thumb|Montebello-eilanden (links boven) en Barroweiland (links onder) thumb|Satellietafbeelding van de eilanden De Montebello-eilanden zijn een eilandengroep voor de kust van West-Australië bestaande uit 265 eilanden en eilandjes.Pendoley, K., Sea Turtles and the Environmental Management of Industrial Activities in North West Western Australia, Thesis Murdoch University, 2005, p. 12 De eilanden zijn vooral bekend vanwege de Britse atoomproeven die hier in de jaren vijftig werden uitgevoerd.
De Franse ontdekkingsreiziger Nicolas Baudin gaf de eilanden in 1801 hun naam. Hij noemde ze naar de Slag bij Montebello in Noord-Italië die een jaar eerder had plaatsgevonden en waarbij de Fransen Oostenrijk versloegen.Pendoley, K., Sea Turtles and the Environmental Management of Industrial Activities in North West Western Australia, Thesis Murdoch University, 2005, p. 29
In sommige bronnen wordt vermeld dat Baudin de eilanden naar de Franse maarschalk Jean Lannes, hertog van Montebello, noemde. Napoleon maakte Lannes echter pas na 1804 tot hertog.Thornton-Smith, C., Napoleonic Toponymy in Australia, Explorations, No. 27, December 1999, p. 19
Geografie De Montebello-eilanden liggen in de territoriale wateren van West-Australië en behoren tot de meest verafgelegen continentale eilanden van deze staat. Ze liggen 120 km ten westen van het plaatsje Dampier. De eilandengroep bestaat uit 95 eilanden die een lengte van meer dan 50 meter hebben en 170 kleinere eilanden. De grootste eilanden zijn Hermite (970 ha), Trimouille (450 ha) en North-West (120 ha). Middelgrote eilanden zijn Alpha, Primrose, Crocus, Bluebell, Ah Chong en South-East.Pendoley, K., Sea Turtles and the Environmental Management of Industrial Activities in North West Western Australia, Thesis Murdoch University, 2005, p. 17 Baudin noemde Hermite-eiland naar de Franse admiraal Jean-Marthe-Adrien L'Hermite. Trimouille werd genoemd naar een Franse adellijke familie uit de napoleontische tijd. Veel eilanden hebben geen naam.
Nabijgelegen eilandengroepen zijn de Barroweilanden en de Lowendaleilanden. Ze liggen ca. 20 resp. 15 km ten zuiden van de Montebello-eilanden.
De Montebello-eilanden hebben een totaal oppervlak van 2300 ha. De kustlijn heeft een totale lengte van 210 km, waarvan 17 km strand.Pendoley, K., Sea Turtles and the Environmental Management of Industrial Activities in North West Western Australia, Thesis Murdoch University, 2005, p. 18
Eerste bezoekers Archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat de Montebello-eilanden tussen 27.000 en 7.000 jaar geleden werden bewoond door Aboriginals. Volgens de Australische archeoloog Norman Barnett Tindale bezochten de Noala met een soort houten kano de tegenoverliggende Montebello-eilanden en het eiland Barrow. Het traditionele land van de Noala strekt zich uit tussen de monding van de rivier Fortescue en het plaatsje Onslow.Tindale, N., Tindale’s Catalogue of Australian Aboriginal Tribes, South Australian Museum Archives, 2000 Circa 8.000 jaar geleden begon de zeespiegel te stijgen en vermengde het zoete water op de eilanden zich met zeewater. Menselijk leven was hierdoor niet meer mogelijk.
De eerste Europeanen die de eilanden betraden, waren bemanningsleden van het Engelse schip de Trial. Dit schip was voor de Britse Oost-Indische Compagnie op weg naar Java, maar begaf zich te ver oostwaarts van de oorspronkelijk geplande route. Op 24 mei 1622 leed de Trial schipbreuk op een rif dat hierna Trial Rocks werd genoemd. Kapitein John Brookes en 10 bemanningsleden ontkwamen in een skiff, 36 anderen in een reddingssloep. 93 mannen werden achtergelaten op het zinkende schip. De Trial is het oudste scheepswrak van Australië.Trial, Western Australian Museum Maritime Wreckfinder, 2004 Trial (1622/05/24), Western Australian Museum Shipwreck Databases. Gearchiveerd op 13 juli 2025. De mannen in de sloep zochten op de Montebello-eilanden naar water, voordat ze de anderen richting Java volgden.
