Een papierformaat beschrijft de afmetingen van een vel papier. Er zijn verschillende standaarden voor de formaten van papier. thumb|Verschillende papierformaten
De A-standaard De A-serie van papierformaten is een serie van gelijkvormige rechthoekige formaten waarbij het eerstvolgende formaat steeds een tweemaal zo grote (of kleine) oppervlakte heeft.
De verhouding tussen de lange en de korte zijde is bovendien zo, dat wanneer een vel papier in de breedte in twee gelijke stukken wordt gesneden (dus de oppervlakte gehalveerd), twee vellen ontstaan met precies dezelfde verhouding in afmetingen.
Als een vel papier met een lengte L en een breedte B in tweeën gesneden wordt, dan zijn de resulterende vellen B lang en (L/2) breed. Moet deze verhouding gelijk zijn, dan geldt:
Hieruit volgt dat de verhouding tussen de lange en korte zijde de vierkantswortel uit 2 (ongeveer 1,414) moet zijn. Deze verhouding wordt ook wel de Lichtenberg-ratio genoemd, niet te verwarren met de verhouding lengte/breedte van ongeveer 1,618 bij de gulden rechthoek, die dus iets langwerpiger is.
De serie begint met A0, een vel met een oppervlakte van (per definitie) 1 vierkante meter. Doordat een vel A1 een half vel A0 is, heeft een vel A1 een oppervlakte van een halve vierkante meter. A2 heeft vervolgens een oppervlakte van een kwart vierkante meter enzovoorts.
Oppervlakte is gelijk aan lengte × breedte: .
Verder kan ook geschreven worden als .
Als de L in de eerste formule vervangen wordt door de tweede formule, dan volgt .
Voor een vel A0 is de oppervlakte gelijk aan 1 (vierkante meter), ofwel en dus geldt:
(meter) (meter)
Afgerond komt dat neer op een breedte van 841 millimeter en een lengte van 1189 millimeter. Door delen volgt hieruit de complete serie: thumb|center|300px|Overzicht van DIN A-formaten Naam mm 4A0 1682 × 2378 2A0 1189 × 1682 A0 841 × 1189 A1 594 × 841 A2 420 × 594 A3 297 × 420 A4 210 × 297 A5 148 × 210 A6 105 × 148 A7 74 × 105 A8 52 × 74 A9 37 × 52 A10 26 × 37 A11 18 × 26
De afmetingen van de A-serie kunnen ook met de volgende wiskundige formules berekend worden: en De letter n staat voor het papierformaat, dus voor A4 is n = 4. De resultaten zijn in meters, vermenigvuldig met 1000 voor millimeters. In de praktijk wordt vaak geen onderscheid gemaakt tussen de wiskundige waarden en de afrondingen daarvan op hele millimeters. thumb|250px|Overzicht van DIN B-formaten
In Europa wordt voor correspondentie, printers, faxen en kopieerapparaten vooral A4 gebruikt, maar voor kleinere boekjes wordt veel gebruikgemaakt van A5, voor bijvoorbeeld handleidingen wel van A6 en voor postzegels van A10 en A11.
Vouwen van papier op deze A t/m E formaten, geeft geen verandering in de verhoudingen van hoogte en breedte. En dat is wel het geval bij alle andere formaten, die in het verleden en nog altijd in vele landen in gebruik zijn.
B, C, D, E Soms is een A-formaat te groot, maar het volgende te klein. Om deze reden is er ook een serie B-formaten die dezelfde verhouding van heeft als de A-formaten. Echter het uitgangspunt van de afmetingen is anders: bij het A0-formaat is dat de oppervlakte van , bij het B0-formaat is de korte zijde .
B5 is groter dan A5, maar kleiner dan A4; het wordt naast die twee formaten ook vaak gebruikt voor boekwerkjes.
C- en D-formaten zitten weer tussen de opeenvolgende A- en B-formaten in. Daarbij is
en
C-formaten worden soms voor enveloppen gebruikt; dan past een vel van het A-formaat er goed in. Ook de E-formaten zijn bedoeld voor enveloppen: een vel B4 past in een E4-envelop. D wordt nauwelijks gebruikt en is ook geen ISO-standaard.
