__NOTOC__ Dit is een overzicht van bestuurslagen per land en apart bestuurd gebied in Azië. Dit overzicht maakt deel uit van een reeks van zes overzichten per werelddeel. De andere overzichten betreffen Afrika, Australië en Oceanië, Europa, Noord- en Midden-Amerika en Zuid-Amerika. Antarctica is ondanks de territoriale claims niet bestuurlijk ingedeeld en heeft geen bestuurslagen.
Uitleg thumb|300px|Azië In dit overzicht zijn opgenomen bestuurslagen van de feitelijk onafhankelijke staten in Azië (in ruime zin, dus inclusief Rusland, de Kaukasus, Turkije en Cyprus), dat wil zeggen de internationaal erkende onafhankelijke staten (leden van de Verenigde Naties plus Palestina als waarnemer bij de VN) en de landen die door geen of een beperkt aantal leden van de Verenigde Naties worden erkend (Abchazië, Artsach, Noord-Cyprus, Taiwan en Zuid-Ossetië). Naast deze landen zijn ook een aantal afhankelijke gebieden en andere gebieden die geen integraal onderdeel zijn van een land, opgenomen. Het overzicht bevat ook verwijzingen naar twee andere soorten gebieden. Het gaat daarbij om overzeese gebieden die volledig deel uitmaken van het moederland en om gebieden die officieel geen afhankelijke gebieden zijn, maar vanwege hun bijzondere status toch vaak als zodanig beschouwd worden. Verwijzingen naar een andere entiteit in een van de overzichten worden voorafgegaan door een pijltje (→). Per gebied wordt in een kleurenoverzicht iedere bestuurslaag vermeld. Onder een bestuurslaag wordt naast de centrale overheid van het gebied verstaan een territoriaal onderdeel van een land waar regels vastgesteld en/of beslissingen worden genomen over bepaalde gebieden en/of hun bewoners. Dat betekent dat de organen van een bestuurslaag hetzij regelgevende hetzij uitvoerende bevoegdheden hebben en vaak beschikken over eigen begrotingen. Bestuurlijke indelingen die louter administratief zijn of van statistische aard zijn daarom niet opgenomen. Evenmin zijn vrijwillige samenwerkingsverbanden van bestuurslagen opgenomen. Indien een bestuurslaag louter gedeconcentreerde bevoegdheden wordt deze wel vermeld en daarbij cursief weergegeven, in de kleur van de bovenliggende bestuurslaag. Indien een deel van een land niet onder controle is van de centrale overheid wordt dat vermeld in een noot bij de landsnaam. Namen van federale eenheden en autonome deelstaten worden bij de bestuurslaag vermeld. Indien een land afhankelijke gebieden heeft (in welke vorm dan ook), worden deze ook bij het land vermeld, voor zover van toepassing met verwijzingen. Van iedere bestuurslaag worden in de noten bij het overzicht indien beschikbaar het (staats)hoofd, de regeringsleider en de volksvertegenwoordiging en hun equivalenten vermeld. De bronnen van het overzicht worden vermeld direct na de noten in het overzicht. De aanduidingen van de bestuurslagen en organen worden in het Nederlands en indien en voor zover beschikbaar in de nationale ambtstalen vermeld. Voor de Nederlandse aanduiding wordt in het algemeen een letterlijke vertaling gebruikt. Termen als county, borough en township worden niet in het Nederlands vertaald. In de kleurenschema's worden de volgende kleuren gebruikt: bestuurslaag op federaal of centraal niveaubestuurslaag op deelstaatsniveau, inclusief autonome deelstaten bestuurslaag op regioniveaubestuurslaag op subregioniveaubestuurslaag op subsubregioniveau of interlokaal niveaubestuurslaag op lokaal niveaubestuurslaag op sublokaal niveaubestuurslaag op niveau van afhankelijk gebiedbestuurslaag met uitsluitend gedeconcentreerde rol hebben de kleur van de laag waar zij toe behoort. Landen en gebieden