De Trial Rocks bleven lange tijd onvindbaar, omdat kapitein Brookes de locatie niet duidelijk in zijn logboek beschreef. Hij probeerde waarschijnlijk te verbergen dat hij te veel van de route was afgeweken. In 1934 bewees de Australische historica Ida Lee dat de Trial Rocks een rif waren dat bekendstond onder de naam Ritchie’s Reef. Hierna werd het rif weer Trial Rocks genoemd. In 1969 werd het scheepswrak gevonden.
In juli 1801 zag Nicolas Baudin de eilanden liggen en gaf hij ze hun naam. Twee jaar later voer Baudin opnieuw langs de eilanden en verwisselde toen Trimouille en Hermite. Kapitein-luitenant ter zee Philip Parker King ontdekte deze vergissing in 1821 en corrigeerde Baudin in zijn logboek.King, P., Narrative of a Survey of the Intertropical and Western Coasts of Australia Performed Between the Years 1818 and 1822 Vol. II, London: John Murray, 1827, p. 193
Britse atoomproeven thumb|Operatie Hurricane thumb|Operatie Mosaic G1 In 1947 startte Groot-Brittannië een atoomprogramma. Omdat het Britse eiland te klein en te dichtbevolkt is, vroeg het land of het in Australië atoomproeven mocht uitvoeren. De toenmalige premier Robert Menzies stemde hiermee in en in mei 1952 werd bekendgemaakt dat de eerste Britse atoomproeven op de Montebello-eilanden plaats zouden vinden.
Tussen 1952 en 1957 werden er in totaal drie atoomproeven op de eilanden uitgevoerd: Hurricane Mosaic G1 Mosaic G2
Operatie Hurricane vond op 3 oktober 1952 plaats en was de eerste Britse atoomproef. Een plutoniumbom met een kracht van 25 kiloton werd in het fregat HMS Plym voor de kust van het eiland Trimouille tot ontploffing gebracht. De bom was vrijwel een exacte kopie van de bom Fat Man die in 1945 door de Verenigde Staten boven Nagasaki werd afgeworpen. Door de bom ontstond er op de oceaanbodem een krater van 6 meter diep en 300 meter breed. De atoomwolk reikte tot 4,5 km in de lucht. Op basis van operatie Hurricane ontwikkelde Groot-Brittannië zijn eerste inzetbare atoombom de Blue Danube.CTBTO, 3 October 1952 – First British Nuclear Test Het wrak van de HMS Plym ligt nog steeds in het Bunsenkanaal voor de kust van Trimouille. Na de explosie daalde er radioactieve neerslag (fall-out) neer op het vasteland van Australië.Royal Commission into British Nuclear Tests in Australia (RCIBNTIA), The Report of the Royal Commission into British Nuclear Tests in Australia – Volume 1, Australian Government Publishing Service, Canberra, 1985, p. 108-109
Operatie Mosaic G1 werd op 16 mei 1956 uitgevoerd op de noordwestpunt van Trimouille. De bom had een kracht van 15 kiloton. De atoomwolk reikte tot 6,5 km hoogte. Ook bij deze bom werd er radioactiviteit op het vasteland gemeten.
Operatie Mosaic G2 werd op 19 juni 1956 op Alpha-eiland uitgevoerd. De bom had een kracht van 60 kiloton en is daarmee de grootste bom die Groot-Brittannië in Australië tot ontploffing heeft gebracht. De atoomwolk reikte tot ruim 14 km hoogte.Royal Commission into British Nuclear Tests in Australia (RCIBNTIA), The Report of the Royal Commission into British Nuclear Tests in Australia – Volume 1, Australian Government Publishing Service, Canberra, 1985, p. 232-233
Het operationele hoofdkwartier lag op Hermite-eiland. Restanten van de tests, zoals bunkers, observatiestations en metaalresten zijn nog steeds aanwezig.
Achteraf werden de Montebello-eilanden als niet geschikt voor atoomproeven bevonden, vanwege de weersomstandigheden.'Starmer - meet us before it's too late,' nuclear test veterans say. Dominic Casciani, BBC 17 november 2024. Gearchiveerd op 11 maart 2025.BBC onthult nucleaire doofpotoperatie: duizenden mensen ernstig ziek of getraumatiseerd na jarenlange blootstelling aan straling. VRT 21 november 2024. Gearchiveerd op 23 november 2024.
