De Manda-formatie is een geologische formatie in Tanzania die afzettingen uit het Trias omvat. Het ligt in het Ruhuhu-bekken aan de noordoostzijde van het Malawimeer.
Ouderdom De Manda-formatie volgt op de Usili-formatie uit het Laat-Perm omvat twee delen, het Kingori-lid en het Lifua-lid. Het Kingori-lid dateert uit het Laat-Anisien, ongeveer 243 miljoen jaar geleden, en correleert wat betreft ouderdom en fauna met de Subzone C van de Cynognathus Assemblage Zone van de Zuid-Afrikaanse Beaufortgroep. Het Lifua-lid dateert uit het Laat-Ladinien tot Carnien, ongeveer 237 miljoen jaar geleden en correleert wat betreft ouderdom en fauna met de Dinodontosaurus Assemblage Zone in Brazilië en de Chañares-formatie in Argentinië. Craniomandibular osteology of Dinodontosaurus isiyavamanda sp. nov. (Therapsida: Anomodontia) from the Manda Beds of Tanzania and new support for a younger age for the alleged oldest dinosaurs. George et al. Journal of Vertebrate Palaeontology (2026)
Fauna Therapsiden De therapsiden waren de dominante diergroep. De cynodonten werden vertegenwoordigd door vier geslachten: de chiniquodont Aleodon, de trirachodont Cricodon, Diademodon en de traversodonten Mandagomphodon en Scalenodon. De dicynodonten uit de Manda-formatie zijn Dinodontosaurus, Kannemeyeria, Angonisaurus, Sangusaurus en Tetragonias.Distribution and diversity patterns of Triassic cynodonts (Therapsida, Cynodontia) in Gondwana. F Abdala & AM Ribeiro. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology (2010).The traversodontid cynodont Mandagomphodon hirschsoni from the Middle Triassic of the Ruhuhu Valley, Tanzania. JA Hopson. Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology (2014).
Archosauriërs Opvallend is dat in de Manda-formatie archosauriërs uit de kroongroep divers en algemeen zijn, terwijl deze dieren in de gelijktijdige afzettingen in Zuid-Afrika ontbreken, hoewel enkele archosauriformen zoals Proterosuchus, Erythrosuchus en Euparkeria bekend zijn uit de Beaufortgroep.Provincialization of terrestrial faunas following the end-Permian mass extinction. CA Sidor et al. Proceedings of the National Academy of Sciences (2013).
De krokodilachtige archosauriërs uit de Manda-formatie zijn de rauisuchiërs Hypselorhachis (Ctenosauriscidae) en Stagonosuchus (Rauisuchidae), de erpetosuchiër Parringtonia, een naamloze aetosauriër en Nundasuchus. De aetosauriër van de Manda-formatie geldt als oudste vertegenwoordiger van de groep, die voorheen vanaf het Carnien bekend was.Derivation of the aetosaur osteoderm carapace: evidence from a new exceptionally preserved “stem aetosaur” from the Middle Triassic Manda Beds of southwestern Tanzania. SJ Nesbitt et al. Journal of Vertebrate Paleontology (2012).A new archosaur from the Manda beds (Anisian, Middle Triassic) of southern Tanzania and its implications for character state optimizations at Archosauria and Pseudosuchia. SJ Nesbitt et al. Journal of Vertebrate Paleontology (2014).
Tot enkele jaren geleden waren de vroegste dinosauromorfen bekend uit het Argentijnse Ischigualastobekken. In de Chañares-formatie uit het Vroeg-Ladinien (235 Ma) zijn fossielen van silesauriërs en enkele basalere geslachten gevonden. Resten van de oudst bekende dinosauriërs kwamen uit de Ischigualasto-formatie uit het Vroeg-Carnien (225 Ma). Vondsten in de Manda-formatie tonen aan dat de dinosauromorfen al in het Laat-Anisien aanwezig waren. Dit geeft aan dat de dinosauriërs en de vogelachtige archosauriërs in het algemeen deel uitmaakten van de uitgebreide radiatie van reptielen na het massale uitsterven voorafgaand aan het Trias en zich niet pas explosief ontwikkelden in het Carnien. Gezien de vondsten in Tanzania en de eerdere in Argentinië wordt verondersteld dat de oorsprong van de dinosauriërs in zuidwestelijk Pangaea moet hebben gelegen. Nyasasaurus is de oudst bekende dinosauriër of tenminste de nauwst bekende verwant. Asilisaurus is de oudst bekende silesauriër. Een tweede nog naamloze silesauriër uit de Manda-formatie had het formaat van Nyasasaurus. Het feit het materiaal van dinosauromorfen beperkt is in vergelijking met dat van therapsiden en rhynchosauriërs in de Manda-formatie, wijst er op dat deze dieren nog een zeldzame verschijning waren in de fauna van het Anisien.Ecologically distinct dinosaurian sister group shows early diversification of Ornithodira. SJ Nesbitt et al. Nature (2010).The oldest dinosaur? A Middle Triassic dinosauriform from Tanzania. J Nesbitt et al. Biology Letters (2012).A large-bodied silesaurid from the Lifua Member of the Manda Beds (Middle Triassic) of Tanzania and its implications for body-size evolution in Dinosauromorpha. PM Barrett, SJ Nesbitt & BR Peecook. Gondwana Research (2014).
Overige dieren Verder zijn de archosauromorf Asperoris, de rhynchosauriër Stenaulorhynchus, het anapside reptiel Ruhuhuaria en het amfibie Stanocephalosaurus uit de Temnospondyli bekend uit de Manda-formatie.A new archosauriform (Reptilia: Diapsida) from the Manda Beds (Middle Triassic) of southwestern Tanzania. SJ Nesbitt, RJ Butler & DJ Gower. Plos One (2013).
Categorie:Lithostratigrafie van het Trias Categorie:Geologie van Afrika Categorie:Geografie van Tanzania