Peter Nijkamp (Dalfsen, 26 februari 1946) is een Nederlands econometrist. Van 1 januari 2009 tot aan zijn pensionering in 2016 was hij universiteitshoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Carrière Nijkamp studeerde econometrie aan de Nederlandse Economische Hogeschool en werkte na zijn promotie vanaf 1973 aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, sinds 1975 als hoogleraar regionale economie en economische geografie. Nijkamp heeft veelvuldig gepubliceerd op uiteenlopende terreinen en heeft vele promovendi begeleid.
Controverse In mei 2013 kreeg Nijkamp te maken met beschuldigingen van wetenschappelijk onzorgvuldig handelen. Op 28 mei werd de aanstaande promotie van een van zijn promovendi uitgesteld, omdat er klachten waren geuit over het proefschrift, waarvan Nijkamp voor een aanzienlijk deel medeauteur was. De VU stelde een onderzoek in, geleid door hoogleraar psychologie Pieter Drenth.Nijkamp medeschuldig aan plagiaat proefschrift, foliaweb, 7 januari 2014. Nijkamp trok zich terug als promotorVU verzweeg maandenlang plagiaatzaak bij economie, De Volkskrant, 7 januari 2014. en de promovendus werd in de gelegenheid gesteld het proefschrift aan te passen en alsnog te promoveren.
Op 7 januari 2014 werd bekend dat Nijkamp in deze kwestie, maar ook in andere zaken zelfplagiaat werd verweten door een anonieme klokkenluider.Onderzoek NRC: topeconoom VU pleegde meerdere keren zelfplagiaat, NRC.nl, 7 januari 2014. Hierop besloot de VU het hele oeuvre van Nijkamp te laten onderzoeken op (zelf)plagiaat, door een commissie onder leiding van emeritus hoogleraar Jaap Zwemmer.Commissie-Zwemmer gaat oeuvre Peter Nijkamp onderzoeken, Ad Valvas, 17 januari 2014.VU laat gehele oeuvre Peter Nijkampdoorlichten , AT5, 17 januari 2014.
In maart 2015 concludeerde het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI) dat Nijkamp en zijn promovendus geen plagiaat verweten kon worden, maar slechts onzorgvuldige bronvermeldingen. Het orgaan tikte de VU op de vingers over de wijze waarop zij met de beschuldigingen was omgegaan en over hoe zij in de publiciteit had opgetreden.VU beschuldigde Nijkamp en Kourtit onterecht, De Volkskrant, 12 maart 2015. De door de VU ingestelde commissie-Zwemmer concludeerde eerder dat Nijkamp vroeger werk in nieuwe publicaties had hergebruiktReport concerning references cited in the work of Professor P. Nijkamp, via retractionwatch.com, geraadpleegd 8 oktober 2015. en dat dit te kwalificeren is als "twijfelachtige onderzoekspraktijken".Commissie kraakt Nijkamp - VU vindt dat te hard, Ad Valvas, 17 maart 2015. De VU distantieerde zich deels van die conclusie. Nijkamp zelf vond onder meer de selectie werken die de commissie onderzocht kwalitatief en kwantitatief onvoldoende om dergelijke conclusies op te baseren.‘Zelfplagiaat’-rapport van de Commissie-Zwemmer: Broddelwerk over fictieve peanuts, via retractionwatch.com, geraadpleegd 8 oktober 2015.
In mei 2016 meldde De Volkskrant dat het Openbaar Ministerie de anonieme klager wilde vervolgen. Deze zou vooral de carrière van de promovendus hebben beschadigd met smaad en laster. Het OM stelde voldoende aanwijzingen te hebben om de anonieme klager te achterhalen, mede op basis van vermoedens van de promovendus en IP-adressen van waaruit de klager diverse mails stuurde.
In juli 2026 meldde De Groene Amsterdammer dat Nijkamp in diverse artikelen naar niet-bestaande bronnen verwees. Volgens Nijkamp waren deze "spookverwijzingen" niet bewust en hadden ze geen gevolgen voor de inhoud.
Eerbewijzen en functies In 1996 werd Nijkamp de Spinozapremie toegekend door NWO. Nijkamp is lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en was van 1 juni 2002 tot 11 december 2008 voorzitter van NWO.
Op 1 maart 2008 trad Nijkamp toe tot het College Stedelijke Innovatie van het Nicis Institute, het Maatschappelijk Top Instituut voor de steden.
Naast tal van functies in wetenschappelijke gremia, trad Nijkamp ook op als adviseur van instellingen als de Wereldbank, de Europese Commissie, de OESO, de Raad van Europa en de Nederlandse regering.
Externe links Virtual International Authority File Peter Nijkamp
Categorie:Nederlands econoom Categorie:Hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam Categorie:Winnaar van de Spinozapremie Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Categorie:Econometrist