Een lokale omroep is een publieke omroep die uitzendt voor een of meer gemeenten in Nederland en brengt programma's op lokaal niveau om inwoners te informeren en amuseren. Veel publieke lokale omroepen zijn aangesloten bij de belangenorganisatie Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland.
In juli 2026 besloot de Tweede Kamer tot een hervorming van de Mediawet, waarbij de op dat moment in Nederland bestaande 200 lokale omroepen zouden moeten worden samengevoegd tot maximaal 80 streekomroepen. Dit zou volgens de planning per 1 januari 2028 gerealiseerd moeten zijn.
Ontstaan Lokale omroepen zijn ontstaan vanuit de vele vrije radiozenders die in vele dorpen en steden vanaf het eind van de jaren zeventig actief waren. Ook de ontwikkeling van lokale kabelnetten via Centrale Antenne Inrichting heeft de ontwikkeling van lokale omroep een impuls gegeven. In 1971 werd de opening van het kabelnet van de voormalige gemeente Melick en Herkenbosch live uitgezonden op dit kabelnet en daarmee werd de eerste aanzet gegeven voor de lokale omroep in Nederland.Lokale omroep: parel van de democratie, in OLON 2001 Naar aanleiding van dit initiatief en initiatieven in andere gemeenten werd er in 1974 een experimentele regeling van kracht. De omroep in Melick en Herkenbosch kreeg samen met de omroepen in Dronten, Goirle, Zoetermeer, Deventer en de Bijlmer drie jaar de tijd zich te bewijzen. Sinds het midden van de jaren 1980 is het aantal lokale omroepen enorm gegroeid.OLON Jaarverslag 1994, in OLON 1994 In 2012 waren er rond de 285 publieke lokale omroepen. Sinds het eind van de jaren 80 mochten deze stations ook via de ether uitzenden en later ook in FM-stereo. Voorheen mochten deze stations uitsluitend uitzenden via het lokale kabelnet.
Wet- en regelgeving Het Commissariaat voor de Media (CvdM) is de instantie die zendtijd toewijst voor een lokale omroep. Per gemeente mag slechts een lokale omroep actief zijn.Artikel 2.63, Mediawet 2008. Gearchiveerd op 13 mei 2014. Om uit te mogen zenden, stelt het CvdM een aantal voorwaarden aan de omroep. Een omroep moet een bepaald percentage aan programma's zelf produceren. Ook dient de inhoud van de programma's in z'n totaliteit aan minimaal 50 procent aan de zogenoemde ICE-norm te voldoen. Deze norm staat voor Informatie, Cultuur en Educatie en dient gericht te zijn op de gemeente waar de omroep uitzendt.Publieke lokale media-instellingen en de wet, in Commissariaat voor de Media, geraadpleegd op 6 december 2011
Lokale omroepen onderscheiden zich van regionale stations door zich specifiek te richten op lokaal of streeknieuws, maar ook door bijvoorbeeld het presenteren in een lokaal- of streekdialect en de directe band met luisteraars in de betreffende regio. De meeste lokale omroepen zenden alleen radio uit. Daarnaast zendt een groot aantal via de kabel tv-programma's uit, vaak in de vorm van tekst-tv (kabelkrant) en soms ook aangevuld met teletekst. Met de opkomst van het internet kregen de lokale omroepen ook een functie voor het verspreiden van nieuws op een eigen website, aangevuld met meldingen van dat nieuws op de diverse sociale media.
Financiering Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de bekostiging van de eigen lokale publieke omroep. Dit in tegenstelling tot de landelijke en regionale publieke omroepen, die vanuit de Mediabegroting worden bekostigd. De hoogte van het bedrag waarmee een gemeente de lokale publieke omroep bekostigt ligt niet vast. Sinds 2015 geldt een richtsnoerbedrag per huishouden dat is vastgesteld. Onderzoek uit 2015 heeft uitgewezen dat slechts 79% van de gemeenten hieraan voldoet.Kamerbrief over lokale publieke omroepen
Streekomroep Een streekomroep is een lokale publieke omroep die uitzendt in meer dan een gemeente die een sociaal-culturele eenheid vormen. Streekomroepen in Nederland. Dialogic, 2008.018-0908, 29 juli 2009 De Mediawet noemde oorspronkelijk het begrip streekomroep niet, maar maakt ze wel mogelijk door schaalvergroting onder lokale omroepen toe te staan.art. 2.64 Mediawet 2008 De mediawet stelt wel als grens aan lokale omroepen dat hun bereik niet concurrerend is met de regionale omroepen.
