Een homerische vergelijking is een zeer uitgebreide vergelijking (vaak, maar niet noodzakelijke) volgens het schema "zoals bijzin over datgene waarmee vergeleken wordt, zo hoofdzin over dat wat vergeleken wordt". De homerische vergelijking dankt haar naam aan Homerus, de dichter van de Ilias en de Odyssee, waarin dit type vergelijking veel voorkomt.
Meer algemeen is een Homerische vergelijking ook een breedsprakige vergelijking, waarbij de schrijver zo opgaat in het vergelijken, dat hij dingen noemt die geen verwantschap meer hebben met het beeld. Een metafoor is een vorm van beeldspraak
Functie De vraag naar welke functie nu zo'n lange vergelijking heeft, heeft vaak voor discussie gezorgd tussen verschillende onderzoekers. Toch kan men algemeen stellen dat zo'n vergelijking een van deze vijf functies heeft: informatief: het geeft extra informatie illustratief: gewoon opsmuk pathos oproepen: de gevoelens benadrukken tijdloos karakter anticiperende/voorspellende functie
Voorbeelden Zoals in de bergen een havik,vlugger vliegend dan al wat er vliegt, op een schichtige duif komt gestreken – deze wiekt zijdelings weg, maar de havik, telkens weer stotend,schiet en schiet op haar af met snerpende kreten: zijnvraatzucht spoort hem tot grijpen – zo snelde toen ook Achilles naar voren,vol van begeerte.Homerus, vertaling: A. Timmerman Hier lijkt vooral het illustratieve naar boven te komen. Homerus illustreert de snelheid van Achilles. Hij ontstak in gramschap, heftig als die vaneen Amsterdammer aan een autostuur,die, rijdend door rood licht, komende van links,moet wijken voor een ander, die van rechtsdoor groenlicht nadert, o het schrijnend onrechthoe een tweewerf geprivilegeerdeeen eerlijk man belaagt... Zo was zijn toorn.L.Th. Lehmann, uit Toeschouw Hier is een duidelijk voorbeeld van het oproepen van pathos (mogelijk zelfs van bathos). De gramschap en toorn van de man worden benadrukt. Was zo de zee? Neen, neen, een stad geleekze, pleinen en straten in de kermisweek,boerinne' en boeren, en muziek en dansin de herbergen en in lichte kransom elke markt de snuisterijenkramen.Of als een koning komt en alle ramenzijn licht des avonds en uit ieder dakeen witte vlag. Zo was de zee. Er stakeen vlag van alle gevels, achter 't raamder golven brandden rijen lichten, saamliep heel het volk ..."Herman Gorter, Mei Ook hier wekt de vergelijking alleen het illustratieve op.
Zie ook Beeldspraak
Categorie:Stijlfiguur vergelijking