Naam mm Naam mm Naam mm Naam mm Naam mm A0 841 × 1189 B0 1000 × 1414 C0 917 × 1297 A1 594 × 841 B1 707 × 1000 C1 648 × 917 D1 545 × 779 A2 420 × 594 B2 500 × 707 C2 458 × 648 D2 385 × 545 A3 297 × 420 B3 353 × 500 C3 324 × 458 D3 272 × 385 E3 400 × 560 A4 210 × 297 B4 250 × 353 C4 229 × 324 D4 192 × 272 E4 280 × 400 A5 148 × 210 B5 176 × 250 C5 162 × 229 D5 136 × 192 E5 200 × 280 A6 105 × 148 B6 125 × 176 C6 114 × 162 D6 96 × 136 E6 140 × 200 A7 74 × 105 B7 88 × 125 C7 81 × 114 D7 68 × 96 A8 52 × 74 B8 62 × 88 C8 57 × 81 A9 37 × 52 B9 44 × 62 C9 40 × 57 A10 26 × 37 B10 31 × 44 C10 28 × 40
ISO 216 De A-serie wordt beschreven in de ISO 216-norm die van kracht is sinds 1975. De ISO 216 is de directe opvolger van de DIN-476-norm, die in 1922 in Duitsland is opgesteld. België volgt DIN/ISO sinds 1924 en Nederland sinds 1925.
De internationale ISO 216-norm geeft waarden voor de A- en B-reeksen tot nummer 10. De Nederlandse norm NEN 381 geeft ook nog een C- en D-reeks. De A- en B-reeksen lopen door tot nummer 13, maar de C- en D-reeksen lopen slechts tot nummer 8. DIN 476 vermeldt de A-, B- en C-reeksen.
Bij levering en gebruik mogen volgens ISO 216 de toleranties 1,5 mm zijn voor maten tot 150 mm, 2 mm voor maten van 150 – 600 mm en 3 mm voor maten boven de 600 mm.
De C-reeks wordt vooral voor enveloppen gebruikt, omdat het formaat net iets groter is dan de A-formaten, die veel voor schrijfpapier en brochures worden gebruikt. De B-reeks wordt veel voor boeken gebruikt. De D-reeks wordt nauwelijks gebruikt.
Papieren met een relatief grote verhouding lengte/breedte moeten bij voorkeur worden gesneden uit een van de standaardformaten (A, B, C). De originele breedte moet worden gehandhaafd en de lengte kan in 3, 4 of 8 gelijke stukken worden verdeeld. Een veelvoorkomend formaat is 1/3 A4: 99 mm × 210 mm.
Ruwe papierformaten De A-, B-, C- en D-reeksen beschrijven reeds gesneden formaten. De ISO-norm beschrijft tevens twee reeksen ruwe formaten voor de A-reeks. De verhouding lengte/breedte is weer √2. RA0 is 1,05 m² groot en SRA0 is 1,15 m² groot. De formaten worden afgerond tot op 1 cm.
RA-reeks SRA-reeks Naam mm Naam mm RA0 860 × 1220 SRA0 900 × 1280 RA1 610 × 860 SRA1 640 × 900 RA2 430 × 610 SRA2 450 × 640 RA3 305 × 430 SRA3 320 × 450 RA4 215 × 305 SRA4 225 × 320
Varianten op de ISO-216-formaten Extra/super Naam mm Naam mm A2 extra 445 × 619 A3 extra 322 × 445 A3 Super 305 × 508 Super A3 305 × 487 A3+ 329 × 483 A4 extra 235 × 322 A4 Super 229 × 356 Super A4 227 × 356 A4 Long 210 × 348 A5 extra 173 × 235 ISO B5 extra 202 × 276
Z-formaten Bedoeld voor technisch tekenwerk. Het 1Z-formaat is gelijk aan het A4-formaat. Vanaf 2Z blijft de breedte gelijk aan de lengte van A4, terwijl de lengte de volgende opbouw heeft: nZ = 180n+30 mm, zodat ze zigzag gevouwen in een A4-ordner passen en zonder de ordner te openen bekeken kunnen worden. De samengestelde Z-formaten hebben een afwijkende opbouw.