De Republiek Abchazië (Abchazisch: Аҧсны Аҳәынҭқарра, Apsny Ahwyntkarra; Russisch: Республика Абхазия, Respublika Abhazija) is een niet-algemeen erkende onafhankelijke republiek, afgescheiden van →Georgië. Bestuurslagen in AbchaziëDe Republiek Abchazië heeft algemene bestuurslagen op drie niveaus: het centrale niveau, het rayonniveau en het lokale niveau.Georgië beschouwt Abchazië als deel van Georgië in de vorm van de Autonome Republiek Abchazië met eigen bestuurslagen.Republiek AbchaziëAbchazië heeft op centraal niveau een gekozen president (ахада, achada; президент, prezident) als staatshoofd en regeringsleider die een premier (аԥыза-министр, apyza-ministr; премьер-министр, prem'er-ministr) benoemt, en als volksvertegenwoordiging de gekozen Volksvergadering van Abchazië (Аҧсны Ӂәлар Реизара, Apsny Žwlar Rejzara; Народное Собрание Республики Абхазия, Narodnoje Sobranje Respubliki Abchazija. Abchazië is ingedeeld in rayons en de hoofdstad Soechoemi. hoofdstadDe hoofdstad (aҳҭнықалақь, ahtiykalak; cтолица, stolica) Soechoemi, bestuurslaag op lokaal niveau, maakt geen deel uit van een rayon en heeft een gekozen stadsraad en een door de president benoemd burgemeester.rayonsEen rayon (араион, araion; район, rajon) heeft een gekozen rayonvergadering en een door de president benoemd bestuurshoofd. Een rayon is ingedeeld in steden, stedelijke nederzettingen en/of dorpen.stedenEen stad (ақалақь, akalak; город, gorod), bestuurslaag op lokaal niveau, heeft een gekozen stadsraad en een door de president benoemd bestuurshoofd.stedelijke nederzettingenEen stedelijke nederzetting (посёлок городского типа, posëlok gorodsogo tipa), bestuurslaag op lokaal niveau, heeft een gekozen raad en een door de president benoemd bestuurshoofd.dorpenEen dorp (ақыҭа, akyta; село, selo), bestuurslaag op lokaal niveau, heeft een gekozen raad en een door de president benoemd bestuurshoofd.Toelichting:Bronnen: Constitution of the Republic of Abkhazia (staatsinrichting, hoofdstuk 6 over rayons, steden en dorpen) Bestuurlijke indeling van Abchazië
De Islamitische Republiek Afghanistan (Dari (Perzisch): خارجه جمهوری اسلامی افغانستان, Jamhūrī-ye Islāmī-ye Afġānistān; Pasjtoe: د افغانستان اسلامي جمهوریت, De Afġānistān Islāmī Jomhoriyat) is een onafhankelijke en algemeen erkende republiek. Bestuurslagen in AfghanistanDe Islamitische Republiek Afghanistan heeft algemene bestuurslagen op vier niveaus: het centrale niveau, het provincieniveau, het districtsniveau en het dorps- of gemeenteniveau. Een deel van het grondgebied is geheel of gedeeltelijk niet in handen van de centrale overheid door de burgeroorlog.Islamitische Republiek AfghanistanAfghanistan heeft een gekozen president (سجمهور/ ولسمشر) als staatshoofd een hoofdbestuurder (رئیس هیئت اجرایی) als regeringsleider en als volksvertegenwoordiging de Nationale Vergadering (شورای ملی, Shura-e Milli / ملی شورا, Mili Shura) met een gekozen Huis van het Volk (ولسي جرګه, Wolesi Jirga) en een deels indirect en deels benoemde Huis van de Ouderen (مشرانوجرګه, Meshrano Jirga). Afghanistan is ingedeeld in provincies.provinciesEen provincie (ولایت, wilāya; ولایت, wilāya) is weliswaar een gedeconcentreerde onderdeel van de centrale overheid, met aan het hoofd een benoemde gouverneur (والی, wali), maar heeft daarnaast een gekozen provinciale raad. Een provincie is ingedeeld in districten en gemeenten.districtenEen district (ولسوالی, vulusvāli; ولسوالۍ, (wuləswāləi) is weliswaar een gedeconcentreerde onderdeel van de centrale overheid, maar heeft daarnaast een gekozen districtsraad. Een district is ingedeeld in dorpen.dorpenBinnen de districten bestaan dorpen met een eigen dorpsraad. Wellicht bestaan binnen gemeenten ook dorpen met een eigen bestuur. gemeentenEen gemeente (شهرداری, sharwali; ښاروالۍ) lijkt naast de districten te bestaan. Een gemeente heeft een gekozen burgemeester en gemeenteraad. Wellicht bestaan binnen gemeenten ook dorpen met een eigen bestuur.Toelichting:Bronnen: Constitution of Afghanistan (staatsinrichting, artikel 136 over provincies en de artikelen 141 en 142 over districten) Local Government in Afghanistan: How it works and main challenges, door Shabham Habin (districten, gemeenten en dorpen)
