De OV-chipkaart is een elektronische pas met NFC-tag die gebruikt kan worden voor het registreren of betalen van reizen in het merendeel van het openbaar vervoer in Nederland. Kinderen jonger dan vier jaar kunnen kosteloos meereizen en hebben hierdoor geen OV-chipkaart nodig.Kinderen, 65-plus en groepen, OV-chipkaart.nl thumb|Sneltram met OV-chipkaartreclame.
Geschiedenis
Vanaf 1980 werden al diverse proeven gedaan met elektronische betaalsystemen in het Nederlandse openbaar vervoer. De meest in het oog springende proeven waren die met de magneetkaart van Siemens en de Tripperpas.
De ontwikkeling van het OV-chipkaartsysteem begon in oktober 2001 met de oprichting van Trans Link Systems. Om ervaring op te doen ging een afvaardiging van de Nederlandse Spoorwegen al in 1999 op werkbezoek in Hongkong, waar twee jaar eerder de Octopus card was ingevoerd. Hierop is het systeem dat in Nederland wordt gebruikt grotendeels gebaseerd. In 2002 werden voor het eerst poortjes getest bij de RET in Rotterdam met de tournicard en in 2003 deed de NS testen met poortjes op de Hoekse Lijn. In 2005 was het systeem dusdanig ontwikkeld dat reizigers in Rotterdam de OV-chipkaart konden uitproberen.RET test nieuwe OV-chipkaart, RTV Rijnmond, 25 februari 2005 Het duurde tot 2012 voordat het systeem landelijk was geïmplementeerd.
Reis Bij gebruik van de OV-chipkaart wordt vaak het woord reis gebruikt in een specifieke betekenis. Hierbij geldt dat van een tijdstip alleen de tijd in minuten van belang is. Het tijdstip 13:38:24 wordt daarmee bijvoorbeeld 13:38. Tijdstip 13:39:00 geldt dus als een minuut later dan 13:38:59, en tijdstip 13:39:59 als een minuut later dan 13:38:00.
Een reis begint op het moment van inchecken en eindigt 35 minuten na het uitchecken. Wordt minder dan 35 minuten na het uitchecken op hetzelfde station weer ingecheckt, dan geldt dat als een overstap (wat ook vermeld wordt bij dat inchecken) en het vervolg als deel van dezelfde reis. Dat is meestal goedkoper dan twee aparte reizen.
Er is een uitzondering op het bovenstaande: zes uur na het begin is overstappen niet meer mogelijk. Wie bijvoorbeeld om 9.23 uur heeft ingecheckt kan daarna tot 15.23 uur onbeperkt overstappen (inchecken uiterlijk 34 minuten na uitchecken), maar na nog eens uitchecken resulteert inchecken na 15.22 uur in een nieuwe reis.
Checkt men in bij een andere vervoerssoort (bijvoorbeeld van trein naar stads- en streekvervoer), dan is dat een nieuwe reis. Ook bij het overstappen van de ene treinvervoerder naar de andere ontstaat in sommige gevallen een nieuwe reis. Overstappen van bijvoorbeeld tram van GVB naar bus van Connexxion kan dus wel zonder opnieuw het basis-/opstaptarief te betalen.
Wordt ingecheckt op een moment waarop spitstarief of daltarief geldt, dan geldt bij NS dat tarief sinds 2016 voor de hele reis. Tussendoor de trein verlaten om uit en in te checken om verder te reizen met daltarief is zinloos - tenzij meer dan 34 minuten na het uitchecken weer wordt ingecheckt (zie volgende alinea voor een uitzondering). Dit kan ongunstig uitpakken: wie een abonnement heeft waarmee hij bij inchecken na 18.24 gratis reist en om 18.20 incheckt, moet voor de hele reis het spitstarief betalen.
Een check-in waarbij men potentieel een reis begint kan geannuleerd worden door na uiterlijk 59 minuten op hetzelfde station uit te checken. Als men daarna opnieuw incheckt geldt dit dus opnieuw als potentieel een reis beginnen, en bepaalt het tijdstip van de latere/laatste check-in op dit station (samen met het abonnement dat men heeft) het kortingtarief (0%, 20%, 40% of 100% korting) van de reis. Rond de overgang van spits naar daluren maakt dit het mogelijk om alsnog voor het gunstige kortingtarief te reizen. Rond de overgang van daluren naar spits kan dit juist deze mogelijkheid ongedaan maken.
