2001: A Space Odyssey

2001: A Space Odyssey (op plattdüütsch so veel as 2001: En Weltruum-Odyssee, dt. Titel: 2001: Odyssee im Weltraum) is en Science-Fiction-Film ut dat Johr 1968, de op de Kortgeschicht The Sentinel vun Arthur C. Clarke baseert. Anfangs schüll de Film den Titel Journey Beyond the Stars (op platt: „Reis achter de Steerns“) kriegen. De Film weer vun Stanley Kubrick in England dreiht. Kubrick weer bi den Film Speelbaas un Produzent un hett tosamen mit Clark ok dat Dreihbook entwickelt. Ut de Tosamenarbeit is ok Clark sien Roman 2001 entstahn. Clarke sülvst beschrifft, dat de Arbeit an de beiden Warken (Dreihbook un Roman) miteneen verknütt weer.Arthur C. Clarke: 2001: A Space Odyssey. De Roman to’n Film. (Nawoort vun’n Schriever.)Arthur C. Clarke The Lost Worlds of 2001 De Roman is in enkelte Szenen ’n beten anners un allgemeen düütlich utföhrlicher. De Film harr groten Influss op de Filmhistorie.

Inholt De Film fangt mit en Musiksequenz ut Atmosphères vun György Ligeti to en vullstännig swart Bild an, de dree Minuuten duert un bi Feernsehutstrahlen tomeist weglaten warrt. De eerste, wat de Tokieker sütt is dat Logo vun de Produkschoonsfirma Metro-Goldwyn-Mayer. In de Szeen dorna sütt een den Maand, de Eer un de Sünn in Konjunkschoon. De Sünn geiht jüst op un de Vörspann warrt inblennt. Dorto is Musik ut Also sprach Zarathustra vun Richard Strauss to hören. De Rest vun den Film kann in veer Akten indeelt warrn, de mit Utnahm vun’n tweeten Akt to Anfang mit en Twüschentitel ankünnigt warrt.

The Dawn of Man In de düütschen Faten heet disse Deel Aufbrauch der Menschheit. En Koppel vun Vörminschen in de afrikaanschen Savanne warrt in jemehrn Alldag wiest, de vun Gefahr un Noot prägt is: En Leopard ritt een Liddmaat vun de Grupp, Liddmaten vun en annere Sipp versöökt, jem jemehr Watersteed wegtonehmen. Een Morgen waakt de Vörmischen blangen een swarten Monolithen op, de op de Eer bröcht weer, ahn dat se dat markt hebbt. Wat de Monolith bedüüt, un wat sien Sinn is, warrt nich kloor. Liekers löst he en Ännern in dat Bewusstwesen bi de Vörminschen ut. Sien Funkschoon warrt later klorer, as een vun de Vörminschen op de Idee kummt, en Knaken as Warktüüch oder Wapen to nütten. Ok in disse Szeen is wedder Also sprach Zarathustra to hören.

In de nächsten Szeen hett sik dat Leven vun de Vörminschen bannig ännert. Mit dat Doodmaken vun en Tapir is de Minsch to’n Jäger worrn. Nu leevt he nich mehr mit de Beester, man vun jem. As dat wedder to en Striet mit en annere Sipp kamen deit, warrt jemehr Anföhrer mit den Knaken as Wapen doodslahn. In sien Triumph sleudert de ne’e Homo faber sien Warktüüch in’n Himmel. De Flaag warrt vun de Kamera verfolgt.

Tycho Magnetic Anomaly-1 Disse Deel heet in de düütschen Faten Mondstation Clavius. Künstlerisch faken ziteert is de Bildsnitt – een vun de beropensten Match Cuts vun de Filmhistorie – warrt dat primitive Knakenwarktüüch in en technologisch modernen Satellit överblennt. Siet de Oortiet in den eersten Akt sünd Johrdusende vergahn. Man schrifft dat Johr 1999, verschedene Staelliten teht jemehr Gravitatschoonsbahnen üm de Eer. De meisten wiest verschedene Flaggen, de jem to de Staaten op de Eer toorden doot. En Ruumschipp as’n Piel flüggt op’n grote, Ruumstation to, de as’n Rad utsütt un noch utboet warrt. Dorop is en Schrifttog un dat Logo vun de Flaagsellschop PanAmerican. De Ruumfähr sweevt to de Musik vun den Walzer An der schönen blauen Donau in de Naav vun dat resenhafte roteeren Rad.

An Boord is alleen de Ruumfohrtfunkschonäär Dr. Heywood Floyd. He will vun de Ruumstatschoon mit en annere Fähr na de Maandstaschoon Clavius wieterreisen. Op de Ruumstatschoon dröpt he sik mit’n Grupp vun sowjetische Wetenschopplers. Dat gifft en Gerücht, dat en Epidemie op Clavius utbroken wesen schall, wat de Grund för en Narichtensparr is. Op Nafragen vun de Sowjets, antert Floyd fründlich, gifft jem aver liekers keen Utkunft. He reist wieter na’n Maand.

