Het verhaal van Vlaanderen is een Vlaamse historische documentairereeks van De Mensen, gepresenteerd door Tom Waes, over de geschiedenis van Vlaanderen. De 10 afleveringen werden door de VRT wekelijks uitgezonden vanaf 1 januari 2023.
Productie De reeks werd aangekondigd in de zomer van 2021, in navolging van de Nederlandse televisieserie Het verhaal van Nederland en het Deense originele format Historien om Danmark uit 2017. De tiendelige serie werd geproduceerd door productiehuis De Mensen en werd vanaf januari 2023 uitgezonden door de VRT. De reeks gaat over de geschiedenis van een regio die vandaag Vlaanderen genoemd wordt. Doorheen de reeks neemt Tom Waes de kijker mee naar de verschillende tijdvakken in de geschiedenis.
Aan de hand van re-enactments en door gesprekken met historici zoomt men iedere aflevering in op een specifieke periode van de geschiedenis. Men verwerkte 38.000 jaar aan geschiedenis in tien afleveringen. Er werd drie jaar aan de productie gewerkt. De televisieserie werd hoofdzakelijk door de Vlaamse overheid gesubsidieerd, waarvan het budget van 2,4 miljoen euro werd verdeeld over vele departementen.
In cijfers bestond de reeks uit één historisch expert per draaidag, één historisch taalkundige per draaidag, een stuntteam, 2,5 jaar aan research, drie jaar productie, 100 verschillende locaties, 200 geraadpleegde experten en zo'n 700 pruiken en kostuums.
Afleveringen TitelTijdvakUitzenddatumLive kijkcijfersLive + 7 dagen1.De prehistorieca. 38.000 - 58 v.Chr1 januari 20231.115.4661.518.9432.De Romeinen komen58 v.Chr - 4768 januari 20231.208.2011.627.1873.'Duistere' middeleeuwen476 - 105015 januari 20231.223.5691.656.6294.De Guldensporenslag1301 - 130222 januari 20231.294.2841.729.6955.Zwarte Dood en gouden tijden1300 - 150029 januari 20231.192.7331.543.6576.Hoe raak ik in de hemel?1500 - 16505 februari 20231.327.8381.680.1167.Voor Outer en Heerd1650 - 183012 februari 20231.245.9101.572.5468.De industriële revolutie1830 - 191319 februari 20231.133.4141.518.6319.De Groote Oorlog1914 - 194026 februari 20231.268.9941.605.39210.Van 1939 tot 1999vanaf 19405 maart 20231.284.6481.575.724
Aflevering 1: De prehistorie Uitzenddatum: 1 januari 2023
miniatuur|De Mammoet van Lier In de eerste aflevering reist Tom erg ver terug in de tijd, zo'n 38.000 jaar geleden. Dit was het moeilijkst te onderzoeken tijdsvak omdat er geen geschreven bronnen bestaan. De eerste individuen van de Homo sapiens doen hun intrede in Vlaanderen, waar zij ongetwijfeld in contact kwamen met de neanderthaler. Dit weten we omdat de gemiddelde etnische Europeaan gemiddeld zo'n 2% van de neanderthaler-DNA in zijn genoom heeft zitten. Tom liet zijn eigen DNA onderzoeken aan de KU Leuven bij geneticus prof. Maarten Larmuseau, die berekende dat het genoom van Tom uit 2,1% neanderthaler-DNA bestaat. Ook leefden er prehistorische dieren in Vlaanderen zoals mammoeten, waarop de menselijke bewoners nog actief op jaagden. Om de grootte van de mammoeten te demonstreren, bezocht Tom de Mammoet van Lier in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel. Maar ook blijkt uit deze aflevering dat je vanuit Vlaanderen te voet naar Groot-Brittannië kon stappen tijdens de ijstijden, dit omdat de Noordzee nog niet bestond. Door de start van de laatste ijstijd zoekt de Homo sapiens zijn toevlucht naar Zuid-Europa. Door het smelten van het ijs ontstond de Noordzee. Na de laatste ijstijd duikt de Homo sapiens voor het eerst terug op in Vlaanderen. Hierbij vond er een belangrijke evolutie plaats: de landbouw. Inwoners begonnen zich niet langer te verplaatsen als jager-verzamelaars, maar besloten zich permanent te settelen op één locatie. Zo ontstonden er in Vlaanderen verschillende stammen. In de aflevering kwamen ook de duizenden grafheuvels aan het bod die in de jaren 70 ontdekt werden door piloot Jacques Semey.