Naam mm Naam mm 1Z 210 × 297 2Z 297 × 390 3Z 297 × 570 4Z 297 × 750 5Z 297 × 930 7Z 297 × 1290 9Z 297 × 1650 2x2Z 390 × 549 2x3Z 549 × 570 2x5Z 549 × 930 3x3Z 570 × 811 3x5Z 811 × 930
Oudere standaarden Voor de opkomst van de A-serie werden de formaten Quarto en het iets langere Folio in Europa veel gebruikt. Examens op middelbare scholen en het hoger beroepsonderwijs dienden te worden afgenomen op het Folio-formaat terwijl voor de gewone toetsen al het A4-formaat in gebruik was. Dit werd rond 1985 afgeschaft.
Oude Nederlandse papierformaten Voor de invoering van de A-formaten waren in Nederland de volgende formaten voor schrijf- en drukpapier in omloop. Naam mm Naam mm Naam mm Adelaar 750 × 1000 Atlas 640 × 750 Briefkaartkarton 430 × 610 Carré 1000 × 1000 Olifants 620 × 750 Oriënt 630 × 900 Bijkorf 375 × 470 Dubbel Bijkorf 470 × 750 Vierdubbel Bijkorf 750 × 940 Colombier 620 × 850 Klein Colombier 600 × 800 Dubbel Klein Colombier 800 × 1200 Groot Eenheidsformaat 450 × 640 Dubbel Groot Eenheidsformaat 640 × 900 Imperiaal 560 × 750 Dubbel Imperiaal 750 × 1120 Kroon 380 × 510 Dubbel Kroon 510 × 760 Vierdubbel Kroon 760 × 1020 Mediaan 470 × 560 Register Mediaan 420 × 550 Groot Mediaan 470 × 620 Dubbel Groot Mediaan 620 × 940 Klein Mediaan 400 × 550 Dubbel Klein Mediaan 550 × 800 Vierdubbel Klein Mediaan 800 × 1100 Steendruk Mediaan 460 × 600 Dubbel Steendruk Mediaan 600 × 920 Vierdubbel Steendruk Mediaan 920 × 1200 Post 440 × 560 Groot Post 460 × 590 Afwijkend Groot Post 460 × 610 Dubbel Afwijkend Groot Post 610 × 920 Royaal 500 × 650 Dubbel Royaal 650 × 1000 Super Royaal 500 × 700 Dubbel Super Royaal 700 × 1000 Groot Super Royaal 520 × 720 Dubbel Groot Super Royaal 720 × 1040 Klein Royaal 520 × 620 Dubbel Klein Royaal 620 × 1040 Schrijf 345 × 440 Dubbel Schrijf 440 × 690 Vierdubbel Schrijf 690 × 880
Oude Belgische papierformaten thumb|300px|Vergelijking van de A-formatenserie met letter en legal, de belangrijkste Amerikaanse papierformaten thumb|300px|Letter (en legal) zijn iets breder dan A4, het in Europa meestgebruikte papierformaat Naam mm Naam mm Colombier 620 × 850 Coquille 430 × 560 Double-Carré 620 × 920 Double-Poste 435 × 565 Éléphant 616 × 770 Grand-Aigle 700 × 1040 Grand-Jésus 550 × 730 Grand-Médian 460 × 605 Jésus 540 × 730 Lys 317 × 397 Petit-Aigle 600 × 840 Petit-Médian 415 × 530 Pot 307 × 384 Propatria 345 × 430 Raisin 500 × 650 Rosette 270 × 347 Ruche 360 × 460
Papierformaten in de VS In de Verenigde Staten wordt de A-serie niet gebruikt. Daar gebruikt men in plaats van A4 het zogenaamde US Letter-formaat van 8½ bij 11 inch, ofwel 279,4 mm bij 215,9 mm. Dat is dus 6 mm breder en 18 mm korter dan A4. Printers en kopieermachines kunnen meestal op beide papierformaten worden ingesteld.
