Dit is een (onvolledige) lijst van neanderthalervondsten.
De eerste resten van wat later de neanderthaler zou gaan heten, in de nomenclatuur van de paleoantropologie naar het Latijn Homo neanderthalensis (mens uit het Neandertal), werden in 1856 in een steengroeve in het Neandertal bij Wuppertal in Duitsland bij toeval ontdekt. Ze werden naar de Elberfelder leraar aan de plaatselijke Realschule en professor natuurkunde Johann Carl Fuhlrott gebracht die de resten als botten herkende en ze toeschreef aan een voorheen onbekende uitgestorven mensensoort, waarvan eerder ook elders reeds niet als zodanig herkende fossiele skeletresten waren gevonden. Hij bleek gelijk te hebben. Zo kon zich onder Fuhlrotts leiding het wetenschappelijk vakgebied paleoantropologie gaan ontwikkelen.
Sinds die eerste vondst in 1856 werd de naam neanderthaler een geoniem voor deze soort, waarover meer bekend zou worden door volgende vondsten bij gerichte archeologische opgravingen.
De volgende resten zijn in de loop der jaren gevonden en aan neanderthalers toegeschreven. Door veranderende inzichten en nieuwere onderzoeksmethoden worden niet al deze vondsten tegenwoordig nog als neanderthaler beschouwd.
Europa jaar plaats land item dateringafbeelding opmerkingen1833 Engis (Grottes Schmerling) België schedel (kind) kaderloos|100x100px pas als zodanig herkend in 1936 1848 Forbes' Quarry Gibraltar schedel kaderloos|101x101px deze vondst dateerde van meer dan tien jaar vóór de publicatie van Charles Darwin's Origin of Species en acht jaar voorafgaand aan de beroemde "eerste" ontdekking van een neanderthaler-skelet in Duitsland. Na de publicatie van Origin of Species leidde een hernieuwde belangstelling voor de fossiele menselijke resten ertoe dat de schedel uit de vergetelheid werd gehaald en gepresenteerd op een bijeenkomst van de British Association for the Advancement of Science1856 Neandertal Duitsland skelet kaderloos|100x100px1865 La Naulette België skeletresten kaderloos|100x100px1886 Spy België skeletten kaderloos|100x100pxeerste beschreven vondst neanderthaler-rest bij Moustérien-werktuigen1887 Bañolas Spanje onderkaak 1887 en 1892 Taubach Duitsland kiezen 1888 Šipka Tsjechië onderkaak (kind) opnieuw vondst neanderthaler-rest bij Moustérien-werktuigen1888 Malarnaud Frankrijk onderkaak 1895 Isturitz Frankrijk onderkaak 1895 Fonds-de-Forêt België dijbeen beschreven in De Loë, "Belgique ancienne" I1899 - 1905 Krapina Kroatië skeletresten kaderloos|100x100px eerste aanwijzingen voor kannibalisme1905 Ochoz Tsjechië onderkaak 1907 Les Rivaux Frankrijk kies 1908 Le Moustier 1 Frankrijk skelet kaderloos|100x100px de "Jongeling van Le Mouster": graf met grafgift, duidend op geloof in een hiernamaals; eerste reconstructie door Hermann Klaatsch1908 La Chapelle-aux-Saints Frankrijk skelet kaderloos|100x100px de "Oude Man van La-Chapelle-aux-Saints"; eerste reconstructie door Marcellin Boule1909 Pech de l'Azé Frankrijk kinderschedel kaderloos|133x133px1909-1921 La Ferrassie Frankrijk skeletten kaderloos|100x100px1910 Saint Brèlade Jersey tanden en kiezen 1910 - 1926 La Quina Frankrijk skeletresten en skelet kaderloos|133x133px1914 Ehringsdorf I Duitsland onderkaak 1914 Le Moustier 2 Frankrijk skelet 1915 La Quina Frankrijk schedel kaderloos|133x133px1916 Ehringsdorf II Duitsland skeletresten kaderloos|100x100px1924 Kiik Koba Oekraïne (Krim) skeletten 1925 Ehringsdorf Duitsland schedel kaderloos|100x100px1926 Devil's Tower Gibraltar schedel (kind) kaderloos|133x133px1926 Gánovce Slowakije natuurlijk hersenafgietsel kaderloos|100x100px1928 La Cave Frankrijk tanden 1928 Malarnaud-Las Maretas Frankrijk kiezen 1929 Saccopastore I Italië schedel kaderloos|132x132px1932 Subalyuk Hongarije skelet en schedel kaderloos|100x100px1933 Cova Negra Spanje schedelfragment kaderloos|100x100px1935 Saccopastore II Italië schedel 1935 Swanscombe Verenigd Koninkrijk schedelfragment kaderloos|100x100pxlater als H. heidelbergensis ingedeeld1939 Guattari I en II Italië schedel en onderkaak