Historici
Jean Bourgeois – Archeoloog Laurence Cammaert – Curator Philippe Crombé – Archeoloog Marc De Bie – Archeoloog Mietje Germonpré – Archeozoöloog Maarten Larmuseau – Geneticus Philip Van Peer – Archeoloog Bart Vanmonfort – Zichzelf
Acteurs
Muriel Bats – Homo Sapiens Karl Ferlin – Homo Sapiens Carmen Rocha Nuñez – Homo Sapiens Joris Van den Brande – Jacques Semay Linn Vandeborne – Homo Sapiens
Aflevering 2: De Romeinen komen miniatuur|Het standbeeld van Ambiorix in Tongeren Uitzenddatum: 8 januari 2023
De tweede aflevering start in 54 voor Christus waarbij de streken van Vlaanderen bewoond werden door de Galliërs. De Galliërs waren voornamelijk geen krijgers maar landbouwers. Zij leefden in verschillende stammen, waaronder de Menapiërs en de Eburonen. Deze Galliërs woonden niet in stenen huizen maar in houten woonstalhuizen, waar de mens samenleefde met zijn dieren. Zij leefden ook niet in grote dorpen, maar eerder in aparte en kleine nederzettingen van slechts enkele woningen groot. In 58 voor Christus vallen de Romeinen Gallië binnen. Door de verschillende stammen van Galliërs konden de Galliërs geen weerstand bieden tegenover de Romeinen en werd Gallië volledig veroverd. Onder leiding van Ambiorix zou een leger van Eburonen, Nerviërs en Menapiërs een volledig Romeins legioen verslaan. Dit door een verrassingsaanval in de vallei van de Jeker. Als overwinningsreactie zouden de Galliërs zich verenigen en meerdere Romeinse kampen aanvallen. In 51 voor Christus - tijdens de Gallische Oorlogen - zou Rome terugslaan. Julius Caesar zou 10 legioenen naar Gallië sturen. Zo zouden er 1 miljoen Galliërs uitgemoord worden en vermoedelijk zo'n 1 miljoen Galliërs tot slaaf gemaakt zijn door de Romeinen. Ook zouden de Eburonen bijna volledig uitgemoord worden. Vanuit hedendaags perspectief zou men spreken over een genocide. Ook ging Tom langs de verschillende heirbanen die doorheen Vlaanderen liepen en de verschillende nederzettingen die rond deze banen ontstonden (Velzeke). In het jaar 286 zou het Romeinse rijk haar eerste barsten vertonen. In de Romeinse stad Rotomagus (vandaag Rouen) zou Marcus Aurelius Mausaeus Carassius - opperbevelhebber van de Romeinse vloot in de Noordzee - zich laten kronen tot keizer van Noord-Gallië, het Rijnland en Brittannië. Maar Carassius is geen Romein, wel een Menapiër. Hierdoor werd iemand uit wat tegenwoordig Vlaanderen is, keizer binnen het Romeinse rijk.
Historici
Jean Bourgeois – Archeoloog Wim De Clercq – Archeoloog Else Hartoch – Curator Christian Laes – Historicus Jef Pinceel – Deskundige Romeinse militaire wetenschappen Peter Van der Plaetsen – Curator Jeroen Van Vaerenbergh – Voedselarcheoloog
Acteurs
Bert Kettermans – Keizer Carausius Joke Sluydts – Gallische moeder Philippe Stella – Romein Jurgen Van Haver – Galliër Hans Wicke – Galliër
Aflevering 3: 'Duistere' middeleeuwen miniatuur|Boudewijn I werd de eerste Graaf van Vlaanderen samen met zijn vrouw Judith van Francië die als Gravin van Vlaanderen de bekendste vrouw werd in West-Europa Uitzenddatum: 15 januari 2023
De aflevering start met het oudste boek van Vlaanderen: de Vita Sancti Amandi, die geschreven werd in het jaar 850. Na de val van het Romeinse Rijk bleven nog enkele Romeinse nederzettingen bestaan, maar ook ontwikkelden zich kleine nederzettingen van landbouwers in Vlaanderen. Tot voor deze periode geloofden de inwoners van het huidige Vlaanderen in het Germaanse heidendom. Zo werden verschillende goden aanbeden die men nog kan terugvinden in de namen van de week zoals 'Wodan' voor woensdag of 'Donar' in donderdag. Men geloofde in de goden die in de natuur actief waren. Ook sprak men Oudnederlands. Door de komst van Sint-Amandus in 650 ging de kerstening van Vlaanderen van start. Zo werden verschillende abdijen en kerken gesticht en werd het christendom aangenomen als het nieuwe geloof.