As Floyd dor ankamen deit, wüllt de Wetenschopplers em wat wiesen, wat in’n Maandkrater Tycho utgraavt worrn is. Mit en Maandfähr fleegt se dorhen: In en Gruuv steiht en Monolith, as he in de Ingangssquenz al wiest worrn is. De Monolith is veer Millionen Johr oolt, afsluut swart un tüügt en stark magneetsch Feld. Allns düüt dorop hen, dat de Steen nich vun de Eer is. As de Vörminschen in den eersten Akt röhrt ok de Wetenschopplers den Monolithen an. As de Sünn över de Gruuv opgeiht un ehr Licht op den Steen strahlt, fangt de Monolith an, en elektromagneetsch Signal in Richt na Jupiter to sennen, dat över de Kommunikatschoonsanlaag vun de Wetenschopplers gresig luut to hören is.

Jupiter Mission 18 Months Later In de düütschen Faten hett de Akt Die Reise zum Jupiter. 18 Maanden later, in’t Johr 2001, hebbt de USA den Bo vun en Ruumschipp mit den Naam Discovery afslaten un schickt Lüüd na’n Jupiter. Offiziell schüllt de dor wetenschoppliche Forschen maken. An Boord sünd de Astronauten Dave Bowman un sien Vertreder Frank Poole. Dree Forschers sünd in’n Duerslaap in Slaapkamern ünnerbröcht. Un denn is dor noch de Superreekner HAL 9000, de mit en künstliche Persönlichkeit programmeert worrn is un dat Ruumschipp mit all sien Vörgäng automaatsch stüert. HAL 9000 weet as eenzigen, worüm dat bi de Misschoon wohrhaftig geiht, neemlich de Sporen in Tosamenhang mit den Monolithen wieter to verfolgen.

De Reekner ut de 9000er Reeg sünd de technischen Hööchpunkten vun de Reeknertechnik un gellt as afsluut perfekt. Keen 9000er-Reekner hett je en Fehler maakt oder unklore Anwiesen geven. Een Dag seggt HAL 9000 en Fehler in en Bodeel an Boord vörut, de dorophen uttuuscht warrt. Denn wiest sik aver, dat mit de Eenheit gor nix verkehrt is. Ünner en Vörwand teht sik Poole un Bowman in en Reparaturgondel torüch, so dat de Reekner jem nich hören kann. Se beraat doröver HAL aftoschalten, vun wegen dat he en Fehler maakt hett un man sik nich mehr op em verlatehn kann. Man, över Kameras sütt HAL de Lippenbewegen vun de beiden un entwickelt nu en Egenleven, vun wegen dat he de Misschoon in Gefohr sütt, wenn he afschalt warrt.

Kort dorna boet Poole dat hele Bodeel wedder in. Dorto mutt he mit de Gondel na buten an’t Schipp, wobi dat to en Unfall kummt, den HAL 9000 veroorsaakt hett. Poole kummt dorbi üm. Bowman versöcht sien Kolleeg mit en tweete Gondel to bargen. As he mit de Liek vun Poole wedder torüch kummt, sparrt HAL em aver ut. Gliektietig hett HAL de Överlevenssystemen vun de dree Slaapkamern afschalt, un maakt so ok de annern dree Kollegen an de Siet. Bowman kann sik över en Nootluuk torüch in’t Schipp redden un HAL sien högere Funkschonen afschalten. De Reekner snackt dorbi de hele Tiet op em in un versöcht em dorvun aftobringen.

Man kriggt den Indruck, dat de Reekner wohrhaftig Geföhlen hett un Deelen vun sien Entwickeln an em vörbiteht, analog dorto, wenn bi’n Minsch dat Leven noch mol an em vörbitütt. Bowman dorgegen wiest in dissen Moment keen Geföhl. As HAL afschalt is, warrt vörtietig en geheeme Videonaricht afspeelt. Dorin vertellt de Mischoonsbass Floyd vun den sünnerboren Fund op’n Maand un dat de Mischoon in Wohrheit dorüm geiht, na frömd Leven to söken.

Jupiter and Beyond the Infinite Disse Akt heet in de düütschen Faten Jupiter und dahinter die Unendlichkeit. As Bowman mit de Discovery bi’n Jupiter ankummt, sweevt dor en wieteren Monolithen dör’t Weltall. Bowman stiggt in en Ruumgondel, üm em to ünnersöken un kummt na en spektakulären sünnerboren Flaag an en Oort, de nich bekannt is.