De Souvereine Bases Akrotiri en Dhekelia (Engels: Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia) is een afhankelijk gebied van het →Verenigd Koninkrijk. Bestuurslagen in Akrotiri en DhekeliaDe Souvereine Bases Akrotiri en Dhekelia valt als overzees territorium (overseas territory) onder de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk, maar maakt geen deel uit van het Verenigd Koninkrijk zelf. Het territorium heeft een algemene bestuurslaag op een niveau, verdeeld in twee basisgebieden.Akrotiri en Dhekelia worden geclaimd door →Cyprus.Souvereine basisgebieden van Akrotiri en DhekeliaAkrotiri en Dhekelia heeft op terriutoriumniveau de commandant van de Britse troepen op Cyprus als administrateur (administrator) als bestuurder. Akortiri en Dhekelia is ingedeeld in basisgebieden.basisgebiedenEen basisgebied (base area) is een onzelfstandige onderdeel van het territorium.Toelichting:Bronnen: Global Britain and the British Overseas Territories: Resetting the relationship, House of Commons Foreign Affairs Committee 21 februari 2019 Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia Order in Council 1960 Andamanen en Nicobaren De Andamanen en Nicobaren (Hindi: अंडमान और निकोबार द्वीप, andamaan aur nikobaar dveep) is als unieterritorium (केन्द्र-शासित प्रदेश, kendr-shaasit pradesh) onderdeel van →India.
De Republiek Armenië (Armeens: Հայաստանի Հանրապետություն, Hajastani Hanrapetut῾jun) is een onafhankelijke en algemeen erkende republiek. Bestuurslagen in ArmeniëDe Republiek Armenië heeft algemene bestuurslagen op twee niveaus: het centrale niveau en het gemeenteniveau Daarnaast bestaan onder het centrale niveau en in Jerevan onder het gemeenteniveau gedeconcentreerde organen.Republiek ArmeniëArmenië heeft op centraal niveau een gekozen president (Նախագահ, nakhagah) als staatshoofd, een premier (վարչապետ, varch'apet) als regeringsleider en als volksvertegenwoordiging de gekozen Nationale Vergadering van de Republiek Armenië(Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով, Hajastani Hanrapetut῾junAzgayin zhoghov). Armenië is ingedeeld in provincies en de municipaliteit Jerevan. De provincies vallen onder de centrale overheid. municipaliteitJerevan heeft de status van municipaliteit (Քաղաքապետարան, k’aghak’apetaran), bestuurslaag op gemeenteniveau, en maakt geen deel uit van een provincie. Jerevan heeft een gekozen gemeenteraad of raad van ouderen (ավագանու, avaganu), die de burgemeester (Քաղաքապետ, k’aghak’apet) kiest. Jerevan is ingedeeld in administratieve districten. Deze vallen onder het municipaliteitsbestuur.administratief districtenEen administratief district (վարչական շրջան, varch’akan shrjan) is een gedeconcentreerde onderdeel van Jerevan, met aan het hoofd een benoemd districtshoofd.provinciesEen provincie (մարզ, marz), ook wel vertaald als regio, is een gedeconcentreerde onderdeel van de centrale overheid, met aan het hoofd een benoemde gouverneur (մարզպետ, marzpet). Een provincie is ingedeeld in gemeenschappen.gemeenschappenEen gemeenschap (համայնք, hamaynk), ook wel vertaald met gemeente bestaat uit een of meer steden (քաղաք, kaghak) en/of dorpen (գյուղ, gyugh). De indeling in steden en dorpen is niet bestuurlijk van aard. Een gemeenschap heeft een gekozen stadshoofd of dorpshoofd (քաղաքապետ, k’aghak’apet of գյուղապետ, gyughapet) en een gekozen gemeenschapsraad (համայնքի ավագանու, hamaynk’i avaganu).Toelichting:Bronnen: Constitution of the Republic of Armenia (staatsinrichting, artikel 160 over provincies en artikel 179 over gemeenten) Report of the World Observatory on Subnational Government Finance and Investment: Armenia, OECD/UCLG, 2019 Divisons of Powers: Armenia, European Committee of the Regions, 2019 Administrative districts, yerevan.am Bestuurlijke indeling van Armenië
Nagorno Karabach (Armeens: Լեռնային Ղարաբաղ, Lernajin Gharabagh) is een niet-erkende onafhankelijke republiek, afgescheiden van → Azerbeidzjan.