In 861 vluchtte Judith van Francië weg van haar vader. Haar vader - Karel de Kale, koning van Francië - huwde haar twee keer uit aan het koninkrijk Wessex. Deze edelman werd later door Karel de Kale aangesteld tot Boudewijn I, de eerste graaf van Vlaanderen. Hierdoor werd Judith de eerste gravin van Vlaanderen. Het graafschap wat ontstond als een klein en moerassig gebied zou Boudewijn laten opbloeien tot pagus Flandrensis. Zo zouden een schaking en een familieruzie eindigen in het ontstaan van het Graafschap Vlaanderen.
In 879 zouden de Vikingen vanuit Engeland Vlaanderen binnenvallen. Zij zouden verschillende kloosters en nederzettingen plunderen en zouden enkele jaren voet aan wal houden. In hetzelfde jaar zou Boudewijn I sterven, waardoor zijn zoon Boudewijn II de nieuwe graaf van Vlaanderen zou worden. Onder het gezag van Boudewijn II zouden verschillende nederzettingen aan de Noordzee versterkt worden: de ringwalburchten. Deze verdedigingswerken zouden Sint-Winoksbergen, Broekburg, Veurne, Brugge en Oostburg beschermen tegen de Vikingen. Het Graafschap Vlaanderen zou uitgroeien tot het bekendste, grootste en belangrijkste graafschap in West-Europa. In de vorstelijke geslachten van de 10de tot de 12de eeuw zouden vrouwen geen belangrijke positie hebben. Dit is anders in Vlaanderen: Judith van Vlaanderen werd de bekendste vrouw van West-Europa.
Historici
Peter-Alexander Kerkhof – Historisch taalkundige Brigitte Meijns – Historicus Steven Vanderputten – Historicus Geert Vermeiren – Archeoloog
Acteurs
Geert Burssens – Monnik Amalia Decock – Boerendochter Geert Vaes – Boer Pieter Verelst – Boer Stijn Vervoort – Boudewijn I van Vlaanderen
Aflevering 4: De Guldensporenslag Uitzenddatum: 22 januari 2023 miniatuur|De Slag der Guldensporen te Kortrijk Bij het begin van de aflevering staat Waes stil bij de lakennijverheid die Vlaanderen op de internationale kaart zou zetten. Men kocht hierbij wol uit Engeland en liet deze weven tot luxueuze lakens die wereldbekend zouden worden. Hierdoor werden de Vlaamse patriciërs zeer rijk, maar leefden de ambachtslieden zoals de wevers en volders in grote armoede. Ondanks dat zij zich gingen groeperen in gilden, konden de ambachtslieden hun vraag om meer loon en zeggenschap niet ingelost krijgen bij de patriciërs. Het zijn dan ook de patriciërs die de steden bestuurden.
Ondertussen ontstond er een nieuw conflict tussen de Franse koning Filips de Schone en zijn vazal, de Vlaamse graaf Gewijde van Dampierre. In 1300 werden graaf Gewijde en zijn zoon Robrecht van Bethune opgesloten en trok Frankrijk de macht in Vlaanderen naar zich toe. Als gevolg hielden Filips en Johanna een reeks blijde inkomsten in het graafschap Vlaanderen. Intussen zou Pieter de Coninck - een Brugse wever - een opstand voorbereiden met de ambachtslieden. Op 18 mei 1302 vermoordden de Brugse ambachtslieden leden van het Franse garnizoen door een nachtelijke verrassingsaanval. Later zou men deze gebeurtenis de Brugse Metten noemen. Ook werden de andere Vlaamse steden bevrijd door het leger van ambachtslieden.