thumb|Stralsund, een Hanzestad thumb|Nederlandstalige kaart met veel (niet alle) grote en kleine Hanzesteden en de handelsroutes thumb|Illustratie bij het hoofdstuk "Van Schiprechte" uit het Hamburger boek met Stadsrechten, 1497. De taal is middelnederduits thumb|Oorkonde uit 1557 waarmee afspraken tussen 63 Hanzesteden bevestigd worden Hanzesteden zijn lid van het Hanzeverbond. Dit was van oorsprong, in de middeleeuwen, een samenwerkingsorganisatie van kooplieden uit Duitse steden rond de Oostzee en aan de Noordzee, verder waren steden in de Lage Landen (het huidige België en Nederland), Denemarken, Noorwegen Zweden en Polen aangesloten. De grote Hanzesteden, Gemeene of Principaalsteden genoemd, streefden er naar hun machtsbereik uit te breiden over kleinere steden en dorpen in hun achterland. De voor die tijd modern georganiseerde handel was gebaseerd op door het Hanzeverband aan steden verleende exclusieve rechten op het verhandelen van bepaalde producten en het opleggen van verplichtingen, de juridische vorm daarvoor waren overeenkomsten (handelscontracten). Voor het toezicht op een juiste uitvoering van de afspraken waren er rechtbanken opgericht die bij de handelscontracten werden erkend. Er ontwikkelden zich verschillende modelcontracten met rechten zoals het Lübecker Recht of het Maagdenburger Recht (beide varianten vielen binnen het plaatselijk geldend Duits Recht). Steden die rechten kregen toegekend moesten bij geschillen het hoogste beroep indienen bij het gerechtshof van hun 'moeder'stad. Er was een eigen marine die het recht op de wateren handhaafde, maar ook met militair geweld steden dwong lid te worden of mee te werken.
Lijst van historische Hanzesteden Dit is een regionaal gestructureerde lijst naar Dollinger van steden alwaar kooplieden tussen de 14e en 16e eeuw Hanzevoorrecht werd verleend (een deel slechts voor korte tijd). Ongeveer 70 van de ongeveer 200 hier weergegeven steden bedreven een actief Hanzebeleid. De meerderheid van de Hanzesteden liet zich (zoals in de Hanzedagen) door een grotere naburige stad vertegenwoordigen.
Noordzeekust Bremen, een van de laatste steden die zich nog Hanzestad noemde (1669) Brugge, oudste Hanzestad en -kontor in het graafschap Vlaanderen Buxtehude, hertogdom Bremen Groningen, vrije stad Hamburg, vrije rijksstad; het verdrag tussen Hamburg en Lübeck in (1241) geldt als geboortejaar van de Hanze; zij noemden zich als laatste steden nog Hanzestad (1669) Londen, Hanzestad en -kontor in het koninkrijk Engeland Stade, hertogdom Bremen
Oostzeekust westelijk van de Oder Anklam, hertogdom Pommeren Bad Segeberg, Sleeswijk-Holstein Demmin, hertogdom Pommeren,1648 Zweeds en 1720 Pruisisch Greifswald, hertogdom Pommeren, 1648 Zweeds en 1720 Pruisisch Kiel, graafschap, later hertogdom Holstein Lübeck (vroeger Lubeck), vrije rijksstad; het verdrag tussen Hamburg en Lübeck 1241 geldt als geboortejaar van de Hanze; zij noemden zich als laatste steden nog Hanzestad (1669), Rostock, hertogdom Mecklenburg-Schwerin Stettin, hertogdom Pommeren, 1648 Zweeds en 1720 Pruisisch Stralsund, vorstendom Rügen, hertogdom Pommeren, 1648 Zweeds, 1815 Pruisisch Wismar, hertogdom Mecklenburg-Schwerin Wolgast, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
Achter-Pommeren Belgard, na 1945 Białogard, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Dramburg, na 1945 Drawsko Pomorskie, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch), Gollnow, na 1945 Goleniów, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Greifenberg, na 1945 Gryfice, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Kammin, na 1945 Kamień Pomorski, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Kolberg, na 1945 Kołobrzeg, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Köslin, na 1945 Koszalin, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Rügenwalde, na 1945 Darłowo, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Schlawe, na 1945 Sławno, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Stargard, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Stolp, na 1945 Słupsk. hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Treptow, na 1945 Trzebiatow, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch) Wollin, na 1945 Wolin, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
