miniatuur|Johan Cruijff gehuldigd als Nederlands voetballer van het jaar op 6 augustus 1967 Hendrik Johannes (Johan) Cruijff was een Nederlands profvoetballer en voetbaltrainer.
Cruijff wordt wereldwijd erkend als een van de beste voetballers aller tijden."The Best of The Best" Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation In 1999 werd hij door de IFFHS verkozen tot Europees voetballer van de twintigste eeuw. Bij de IFFHS-verkiezing van Wereldvoetballer van de twintigste eeuw eindigde hij als tweede achter Pelé.IFFHS' Century Elections, Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. De voormalige aanvaller en spelverdeler werd met name geroemd vanwege zijn techniek, startsnelheid, handelingssnelheid en spelinzicht. Driemaal werd hij verkozen tot Europees voetballer van het jaar en ook won hij drie keer de Europacup I. Dit laatste deed Cruijff met Ajax, waar hij gold als de leider en ster van het elftal.Johan Cruijff, Voetbalhistorie. In 1974 bereikte Cruijff als aanvoerder van het Nederlands elftal de finale van het WK, waarin met 2-1 werd verloren van West-Duitsland.Biografie Johan Cruijff Officiële website Johan Cruijff
Na een twintigjarige carrière als voetballer, waarin hij als prof voor clubs in Nederland, Spanje en de Verenigde Staten speelde, legde Cruijff zich in 1985 toe op het trainerschap. Zonder de benodigde diploma's werd de oud-speler trainer bij Ajax en met de Amsterdammers won hij twee KNVB Bekers en de Europacup II. Nadat Cruijff begin 1988 ontslag nam bij Ajax, werd hij trainer bij zijn voormalige werkgever FC Barcelona. Daar formeerde hij een elftal dat de geschiedenisboeken inging als het Dream Team. Hoogtepunt tijdens zijn verblijf bij FC Barcelona was de winst van de Europacup I in 1992. Daarmee werd Cruijff de derde voetballer in de geschiedenis die dit toernooi als speler én als trainer won, na Miguel Muñoz en Giovanni Trapattoni. In 1989 werd met FC Barcelona reeds de Europacup II en in 1992 ook nog eens de Europese Supercup gewonnen. Na zijn ontslag in 1996 beëindigde Cruijff zijn trainerscarrière, maar bleef hij invloedrijk bij zowel Ajax als FC Barcelona. Hij richtte diverse maatschappelijk betrokken instellingen op, die zich met name richten op jongeren en sport. Daarnaast bleef hij bij het voetbal betrokken, onder andere als analyticus, ambassadeur, adviseur en columnist. In 2009 besloot Cruijff het trainerschap opnieuw op te pakken toen hij werd benaderd voor het bondscoachschap van Catalonië.Cruijff geeft gehoor aan verzoek Catalaanse bond, Voetbal International, 2 november 2009. Deze erefunctie vervulde hij tot en met 2013.Coach Cruijff neemt afscheid bij Catalonië met gelijkspel Voetbal International, 2 januari 2013 Daarnaast had Cruijff van juni 2011 tot april 2012 zitting in de raad van commissarissen van Ajax. miniatuur|Johan Cruijff in Catalonië (2013)
Privéleven Jeugd Johan Cruijff werd op vrijdag 25 april 1947 geboren in het Burgerziekenhuis in de Linnaeusstraat te Amsterdam. Hij was de tweede zoon van Hermanus Cornelis Cruijff en Petronella Bernarda Draaijer, die hem vernoemden naar de opa van moeders kant: Hendrik Johannes Draaijer. (2006), Cruijff! van Jopie tot Johan, uitgeverij L.J. Veen, Amsterdam, pag. 17 Johan, die door zijn moeder 'Jopie' werd genoemd, groeide op in de Akkerstraat in de wijk Betondorp, op een steenworp afstand van het toenmalige Ajax-stadion De Meer. Vader Manus en moeder Nel kwamen beiden uit de Jordaan. Na de oorlog waren ze in een woonwinkelpand een groentezaak begonnen, genaamd Cruijffs Aardappelenhandel. (2006), Cruijff! van Jopie tot Johan, uitgeverij L.J. Veen, Amsterdam, pag. 15'Grote Johan Cruijff-hype is in aantocht', Voetbal International, 12 februari 2007. Nel werkte op vrijwillige basis ook af en toe als hulp in de kantine van het Ajax-stadion. (2006), Cruijff! van Jopie tot Johan, uitgeverij L.J. Veen, Amsterdam, pag. 65
