng, West-Java, 1914) was de laatste onderluitenant die in 1969 de actieve dienst verliet.
Graden bij de Belgische defensie De schuingedrukte woorden in onderstaande tabel zijn de aanspreektitels.
Landcomponent Luchtcomponent Marinecomponent Medische component Onderluitenant Luitenant Onderluitenant Luitenant 50px Vaandrig-ter-zee 2e klasse Luitenant 50px Onderluitenant Luitenant 50px
Officiersgraden Belgische defensie Opperofficier
Generaal Admiraal Luitenant-generaal Viceadmiraal Generaal-majoor Divisieadmiraal Brigadegeneraal Flottieljeadmiraal
Hogere officier
Kolonel Kapitein-ter-zee Luitenant-kolonel Fregatkapitein Majoor Korvetkapitein
Lagere officier
Kapitein-commandant Luitenant-ter-zee 1e klasse Kapitein Luitenant-ter-zee Luitenant Vaandrig-ter-zee Onderluitenant Vaandrig-ter-zee 2e klasse
Zie ook Lijst van militaire rangen van de Nederlandse krijgsmacht
14 Categorie:Krijgsmacht van Nederland Categorie:Krijgswezen van België