Voor de houder van een kortingabonnement voor de trein (anders dan NS Flex Altijd Vrij, met altijd 100% korting) die in de spits vertrekt, maar waarbij in de loop van de reis de daluren beginnen, kan het voordelig zijn om de reis te splitsen in twee reizen, zodat hij bij de tweede reis met korting reist. Een gemakkelijke manier om te voorkomen dat hij daarvoor 35 minuten moet wachten is bij de eerste reis met OVpay reizen en bij de tweede reis met zijn OV-chipkaart met abonnement. Het is daarvoor nodig om uit te stappen om met OVpay uit te checken en met de OV-chipkaart in te checken.
Het is mogelijk twee reizen tegelijk te maken. Men kan bijvoorbeeld een treinreis onderbreken, een busreis maken en daarna de treinreis voortzetten. Heeft men daarbij bij het onderbreken en voortzetten van de treinreis niet uit- en ingecheckt bij het spoorbedrijf, dan geldt dat voor de OV-chipkaart als een ononderbroken treinreis. In ieder geval als onderweg poortjes worden gepasseerd is dit niet toegestaan omdat daar verplicht moet worden uitgecheckt. Het geldt ook als een ononderbroken treinreis als men wel uit en in heeft gecheckt (wat onvermijdelijk is als er poortjes zijn op het station en men zich daarbuiten wil begeven), maar dan alleen als dat binnen 35 minuten gebeurde.
Soms zet men vóór men op reis gaat een speciaal tarief op de OV-chipkaart, bijvoorbeeld eerste klas of samenreiskorting. Dit geldt dan voor de eerstvolgende reis. Het speciale tarief blijft dus op de kaart staan als men na het uitchecken binnen 35 minuten weer incheckt.
Een stempel op een strippenkaart had een beperkte geldigheidsduur, afhankelijk van het aantal gestempelde zones. Binnen die geldigheidsduur kon men het stempel als retour gebruiken - dit was uitdrukkelijk toegestaan. Met de OV-chipkaart geldt dat de terugrit als een vervolg van de reis geldt (dus voor lager tarief) als de onderbreking niet langer dan 35 minuten heeft geduurd. Dit geldt ook met een treinreis als men op het bestemmingsstation binnen 35 minuten na het uitchecken weer incheckt.
Met de trein mocht men de reis op elk tussenstation onderbreken en later op de dag verder reizen, desnoods meer dan 35 minuten later. Met de OV-chipkaart is dat ook mogelijk, tenzij er poortjes zijn op het station waar men de reis onderbreekt. Het vervolg van de reis is dan voor hetzelfde tarief; als het daltarief intussen is ingegaan, kan het voordeliger zijn na de onderbreking een nieuwe reis te maken, dat wil zeggen uit te checken en na meer dan 35 minuten weer in te checken. Dit is mogelijk niet toegestaan omdat voorwaarden van vervoerders uitchecken verplichten.
Afwijkende tarieven Door de invoering van de OV-chipkaart zijn enkele afwijkingen in de tariefberekening ontstaan. Doordat de websites alleen de tarieven geven voor de eenvoudigste reizen, is het niet altijd eenvoudig om erachter te komen wat het tarief voor een bepaalde reis is.
Vanouds gold dat de prijs van een retour lager was dan de prijs van twee enkele treinreizen. In de overgangsperiode werd de prijs van een enkele reis verlaagd en de prijs van een retour navenant verhoogd.
Sommige reizigers kochten, bijvoorbeeld, niet een retour van Utrecht Centraal naar Den Haag, maar een enkele reis van Utrecht Centraal naar Utrecht Lunetten via Den Haag, om door de langeafstandskorting (LAK) toch minder te betalen dan tweemaal een enkele reis. De kaartautomaten accepteerden dit, mits het begin- en eindstation niet hetzelfde waren.
