De geboorte van Venus (Frans: ) is een schilderij uit 1862 van de Franse kunstschilder Amaury-Duval. Het werk verbeeldt de klassieke mythe van Venus Anadyomene. Sinds 1866 maakt het deel uit van de collectie van het Museum voor Schone Kunsten in Rijsel.
Voorstelling Het schilderij toont de Romeinse godin van de liefde op het moment dat zij verrijst uit het schuim van de zee bij het Griekse eiland Cythera. Amaury-Duval kiest voor een verticale, monumentale compositie waarin de godin frontaal en ten voeten uit staat afgebeeld op de golven. De houding van de figuur kenmerkt zich door een subtiele contrappostopose met een licht gekantelde heup, terwijl zij met beide handen haar lange blonde haren boven haar hoofd uitwringt. De compositie van het schilderij voert rechtstreeks terug op Venus Anadyomene en De bron van zijn meester Ingres. Het werk is daarnaast schatplichtig aan de poëzie van Alfred de Musset. In een gedicht beschreef hij hoe de maagdelijke Venus Astarte de wereld bevrucht door het zeewater uit haar haren te wringen."Où Vénus Astarté, fille de l’onde amère, Secouait, vierge encor, les larmes de sa mère, Et fécondait le monde en tordant ses cheveux." La Semaine des familles: revue universelle hebdomadaire, Volume 5. p. 612
Iconografisch onderscheidt het werk zich door een stilistische vereenvoudiging. In tegenstelling tot veel werken uit de barok of renaissance, bijvoorbeeld de beroemde versie van Botticelli, zijn er geen attributen of bijfiguren weergegeven. Daarnaast valt op dat de haren niet worden gebruikt om de schaamstreek te bedekken. Wel voldoet het schilderij aan de academische regels van de negentiende eeuw door de volledige afwezigheid van lichaamshaar. Hierdoor transformeert het mythologische motief tot een zuivere beschouwing van de ideale vrouwelijke anatomie. De huid van de godin is opvallend bleek weergegeven, met een gladde afwerking zonder zichtbare penseelstreken.
Herkomst Toen De geboorte van Venus op de Parijse Salon van 1863 werd gepresenteerd, werd het te midden van een fel debat over het vrouwelijk naakt overschaduwd door de inzendingen van Paul Baudry (De parel en de golf ) en Alexandre Cabanel (De geboorte van Venus).Vgl. Mantz p. 484. Amaury-Duvals werk ontving zeer verdeelde reacties van eigentijdse critici. Hoewel men de elegante vormgeving en het verfijnde tekenwerk waardeerde, bekritiseerden recensenten de koele kleurstellingVgl. Auvray. en het als te modern ervaren gelaat met opgewipt neusje,Vgl. Dauban en Mantz p. 486 terwijl anderen stelden dat de kunstenaar juist te dicht bij een mager, reëel model was gebleven.Vgl. Francingues
Op de regionale Salon des arts de Lille kon het schilderij in 1866 op meer waardering rekenen. De Société des sciences, de l'agriculture et des arts de Lille riep het doek uit tot het mooiste kunstwerk van de expositie en bekroonde het met een goudprijs ter waarde van duizend frank.Vgl. Lenglart. Hierop besloot het stadsbestuur van Rijsel tot de aankoop van het schilderij voor de stedelijke museumcollectie.
Afbeeldingen
Externe links
Categorie:Franse schilderkunst Categorie:Schilderij in het Museum voor Schone Kunsten (Rijsel)