kaderloos|100x100pxeerder beschreven als Monte Circeo1947 Arcy-sur-Cure Frankrijk kiezen en schedelfragmenten kaderloos|100x100px 1947 Fontechévade Frankrijk schedelfragmenten 1950 Guattari III Italië onderkaak 1951 Grotte de la Verrerie Frankrijk spaakbeenfragment en kiezen 1951 Monsempron-Libos Frankrijk schedelresten en tanden 1953 Le Lazaret Frankrijk tand 1953 Staroselje Krim skelet 1953 - 1954 Guattari IV Italië kaakfragmenten en tanden 1955 Píñar Spanje schedelfragmenten 1955 Genay Frankrijk tanden en diverse fragmenten 1955 Gánovce Slowakije beenafdrukken 1956 ? Saint Brais Zwitserland tand 1958 Leuca I Italië kies 1960 Petralona Griekenland schedel kaderloos|124x124px later aangemerkt als mogelijk Homo erectus of Homo heidelbergensis"Petralona skull". Gearchiveerd op 11 december 2023.1961 Šaľa Slowakije voorhoofdsbeen 1961Rozjok IRuslandkiesnaast archaïsche ook moderne kenmerken1964 Ochoz Tsjechië kies en schedelfragment 1965 Kůlna Tsjechië bovenkaak kaderloos|100x100px1971 Tautavel (Arago) Frankrijk schedel en onderkaken kaderloos|110x110px later aangemerkt als ouder, mogelijk Homo heidelbergensis1990ScladinaBelgiëfragmenten van een 8-jarig kind127.000 BP2001ZeelandbankenNederlandvoorhoofdsbeenkaderloos|100x100pxbekend als "Krijn"
Centraal-Azië en Zuid-Siberië jaar plaats land item dateringafbeelding opmerkingen1938 Tesjik Tasj Oezbekistan skelet kaderloos|134x134px aanduidingen van een rituele begrafenis1958 Omonqoʻtongrot Oezbekistan dijbeen 1984OkladnikovgrotRuslanddiverse fragmentenmeest oostelijke neandertalervonsten2003ObirahmatgrotOezbekistantanden en schedelfragmenten100/70.000 BPkaderloos|134x134px2007TsjagyrkagrotRuslandtanden en beenderresten59.000 - 49.000 BP
West-Azië jaar plaats land item dateringafbeelding opmerkingen1925 Mugharet el-Zuttiyeh Palestina schedel kaderloos|100x100px "Palestina-schedel", waarschijnlijk H. heidelbergensis1928ShuqbaPalestinakiesmeest zuidelijke neanderthalervondst1931 Skhoel Palestina skeletten kaderloos|104x104pxlater als vroege moderne mensen aangemerkt1933 Taboen Palestina skelet en onderkaak 170-90.000 BPkaderloos|100x100px1935 Djebel Kafzeh Palestina skeletresten kaderloos|100x100pxlater als vroege moderne mensen aangemerkt1951 Shanidar Irak skeletten kaderloos|100x100px "bloemengraven" (omstreden)1965KebaraIsraelskeletresten van zeker 21 individuen64-59.000 BPkaderloos|133x133px1993DederiyehSyriëresten van 17 individuen waaronder 2 bijna volledige kindskeletten 50.000 BPkaderloos|151x151px2018Wezmeh-grotIrantand van 6- tot 10-jarig kind
Afrika De Afrikaanse vondsten worden tegenwoordig meest aan H. heidelbergensis of de vroege moderne mens toegeschreven. jaar plaats land item dateringafbeelding opmerkingen1921 Broken Hill Zimbabwe skeletten kaderloos|107x107px Rhodesië-mens, later als H. heidelbergensis ingedeeld1932 Diré Dawa Ethiopië onderkaak Porc-Epicgrot, aan vroege moderne mens toegeschreven1933 Rabat Marokko kaakfragmenten Kebibat-mens, aan vroege moderne mens toegeschreven1939 Tanger Marokko bovenkaak Mugharet el-'Aliya, aan vroege moderne mens toegeschreven1947 Makapansgat Zuid-Afrika onderkaak ook bekend als de Sterkfontein-grotten1952 Haua Fteah Libië onderkaakfragment aan vroege moderne mens toegeschreven1953 Hopefield Zuid-Afrika schedel kaderloos|107x107pxSaldanha-1, tegenwoordig aan H.heidelbergensis toegeschreven1955 Hopefield Zuid-Afrika onderkaakfragment 1962 Olduvai Tanzania schedelfragment
Oost- en Zuidoost-Azië jaar plaats land item dateringafbeelding opmerkingen1931 Ngandong Indonesië schedels kaderloos|100x100px Solo-mens, mogelijk late ondersoort van Homo erectus1957 Ushikawa Japan fragmenten van een bovenarmbeen datering en menselijke oorsprong omstredenA Chronological Review of Pleistocene Human Remains from the Japanese Archipelago Matsu'ura Shuji
Zie ook
Lijst van Homo erectus-vondsten Lijst van Homo heidelbergensis-vondsten Ontdekkingsgeschiedenis van de neanderthaler Neanderthal Museum
Categorie:Antropologie Categorie:Fossiel Categorie:Evolutie van de mens