Communis opinio, letterlijk "de gemeenschappelijke opvatting", is een Latijnse uitdrukking, die vooral wordt gebruikt door juristen, om aan te geven wat de meest voorkomende opvatting over een bepaald juridisch onderwerp is.
De term communis opinio werd al in de middeleeuwen gebruikt, en in de vijftiende eeuw werd het een referentiepunt voor rechters, in een tijd dat rechtsbronnen (afkomstig van het Romeins recht, maar aangepast aan de plaatselijke feodale, gemeentelijke en adellijke wetgeving) elkaar regelmatig tegenspraken. Spagnesi, E. (2010) Storia del Diritto Moderno e Contemporaneo Universiteit van Pisa De mening van juristen kon worden gezien als een kwantitatief criterium, of zelfs een kwalitatief criterium, indien het de mening was van gezaghebbende juristen. Dit laatste stond bekend onder de term communis opinio doctorum, ofwel 'de gemeenschappelijke opvatting van de geleerden'.
De Italiaanse jurist Baldus de Ubaldis bracht de term in de veertiende eeuw in verband met het gewoonterecht: recht gebaseerd op gewoonten. Oestmann, P. (2002) Rechtsvielfalt vor Gericht: Rechtsanwendung und Partikularrecht im Alten Reich. Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann. (pagina 110) Google Books Zo schreef hij: communis opinio habet vim consuetudinis, ofwel 'de gemeenschappelijke opvatting heeft de kracht van gewoonterecht'. Liebs, D. (2007) Lateinische Rechtsregeln und Rechtssprichwörter. München: C. H. Beck. (pagina 48) Google Books In Europa was het eeuwenlang gebruikelijk in de rechtspraak niet van 'de opinie der rechtsgeleerden' af te wijken. De communis opinio werd op die manier een rechtsbron op zichzelf.onder redactie van Rinkes, J.G.J; Spoormans H.C.G.; Stamhuis E.F.;Teunissen, J.M.H.F. (2009) Van Apeldoorn's Inleiding tot de studie van het Nederlandse recht. Uitgeverij Kluwer. (pagina 136/137) Google Books
In de huidige Nederlandse en Belgische rechtsspraak geldt de communis opinio niet als rechtsbron. In het internationaal recht bestaat daarentegen wel ruimte voor de communis opinio als rechtsbron. Op basis van artikel 38 van het Statuut van het Internationaal Gerechtshof is het mogelijk recht te spreken aan de hand van de opvattingen van hooggekwalificeerde publicisten.Statuut van het Internationaal Gerechtshof, San Francisco, 26-06-1945
Categorie:Romeins recht