West-Pruisen, Oost-Pruisen, Silezië en Polen Danzig, Duitse Ordestaat, sinds 1457 autonome stadstaat, een van de laatste Hanzesteden 1669 Braunsberg, na 1945 Braniewo, Duitse Ordestaat, later bisdom Ermland Breslau, na 1945 Wrocław, stadstaat in het Hertogdom Silezië Elbing, na 1945 Elbląg, Duitse Ordestaat, sinds 1457 autonome stadstaat binnen republiek Polen-Litouwen, 1772 Pruisisch Koningsbergen, na 1945 Kaliningrad, Duitse Ordestaat, later hertogdom Pruisen Kulm, Duitse Ordestaat, later republiek Polen-Litouwen, 1772 Pruisisch Thorn, Duitse Ordestaat, sinds 1457 autonome stadstaat binnen republiek Polen-Litouwen, 1772 Pruisisch Krakau, koninkrijk Polen
Lijflandse en Zweedse steden Dorpat (tegenwoordig Tartu), bisdom Dorpat, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Fellin (tegenwoordig Viljandi), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Goldingen (tegenwoordig Kuldīga), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Koerland (Pools-Litouwse Gemenebest) Roop (tegenwoordig Straupe), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Kokenhusen (tegenwoordig Koknese), aartsbisdom Riga, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Lemsal (tegenwoordig Limbaži), aartsbisdom Riga, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Pernau (tegenwoordig Pärnu), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Riga, orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Reval (tegenwoordig Tallinn), wisselend orde van de Zwaardbroeders en hertogdom Estland (koninkrijk Denemarken), later koninkrijk Zweden Stockholm, koninkrijk Zweden Visby, Gotland (koninkrijk Zweden, 1409-1645 koninkrijk Denemarken) Wenden (tegenwoordig Cēsis), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden Windau (tegenwoordig Ventspils), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Koerland (Pools-Litouwse Gemenebest) Wolmar (tegenwoordig Valmiera), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
Nederrijngebied Keulen (vrije rijksstad), een van de laatste Hanzesteden 1669 Dinant, prinsbisdom Luik Dinslaken, hertogdom Kleef Duisburg, hertogdom Kleef Düsseldorf, vorstendom Berg Emmerik, hertogdom Kleef Grieth, hertogdom Kleef Maasbommel, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Uitzondering: Neuss verkreeg in 1475 van keizer Frederik III de rechten van een (zelfstandige) Hanzestad Nijmegen, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Roermond, hertogdom Gelre, later Zuidelijke Nederlanden Tiel, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Venlo, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Wezel, vorstendom Kleef Zaltbommel, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën
IJssel- en Zuiderzeegebied Arnhem, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Bolsward, Friesland, later Verenigde Provinciën Deventer, Overijssel, later Verenigde Provinciën Doesburg, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Elburg, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Harderwijk, hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Hasselt, Overijssel, later Verenigde Provinciën Hattem, Hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Hindeloopen, Friesland, later Verenigde Provinciën Kampen, Overijssel, later Verenigde Provinciën Oldenzaal, Overijssel - Twente, later Verenigde Provinciën Ommen, Overijssel, later Verenigde Provinciën Rijssen, Overijssel - Twente, later Verenigde Provinciën Stavoren, Friesland, later Verenigde Provinciën (Nederland) Zutphen, Hertogdom Gelre, later Verenigde Provinciën Zwolle, Overijssel, later Verenigde Provinciën