De Tokieker warrt toeerst in en psychedelische Sequenz vön Klören sotoseggen rintogen, de sik afwesselt mit Biller vun de Eer, vun’n Weltruum un vun Bowman sien Oog. Disse Biller sünd tomeist in verkehrte Klören dorstellt. Dorna sütt man en leddige Kamerflucht, de dör ehrn Footbodden ut lüchten Platten en futuristischen Indruck maakt, togliek aver in’n Barock-Stil inricht is. Midden in den surrealistischen Ruum steiht de Ruumgondel vun Bowman. Ut de Gondel rut sütt sik Bowman sülvst, wat öller in sien Ruumantog in’n Ruum stahn.

De Kamera wiest nu de Perspektive vun den tweeten Bowman un de Gondel is verswunnen. Bowman finnt en Spegel un bekickt sik dorin. He warrt wies, dat noch en tweete Person in en Nevenkamer is. Dor finnt he sik sülvst, as he üm vele Johren öller an en Disch sitt un wat itt. Wedder wesselt de Kamera un wiest as de drüdde Bowman en Glas ümstött un de Schören bekickt. As he wedder hoochkickt, sütt he sik as ollen Mann op’n Bett seeltagen. Wedder wesselt de Perspektive un de starven Bowman kickt sik den Monolith an, de op mol midden in’n Ruum steiht. He böhrt de Hand hooch, as wull he em anröhren, as vör em de Vörminschen un de Forschers op’n Maand.

In de nächsten Instellen is an de Steed, woneem even noch de starven Bowman leeg, en Fetus mit apene Ogen in en Fruchtblaas to sehn, de ok as Bowman utsütt. Disse Fetus sweevt in de Slusssequenz twüschen Maand un Eer in’n Weltruum un scheint dorbi de Eer antokieken. As to Anfang höört man dorto wedder de Musik ut Also sprach Zarathustra.

Produkschoon Dreihbook Kort nadem Kubrick mit de Produkschoon vun Dr. Strangelove (dt.: Dr. Seltsam) fardig weer, weer he vun de Mööglichkeit andoon, dat dat Leven ok buten de Eer geven künn. He hett dorophen beslaten, en go’en Science-Fiction-Film to dreihn. He söch nu na egente Lüüd ut dat Science-Fiction-Ümfeld un weer vun den gemeensomen Bekannten Roger Caras, de bi Columbia Pictures arbeiten de, an Arthur C. Clarke vermiddelt. Ofschoonst Kubrick övertüügt weer, dat Clarke en „torüchtogen Verrückten“ weer, wies he sik inverstahn, em en Filmanbott to telegrafeeren. Clarke geev dorophen Antwoort, dat he „gresig intresseert weer mit dat enfant terrible tosamentoarbeiten“.

In erste Tosamendrapen beteken de beiden jemehr Projekt mit’n Ogenplinkern as „How the Solar System Was Won“, wat op dat Cinerama-Epos „How the West Was Won“ anspeelt. Ok de Film is in enkelte Akten ünnerdeelt. Clarke hett eerst doröver nadacht, mehrere vun sien fröheren Geschichten to verwennen, hett sik denn aver op The Sentinel as Grundlaag för den Film fastleggt, en Kortgeschicht, de 1951 publizeert weer. De beiden Schrievers wulln an sik eerst de Romanvörlaag ahn all de Inschränken verfaten, de en Filmskript so mit sik bringt. Eerst dorna schüll dat Dreihbook entstahn. Man in Wohrheit hebbt sik de Ideen för den Film parallel to den Roman entwickelt, so dat sik beids gegensietig befrucht hett. Bi’t Dreihbook sünd beide Schrievers nöömt, wiel de Roman naher alleen Clarke toschreven weer. Liekers hett Clarke kloorstellt, dat de Wohrheit an ehsten so reflekteert warrn müss, dat dat Dreihbook vun Kubrick un Clarke stamm un de Roman vun Clarke un Kubrick.

MGM hett an’n 22. Februar 1965 ankünnigt, den Film vun Kubrick, ünner den Titel Journey Beyond the Stars, to finanzeeren. Kubrick vergleek den plaanten Film kort later mit en „Space Odyssey“. In’n April is de Titel denn offiziell in 2001: A Space Odyssey ännert worrn. Dat Johr 2001 schall en Anspelen wesen op den Film Metropolis vun Firtz Lang, de in’t Johr 2026 speelt. Clarke hett wiel de Kooperatschoon an’t Projekt en Daagbook föhrt, worut he naher Uttöög in’t Book The Lost Worlds of 2001 publizeert hett. In sien Optteken warrt kloor, dat de beiden Schrievers noch keen klore Idee harrn, wat mit Bowman an’t Enn passeeren schüll, as de Finanzeeren seker stellt weer. So weer toeerst vörsehn, dat all Astronauten överleven schülln. Dat Bowman as eenzige överleevt un denn torüch in siene Kindheit geiht, is eerst an’n 3. Oktober 1965 fastleggt worrn. Ok schüll de Reekner HAL eerst „Athena“ – na de greekschen Göddin Athene – heten un mit en Fronsstimm un -persönlichkeit ümsett warrn.