Met de OV-chipkaart is een retourkorting nog steeds mogelijk, namelijk door binnen 35 minuten uit en in te checken - wat niet betekent dat men binnen 35 minuten terugreist. Heen- en terugreis gelden dan als een enkele reis met overstap. Door het degressief tarief bij NS is dit goedkoper. Met de LAK wordt het degressief tarief ook toegepast op niet NS-treinen. Er is een maximumtarief. Als het maximumtarief is bereikt, zijn alle volgende ritten gratis, mits er steeds na uitchecken binnen 35 minuten weer wordt ingecheckt. De eerste incheck bepaalt of er voor de hele reis met dal- of spitstarief gereisd wordt.Niet zeker of die regel ook geldt voor een overstap naar een ander vervoerbedrijf, als de overstap in de spits is.
Wie een abonnement heeft, reist soms met korting of zelfs gratis. Het tijdstip van inchecken geldt, en dat tijdstip geldt voor de hele reis. Met het abonnement NS Flex Weekend Vrij reist men bijvoorbeeld gratis vanaf vrijdag 18.30 uur, maar als men iets eerder, bijvoorbeeld om 18.15 uur, heeft ingecheckt, moet men voor de hele reis het volle tarief betalen.
Om voor het daltarief te reizen, moet men tijdens de daluren inchecken. Het kan ook vijf minuten eerder, dus wie na 8.55 incheckt, reist voor het daltarief. De bedoeling daarvan is dat de reiziger dan nog tijd heeft om een trein te halen die kort na 9.00 vertrekt. Wie per ongeluk iets eerder incheckt, bijvoorbeeld om 8.54, kan uitchecken en na 8.55 inchecken, want wie uitcheckt zonder gereisd te hebben annuleert zijn check-in. Bij opnieuw inchecken begint de reis dus pas.https://community.ns.nl/ov-chipkaart-5/van-rit-naar-reis-hoe-voorkom-ik-dat-ik-straks-te-veel-betaal-25194/index3.html#post164810 De keerzijde is dat als men vóór de spits incheckt, maar weer uitcheckt op hetzelfde station en dan in de spits weer incheckt, men tegen spitstarief gaat reizen.
Als bij een verstoring men een langere route moet worden gevolgd, maar er onderweg in- en uitgecheckt moet worden kan onterecht een langere reisroute in rekening worden gebracht.
Is er een verstoring tussen Utrecht en Amersfoort, dan kan men omreizen via Hilversum. Het kan dan nodig zijn dat men in Hilversum naar een ander perron gaat en via poortjes loopt. Er wordt dan een langere reisroute in rekening gebracht. Loopt men bij de overstap niet via poortjes, dan is er geen probleem (mits de conducteur van de verstoring op de hoogte is).
Is er een onverwachte verstoring tussen Arnhem en Deventer, dan kan men omreizen via Utrecht en Amersfoort.NS zal bussen inzetten, maar het kan even duren voordat de bussen er zijn. Deze grote omweg wordt door de NS Reisplanner geadviseerd en geeft geen probleem, want de hele reis is met NS. Men kan echter ook omreizen via Winterswijk en dan betaalt men voor de omweg met Arriva.
Voor gehandicapten zijn er weer andere problemen. Iemand die reist van Deventer naar Borne, kan ervoor kiezen niet in Almelo maar in Hengelo over te stappen van NS naar Keolis. In Hengelo is namelijk betere assistentie om de rolstoel uit de NS-trein te rijden. Er is geen assistentie nodig om verder te reizen met Keolis, want die trein heeft een gelijkvloerse instap. De reiziger moet dan echter in Hengelo uitchecken bij NS en inchecken bij Blauwnet en betaalt een hoger tarief.
Ook gelden er afwijkende tarieven in gebieden waar de OV-chipkaart (nog) niet is ingevoerd, zoals op de stadslijnen van Meppel en bij TwentsFlex in Twente. Ook kunnen de afwijkende tarieven alleen op bepaalde momenten gelden, zoals bij de stadsdienst van Woerden waar alleen 's avonds en op zondag een afwijkend tarief geldt. Ook op sommige buurtbussen kan het tarief afwijken.
In- en uitchecken thumb|Reizigers worden in overstapzones met uniforme bebording begeleid in het maken van een overstap tussen trein- en metrovervoerders. thumb|Paneel aan de rechterzijde van een OV-chipkaartpoortje, met boven een beeldschermpje en onder een combinatie van een OV-chipkaartlezer en een barcodelezer (voor het lezen van een Aztec-code). In- en uitchecken gebeurt door de OV-chipkaart bij een OV-chipkaartlezer van de vervoersmaatschappij te houden (kortweg ook wel tappen genoemd).