Tussen de Rijn en Weser (Westfaalse steden) Hoofdstad van het derde kwartier, voorstad: Dortmund, vrije rijksstad Voorstad: Münster, prinsbisdom Münster Voorstad: Osnabrück, prinsbisdom Osnabrück; een van de laatste Hanzesteden 1669 Voorstad: Soest, hertogdom Westfalen, later zelfstandig gebied onder Kleefse landheren Ahlen, prinsbisdom Münster Allendorf (Sundern), graafschap Mark Altena, graafschap Mark Arnsberg, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Attendorn, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Balve, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Beckum, prinsbisdom Münster Belecke, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Bielefeld, graafschap Ravensberg Billerbeck, prinsbisdom Münster Blankenstein, graafschap Mark Bocholt, prinsbisdom Münster Bochum, graafschap Mark Bodenfeld, Bödefeld, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Borgentreich, Borken, prinsbisdom Münster Brakel, prinsbisdom Paderborn Breckerfeld, graafschap Mark Brilon, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Coesfeld, prinsbisdom Münster Dorsten, vest Recklinghausen (aan Keur-Keulen) Drolshagen, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Dülmen, prinsbisdom Münster Essen, abdij Essen Eversberg, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Freienohl, hertogdom Westfalen (Keur-Keulen) Fürstenau, Geseke, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Grevenstein, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Hachen, Hagen, graafschap Mark Haltern, prinsbisdom Münster Hamm, graafschap Mark Haselünne, prinsbisdom Münster Hattingen, graafschap Mark Herford, abdij Herford Hirschberg im Sauerland, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Hörde, graafschap Mark Hüsten, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Iburg, prinsbisdom Osnabrück Iserlohn, graafschap Mark Kallenhardt, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Kamen, graafschap Mark Korbach, vorstendom Waldeck Langscheid (Sundern), Lemgo, graafschap Lippe Lennep, graafschap Berg Lippstadt, freiherrschaft, later graafschap Lippe Lüdenscheid, graafschap Mark Lünen, graafschap Mark Medebach, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Melle, prinsbisdom Osnabrück Menden (Sauerland), hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Meppen, prinsbisdom Münster Meschede, als bijstad van Arnsberg Minden, prinsbisdom Minden Neuenrade, graafschap Mark Neustadt, Nieheim, Olpe, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Paderborn, prinsbisdom Paderborn Peckelsheim, Plettenberg, graafschap Mark Quakenbrück, abdij Osnabrück Ratingen, vorstendom Berg Recklinghausen, vest Recklinghausen (aan Keur-Keulen) Rheine, prinsbisdom Münster Rinteln, graafschap Schaumburg Rüthen, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Schmallenberg, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Schüttorf, graafschap Bentheim Schwerte, graafschap Mark Solingen, graafschap Berg Sundern (Sauerland), Telgte, prinsbisdom Münster Unna, graafschap Mark Vörden (Marienmünster) Vreden, prinsbisdom Münster Warburg, prinsbisdom Paderborn Warendorf, prinsbisdom Münster Warstein, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Wattenscheid, graafschap Mark Werl, hertogdom Westfalen (aan Keur-Keulen) Werne, prinsbisdom Münster Westhofen, graafschap Mark Wetter (Ruhr), graafschap Mark Wiedenbrück, abdij Osnabrück Wipperfürth, graafschap Berg
Brandenburg Berlin-Cölln, mark, later vorstendom Brandenburg Brandenburg an der Havel, mark, later vorstendom Brandenburg Frankfurt (Oder), mark, later vorstendom Brandenburg Havelberg, mark, later vorstendom Brandenburg Kyritz, mark, later vorstendom Brandenburg Perleberg, mark, later vorstendom Brandenburg Pritzwalk, mark, later vorstendom Brandenburg
Midden Duitsland (tussen Oberweser en de Saale) Duderstadt, prinsaartsbisdom Mainz Erfurt, prinsbisdom Erfurt