Samen met zijn tweeënhalf jaar oudere broer Henny voetbalde 'Jopie' veel op straat. Later speelden ze ook samen in de jeugd van Ajax. (2011). Henny Cruijff. Uit: Het beroemde broer & zus boek, Uitgeverij Rap, Amsterdam, pag. 60-63, In dezelfde periode speelden ze ook zes seizoenen bij de honkbal-tak van Ajax.Fraaie anekdote hoe Cruijff Ajax honkbalkampioen maakte op AjaxLife.nl. Gearchiveerd op 14 oktober 2023 thumb|Johan Cruijff in 1965 Toen Johan twaalf jaar oud was verhuisde het gezin naar een benedenwoning in de Weidestraat. (2006), Cruijff! van Jopie tot Johan, uitgeverij L.J. Veen, Amsterdam, pag. 51 Op de avond van 8 juli 1959, terwijl 'Jopie' Cruijff afscheid nam van de Groen van Prinstererschool aan de Zaaiersweg, overleed zijn vader, 45 jaar oud, aan de gevolgen van een hartaanval. (2006), Cruijff! van Jopie tot Johan, uitgeverij L.J. Veen, Amsterdam, pag. 48 Het overlijden van zijn vader was het grote drama uit Johans leven.Betondorp (2), NRC Handelsblad, 29 augustus 2007. Nog jarenlang zou hij denkbeeldige gesprekken met hem voeren. Nel kon de groentezaak niet in haar eentje voortzetten en daarom werd de winkel gesloten. Nel was op dat moment enig kostwinner van het gezin en ging als huishoudster bij Ajax-trainer Vic Buckingham werken. Ajax bood het gezin Cruijff ook uitkomst door Nel voortaan te betalen voor de werkzaamheden bij de club. Enkele jaren later hertrouwde ze.Johan Cruijff: 'Er is iemand die het regelt', Nederlands Dagblad, 20 april 2007Johan Derksen - Cruijff is een geschenk uit de hemel, Voetbal International, 29 november 2010.
Na de lagere school ging Johan vanaf september 1959 naar de Frankendaal-Ulo. Tussen de middag at hij geregeld bij zijn moeder en het gezin Buckingham. Hier maakte hij voor het eerst kennis met de Engelse taal. De school werd geen succes. Johan bleef tweemaal zitten en verliet na enkele jaren de Ulo zonder diploma. Via Ajax kreeg hij een baantje als winkelbediende bij Perry van der Kar aan de Ceintuurbaan.Van Huizen naar Amsterdam Weblog Ronald van den Boogaard. Na Johans huwelijk, in 1968, verwaterde het contact met zijn broer.Het blijft je broer: Henny Cruijff en Walter Beckenbauer, Sportgeschiedenis, 15 februari 2007. Na de dood van hun moeder, in december 2007, hadden zij geen contact meer.
Gezin thumb|Johan Cruijff en Danny Coster op hun huwelijksdag, 2 december 1968 Op de bruiloft van teamgenoot Piet Keizer, op 13 juni 1967, ontmoette Cruijff zijn toekomstige vrouw Danny Coster.'Cor Coster, een kleurrijke schoonvader', Voetbal International, 24 november 2008. Ze kregen verkering en op 2 december 1968 traden ze in het huwelijk. Ze gingen in Vinkeveen wonen en kregen drie kinderen: Chantal (16 november 1970), Susila (26 januari 1972) en Jordi (9 februari 1974).
Golf Begin jaren zeventig maakte Cruijff kennis met een jonge Severiano Ballesteros, die hem meteen diep imponeerde. Tijdens een Dutch Open medio jaren zeventig, waar Ballesteros ook bij was, maakte Cruijff voor het eerst kennis met de golfsport. Nadien was hij als amateurgolfer geregeld te vinden bij diverse golftoernooien. Traditiegetrouw nam hij samen met zijn vriend Maarten Lafeber jaarlijks deel aan grote golftoernooien, zoals het Alfred Dunhill Links Championship in Schotland of het Dutch Open. Ook trad hij incidenteel op als caddie voor Lafeber. Volgens de registratie van de NGF, op basis waarvan Golf Weekly in 2006 de resultaten van een aantal bekende voetballers publiceerde, had Cruijff in dat jaar een handicap van 35,3.