In 2007 bedroeg het aantal streekomroepen 62 op een totaal van 292 lokale publieke omroepen. In 2026 waren er nog 200 lokale omroepen. Het merendeel zendt uit voor twee gemeenten. Meestal zijn de streekomroepen ontstaan door uitbreiding van het verzorgingsgebied van een lokale omroep naar een of meer omringende gemeenten waar op dat moment nog geen lokale publieke omroep actief was. Minder vaak is een streekomroep het resultaat van een fusie tussen bestaande omroepen.
Wanneer de gemeenten waar de streekomroep uitzendt door herindeling één gemeente vormen, valt de status van streekomroep terug naar gewone lokale omroep: het verzorgingsgebied omvat dan immers één gemeente. Streekomroepen kunnen sterk onderling verschillen wat betreft grootte, gemeten naar het aantal inwoners van het verzorgingsgebied. De kleinste streekomroep bedient vijftienduizend inwoners, terwijl de grootste zo'n 248.000 inwoners kan bereiken.
Streekomroepen noemen vaak het grotere bereik als voordeel, en daarmee de mogelijkheid tot het genereren van meer inkomsten, waardoor er professioneler gewerkt kan worden. Ook wordt het grotere potentieel aan vrijwilligers genoemd. Daarnaast levert een groter verzorgingsgebied meer onderwerpen op voor de programma's en wordt het zo makkelijker om aan wettelijke verplichtingen te voldoen. Een veel genoemd nadeel is het feit dat men met meerdere gemeentebesturen met soms verschillende inzichten te maken heeft.
OmroepnaamVerzorgingsgebied1TwenteRegio Twente3MLLeudal en MaasgouwA1 MediagroepNijkerk, Barneveld, Hoevelaken, Voorthuizen, Appel, Terschuur, Zwartebroek, Noord-West Veluwe & Midden NederlandDNO MediaStaphorst, De Wolden, WesterveldDtv NieuwsOss, Bernheze, 's-Hertogenbosch en MaashorstEVAAmersfoort, LeusdenFeel Good RadioRijswijk (Zuid-Holland), Pijnacker-NootdorpGroningen 1Oldambt, Pekela en WesterwoldeHALStad CentraalHeerhugowaard, Alkmaar en LangedijkLangstraat MediaWaalwijk, Loon op Zand, Dongen, HeusdenMediaCentrum De Peel i.o.Asten, Someren, Helmond, DeurneMidland FMVeenendaal, Renswoude, Scherpenzeel (Gelderland), Woudenberg. In samenwerking met Omroep Ede is er kabelkrant XON.MidvlietLeidschendam-Voorburg, WassenaarNoordkop247Den Helder, Hollands Kroon, SchagenOOGGroningenOmroep EemsdeltaEemsdelta (Delfzijl, Appingedam, Loppersum)Omroep Hoeksche WaardBinnenmaas, Cromstrijen, Oud-Beijerland en KorendijkOmroep ML5Leudal, Maasgouw en RoermondOmroep ZiltWaadhoeke, Harlingen, Terschelling en VlielandREGIO8Doetinchem, Montferland en Oude IJsselstreekRN7Nijmegen, Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Overbetuwe, West Maas en Waal en WijchenRTV4Dalfsen, Ommen, Hardenberg en TwenterandRTV 1IJsseldeltaKampen, Zwolle, Hattem en ZwartewaterlandRTV ConnectArnhem, Doesburg, Duiven, Renkum, Westervoort en ZevenaarRTV1Stadskanaal, Veendam, Borger-Odoorn (Veenkoloniën)RTV ZultheWesterkwartier en NoordenveldRTV NOFNoardeast-Fryslân, Dantumdiel, Achtkarspelen en TytsjerksteradielSalland1Deventer, Olst-Wijhe en RaalteSRCCulemborg en VianenStreekomroep ReindonkHorst aan de Maas, Meerlo-Wanssum en SevenumStreekomroep STARTSittard-Geleen en BeekStreekomroep WeertWeert en NederweertStreekomroep West-FrieslandMedemblik, Hoorn, Opmeer, Enkhuizen, Koggenland, Stede Broec en DrechterlandStreekomroep de BevelandenGoes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal en BorsseleWOSWestland, Midden-Delfland, Hoek van Holland en MaassluisXONEde, Veenendaal, Woudenberg, Scherpenzeel (Gelderland), Renswoude en RhenenSamenwerking is op het gebied van nieuws en tv, iedere oorspronkelijke stichting met eigen radiostation: Midland FM, Ede FM en Rhenen FMZO!34Emmen en CoevordenZuidWest TV / FMBergen op Zoom, Woensdrecht, Roosendaal, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk en Zundert
Zie ook Lijst van lokale omroepen in Nederland
Categorie:Media in Nederland