Tot 1992 waren de Montebello-eilanden een verboden gebied dat direct onder toezicht van de federale overheid stond. In die tijd vonden er geen biologische of wetenschappelijke onderzoeken plaats. Nadat de controle over het gebied weer in handen van West-Australië was, werd het tot natuurreservaat uitgeroepen.
Tegenwoordig is er nog steeds een verhoogde radioactiviteit op Trimouille en Alpha-eiland. Bezoekers mogen niet langer dan één uur per dag op de eilanden blijven. Ook mogen ze geen objecten aanraken, omdat deze radioactief kunnen zijn.
Geologie De Montebello-eilanden zijn continentale eilanden. Dat wil zeggen dat ze vroeger deel uitmaakten van het Australisch continent. De westelijke eilanden van Ah Chong tot Hermite zijn overblijfselen van een landvorm die is ontstaan in het pleistoceen en die circa 8.000 jaar geleden onder water kwam te liggen door een stijging van de zeespiegel. De oostelijke eilanden (North-West, Trimouille en South-East) zijn gevormd door zandafzettingen op een kalkstenen ondergrond.
De eilanden worden gescheiden door diepe kanalen die door erosie zijn ontstaan. De kustlijn van de eilanden is grillig met veel bochten en inhammen. Hun oppervlak is hoofdzakelijk rotsachtig. Aan de westkant worden de eilanden door een 12 km lang barrièrerif tegen de oceaan beschermd. Ook zijn ze omgeven door talloze koraalriffen, waardoor er veel lagunes zijn. Sommige eilanden hebben zandstranden en duinen die tot 40 m hoog kunnen zijn. Maar bij de meeste eilanden bestaat de kustlijn uit kalkstenen plateaus.Department of Environment and Conservation, Management Plan for the Montebello/Barrow Islands Marine Conservation Reserves 2007-2017, Management Plan No. 55, p. 7
In mei 2010 ontdekten studenten oceanografie tijdens een studiereis een onderzeese canyon nabij de Montebello-eilanden. De canyon is 900 meter diep en heeft een lengte van 40 km. Hij wordt Tryal Canyon genoemd. Onderzeese canyons kunnen de productie van plankton en vis vergroten. De Tryal Canyon draagt daarom vermoedelijk bij aan het rijke mariene leven van de eilandengroep.Leong, M., Deep-sea canyon discovered off WA, Australian Geographic, 12 May 2010
Klimaat De Montebello-eilanden kennen zowel een droog als een tropisch klimaat. De winters zijn warm en droog en duren van mei tot september. De zomers zijn heet en vochtig en duren van oktober tot april. Gedurende het jaar valt er weinig neerslag. De temperaturen zijn het hoogst in februari met een gemiddelde maximumtemperatuur van 33,4 °C en een gemiddelde minimumtemperatuur van 26,2 °C (1999-2013). Juli is de koelste maand met een gemiddelde maximumtemperatuur van 23,7 °C en een gemiddelde minimumtemperatuur van 17,5 °C (1999-2013).
Tijdens de winter kan er een sterke oostenwind waaien. In de zomertijd komen er regelmatig cyclonen voor. In april zijn de windsnelheden het laagst.Australian Bureau of Meteorology, Summary statistics Barrow Island Airport, 2013. Gearchiveerd op 22 april 2025.
Montebello Islands Marine Park Australië bestaat uit een netwerk van 89 zogenoemde bioregio’s.Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities, Australia’s Bioregions (IBRA) Dit zijn grote gebieden met min of meer dezelfde geologie, landvormen, ecologische eigenschappen en flora en fauna. De Montebello-eilanden maken deel uit van de Pilbara (Offshore) Bioregio. Binnen deze bioregio liggen diverse mariene natuurreservaten. De Montebello-eilanden liggen in het Montebello Islands Marine Park dat ruim 58.000 ha omvat. De eilanden zelf vormen het Montebello Islands Conservation Park. Naburige mariene natuurreservaten zijn de Barrow Island Marine Management Area en het Barrow Island Marine Park.
Het Montebello Islands Marine Park kent vijf verschillende zonesDepartment of Environment and Conservation, Montebello Islands Marine Park Information Guide, April 2009:
Conservatiezones: dit zijn beschermde natuurgebieden waar alleen een aantal lichte vormen van toerisme zijn toegestaan, zoals duiken en snorkelen. De conservatiezones beslaan samen 49% van het Marine Park. Recreatiezones: binnen deze zones ligt de nadruk op recreatie (licht toerisme).