Roken en gezondheidsklachten Op 26 januari 1991 kreeg Cruijff tijdens een wandeling met zijn vrouw Danny last van zijn hart. In het ziekenhuis onderging hij toen met spoed een bypassoperatie vanwege de diagnose aderverkalking. Naast twee maanden rust kreeg de toenmalige FC Barcelona-trainer van de dokters ook het advies om met roken te stoppen. Tijdens zijn actieve carrière had Cruijff zich op het gebied van eten en drinken altijd als een voorbeeldig professional gedragen, maar de verleiding van het roken kon hij niet weerstaan. Hij steunde "minder ongezonde sigaretten", de opkomende filtersigaretten, via deelname aan reclame voor Roxy Dual filtersigaretten. Soms rookte hij tachtig sigaretten per dag.Johan Cruyff, Teil 2 - nach der aktiven Laufbahn ARD Sportschau De Wasem, een bijnaam die de Bild-Zeitung hem ooit heeft gegeven, besloot het advies van de dokters op te volgen en verleende zijn medewerking aan een reclamespotje waarin roken wordt ontmoedigd.Hoe Johan Cruijff stopte met roken Sportgeschiedenis, 16 juni 2007 Nadat hij stopte met roken verruilde Cruijff zijn sigaret voor een Chupa Chups-lolly, waar hij in de dug-out regelmatig op zat te zuigen. In het voetbalminnende Catalonië verdubbelde de verkoop van deze lolly in 1991.These Lollies Are About to Go Pop Fast Company, 30 november 2002
In oktober 2015 werd bij Cruijff longkanker vastgesteld.Longkanker vastgesteld bij Johan Cruijff, NU.nl, 22 oktober 2015Barcelona bevestigt: Cruijff lijdt aan longkanker Voetbalzone.nl, 22 oktober 2015 Een maand voor zijn overlijden uitte Cruijff zich in een schriftelijke verklaring nog positief over zijn vooruitzichten de ziekte te overwinnen: 'Ik heb het gevoel dat ik met 2-0 voorsta in de eerste helft van een wedstrijd die nog niet is afgelopen. Ik weet zeker dat ik uiteindelijk zal winnen'. Op 2 maart 2016 zocht hij nog Formule 1-rijder Max Verstappen op op het circuit in Barcelona. Een week later bezocht hij zijn zoon Jordi in Tel Aviv. Hij overleed aan zijn ziekte op 24 maart 2016 in Hospital de Sant Pau in zijn woonplaats Barcelona. Zijn dood kwam voor de buitenwereld nogal onverwacht, maar in een kleine kring was bekend dat hij uitzaaiingen had.
Na zijn overlijden Voetbalclub FC Barcelona roemde Cruijff op de dag van zijn overlijden in een in memoriam dat door de voorzitter en liefst zeven oud-voorzitters ondertekend werd. De club kondigde tot 2 april een periode van rouw af. Op de avond van zijn dood speelden Feyenoord en Sparta met rouwbanden om. Bij het huis in Betondorp waar hij de eerste twaalf jaar van zijn leven woonde, werden bloemen neergelegd. Hij werd de volgende dag in besloten kring gecremeerd.Cruijff in Barcelona gecremeerd, NOS Nieuws, 25 maart 2016 Dezelfde dag werd bij de oefeninterland tussen Nederland en Frankrijk in Amsterdam de wedstrijd na veertien minuten een minuut lang stilgelegd en werd er een minuut lang voor Cruijff geapplaudisseerd. Op 26 maart werden in De Telegraaf drie pagina's met overlijdensadvertenties gewijd aan Cruijff. Onder meer de oud-voetballers en coaches Marco van Basten en Frank Rijkaard plaatsten ieder een advertentie, alsook diverse bedrijven en organisaties. Drie dagen later werd bij de vriendschappelijke wedstrijd tussen Engeland en Nederland op Wembley conform afspraak in de veertiende minuut door de toeschouwers een minuut lang voor Cruijff geklapt. Het spel werd daarbij niet onderbroken. Op het stadionscherm verscheen gedurende die minuut een afbeelding van Cruijff.
Direct na het overlijden van Cruijff gingen er stemmen op om de Amsterdam ArenA als eerbetoon naar hem te vernoemen. In april 2017 werd een intentieverklaring getekend om te komen tot een officiële naamswijziging naar de Johan Cruijff ArenA. FC Barcelona vernoemde het nieuwe tweede stadion (Estadi Johan Cruyff) op het jeugdcomplex naar Cruijff. Daarnaast zou de voetballer een standbeeld krijgen voor Camp Nou. In De Watergraafsmeer verscheen in 2017 een metershoge muurschildering.