Naam inch mm Naam inch mm Quarto 10 × 8 254 × 203 Foolscap 13 × 8 330 × 203 Letter 8½ × 11 216 × 279 Legal 8½ × 14 216 × 356 Ledger / Tabloid 11 × 17 279 × 432 Executive 7¼ × 10½ 184 × 267 Post 15½ × 19¼ 394 × 489 Crown 15 × 20 381 × 508 Large post 16½ × 21 419 × 533 Demy 17½ × 22½ 445 × 572 Medium 18 × 23 457 × 584 Royal 20 × 25 508 × 635 Elephant 23 × 28 584 × 711 Double Demy 23½ × 35 597 × 889 Quad Demy 35 × 45 889 × 1143 A 8½ × 11 216 × 279 B 11 × 17 279 × 432 C 17 × 22 432 × 559 D 22 × 34 559 × 864 E 34 × 44 864 × 1118
Amerikaanse formaten, papierindustrie inch mm inch mm inch mm Drukpapieren Omslagpapieren Schrijfpapieren 44 × 64 1118 × 1625 35 × 46 889 × 1168 34 × 44 863 × 1118 41 × 54 1041 × 1371 26 × 40 660 × 1016 28 × 34 711 × 863 38 × 52 965 × 1320 23 × 35 584 × 889 24 × 38 609 × 965 38 × 50 965 × 1270 20 × 26 508 × 660 22 × 34 559 × 863 36 × 48 914 × 1219 21 × 32 533 × 813 35 × 45 889 × 1143 20 × 28 508 × 711 33 × 44 838 × 1118 19 × 24 482 × 609 32 × 44 813 × 1118 18 × 46 457 × 1168 30½ × 41 775 × 1041 Kartons 18 × 23 457 × 584 28 × 44 711 × 1118 22½ × 28½ 571 × 724 17 × 28 432 × 711 28 × 42 711 × 1067 16 × 21 406 × 533 25 × 38 635 × 965 24 × 36 609 × 914 22½ × 35 571 × 889
Amerikaanse US-ANSI-formaten thumb|300px|Overzicht van ANSI-papierformaten ANSI: American National Standards Institute.
ANSI/SME Y14.1, technisch tekenpapier. ANSI/SME Y14.1m-1995 schrijft ISO A0-A4 voor. Naam inch mm E1 44 × 68 1118 × 1727 F 28 × 40 711 × 1016 E 34 × 44 864 × 1118 D 22 × 34 559 × 864 C 17 × 22 432 × 559 B 11 × 17 279 × 432 A 8½ × 11 216 × 279
Amerikaanse US-ARCH-formaten ARCH: United States architectural standards. Naam inch mm E 36 × 48 914 × 1219 E1 30 × 42 762 × 1067 E2 26 × 38 660 × 965 E3 27 × 39 686 × 991 D 24 × 36 610 × 914 C 18 × 24 457 × 610 B 12 × 18 305 × 457 A 9 × 12 229 × 305
Overige Amerikaanse formaten Naam inch mm Naam inch mm Broadsheet 18 × 22 457 × 559 Legal 8½ × 14 216 × 356 Broadsheet extra 18 × 24 457 × 610 Legal extra 9½ × 15 241 × 381 Business 4⅛ × 9½ 105 × 241 Legal extra × 240 × 379 Commercial 8 × 10⅝ 203 × 270 Letter 8½ × 11 216 × 279 Executive 7¼ × 10½ 184 × 267 Letter extra 9½ × 12 241 × 305 Executive 7½ × 10 191 × 254 Letter extra × 240 × 303 Government legal 8½ × 13 216 × 330 Letter long 8½ × 13 216 × 330 Half letter = Statement 5½ × 8½ 140 × 216 Monarch 3⅞ × 7½ 98 × 191 Junior legal 5 × 8 127 × 203 Note 7½ × 10 191 × 254 Large 14 × 27 356 × 686 Quarto 8 × 10 203 × 254 Large × 22 399 × 559 Quarto * 8½ × 216 × 275 Large × 27 310 × 686 Statement 5½ × 8½ 140 × 216 Ledger = Tabloid 11 × 17 279 × 432 Tabloid 11 × 17 279 × 432 Tabloid extra 12 × 18 305 × 457