thumb|Topografische gemeentekaart van Nieuwegein Nieuwegein () is een gemeente en plaats in de Nederlandse provincie Utrecht, ten zuiden van de stad Utrecht. De gemeente is een voormalige groeikern, gelegen aan de rivier de Lek, nabij de buurgemeenten IJsselstein in het westen, Vijfheerenlanden in het zuiden (aan de overkant van de Lek) en Houten in het oosten. Nieuwegein heeft inwoners (per - Centraal Bureau voor de Statistiek) en is ontstaan op 1 juli 1971 na samenvoeging van de vroegere gemeenten Jutphaas en Vreeswijk. Nieuwegein is ook de vierde grootste gemeente qua inwoners van de Provincie Utrecht. Het Sint Antoniusziekenhuis|thumb Woontoren Vancouver, sinds 2025 het hoogste gebouw van Nieuwegein|thumb
Geschiedenis Groeikern In de jaren 60 en 70 van de twintigste eeuw vond in Nederland een golf van suburbanisatie plaats: bewoners uit de grote steden in de Randstad trokken naar de omliggende gemeenten. De regering vond het noodzakelijk deze bewegingen te coördineren en in goede banen te leiden. Met name het behoud van het Groene Hart met zijn natuurlijke en landschappelijke waarden was daarbij speerpunt van het beleid. Het werd daarom de gemeenten in en om dit gebied niet langer toegestaan om op eigen initiatief en zelfstandig grootschalige bouwprojecten te ontwikkelen en ten uitvoer te brengen.
In plaats daarvan werden, voor de wel degelijk noodzakelijke uitbreiding van de voorraad woningen en bedrijfsgebouwen door de centrale overheid zelf bouwlocaties aangewezen. Rondom Utrecht lag het zwaartepunt van de planning aan de zuidkant van de stad.
Reeds vanaf 1958 bestond bij het provinciebestuur van Utrecht het plan om het gebied tussen de dorpen Jutphaas en Vreeswijk volledig te gebruiken voor grootschalige woningbouw waardoor, met inbegrip van deze beide gemeenten een geheel nieuwe plaats zou ontstaan. In het noordelijk deel van het gebied was Jutphaas al bezig met het bouwen van de uitbreidingswijk "Wijkersloot" en Vreeswijk in het zuiden met de wijk "Zandveld". Deze ontwikkelingen waren aldus voorboden van de nieuwe plaats.
Op 12 juni 1969 besloten de gemeenteraden van Jutphaas en Vreeswijk zichzelf op te heffen en op 30 juni 1971 werden de oude gemeentevlaggen gestreken. Zodoende was op 1 juli 1971 de nieuwe gemeente Nieuwegein een feit. Nieuwegein profileert zichzelf ook wel als een stad.
Naam In het gebied tussen Jutphaas en Vreeswijk stond vroeger een nederzetting genaamd Geyne. Deze nederzetting heeft in 1295 stadsrechten gekregen maar werd korte tijd later, in 1333, verwoest in een oorlog tussen de bisschop van Utrecht en de graaf van Holland. Vandaag herinnert alleen Huis Oudegein nog aan deze tijd. Nadat de besturen van Vreeswijk en Jutphaas enige tijd gedebatteerd hadden over de naam van de nieuwe plaats (o.a. het alternatief "'t Gein" als verwijzing naar Geyne, sneuvelde) besloten ze de nieuwe plaats te noemen naar deze oude nederzetting.
Wi-Fi Vanwege de centrale ligging in Nederland was Nieuwegein een aantrekkelijke plaats voor de vestiging van bedrijven: zo kon het gebeuren dat het bedrijf dat Wi-Fi uitvond op dat moment in Nieuwegein gevestigd was. "Wi-Fi een Nieuwegeinse uitvinding!", Jacques Lemmink, Gemeente Nieuwegein, 01 juli 2021.
Onderwijs In Nieuwegein zijn er drie middelbare scholen en een roc: het Cals College voor tweetalig atheneum, tweetalig gymnasium, tweetalig havo, gymnasium, atheneum, havo en technasium. het Oosterlicht College voor gymnasium, atheneum, havo, vmbo-tl, vmbo-kader en vmbo-bbl het Anna van Rijn College, locatie Albatros: voor tweetalig gymnasium, tweetalig atheneum, atheneum, tweetalig havo, havo, vmbo-theoretische leerweg, havo-xl en mavo-xl; locatie Harmonielaan: voor vmbo-kader; locatie Acaciastraat (de Linie): voor Leerweg ondersteunend onderwijs ROC Midden Nederland: een regionaal opleidingencentrum met o.a. beroepsgerichte opleidingen voor jongeren en volwassenen.
Verkeer en vervoer thumb|Sneltram op de Jutphasebrug over het Amsterdam-Rijnkanaal tussen Utrecht Westraven en Nieuwegein Zuilenstein. thumb|Amsterdam-Rijnkanaal vanaf de Nieuwegeinse Brug. thumb|De Oude Sluis met de Kleine Brug in Vreeswijk. thumb|Nieuwegein, ophaalbrug|270px|right
Nieuwegein is ingesloten door drie autosnelwegen: de A2, de A12 en de A27. Het staat daarom ook bekend om zijn centrale ligging.
Nieuwegein heeft geen spoorwegstation binnen de gemeentegrenzen. Een sneltram verzorgt samen met een aantal buslijnen het openbaar vervoer met de stad Utrecht en ook met IJsselstein. Met Vianen bestaat een bus-, voet- en fietsveerverbinding over de Lek.
Gezondheidszorg In Nieuwegein is sinds 1983 het St. Antonius Ziekenhuis gevestigd, onder meer bekend vanwege zijn specialisatie op het gebied van cardiologie.
Waterwegen Door en langs Nieuwegein lopen enkele kanalen, zoals het Amsterdam-Rijnkanaal, het Lekkanaal en het Merwedekanaal. Vanuit het Merwedekanaal ontspringt de rivier de Hollandse IJssel en vanuit de Hollandse IJssel het riviertje de Kromme IJssel.
Wijken De plaats Nieuwegein bestaat vooral uit de twee oude dorpskernen en de wijken gebouwd na de samenvoeging van de twee voormalige gemeenten: daarbij een aantal bloemkoolwijken zoals die toen in de mode waren. Deze hebben per wijk op een eigen wijze vorm gekregen, waarbij de "Verhoevenwijk" in de Doorslag als een wel heel uitgesproken voorbeeld van een bloemkoolwijk geldt.Zoals uitgelicht in de Aangehaakt aflevering over Nieuwegein. Zie ook "Verhoevenwijk" bij Zie meer in Nieuwegein.
De gemeente Nieuwegein kent de volgende wijken: Batau-Noord Batau-Zuid Blokhoeve Stadscentrum (is gerenoveerd) De Wiers (industrie) Doorslag Fokkesteeg Galecop Het Klooster (bedrijven, in aanbouw) Hoge Landen (buitengebied) Hoog-Zandveld Huis de Geer Lekboulevard Laagraven-Liesbosch (bedrijven) Merwestein Oudegein (park) Plettenburg (bedrijven) Rijnhuizen Vreeswijk Jutphaas-Wijkersloot Zandveld Zuilenstein
Tot 1 januari 2001 hoorde het gebied ten noordwesten van Nieuwegein, Rijnenburg tot de gemeente Nieuwegein. Sindsdien is Rijnenburg onderdeel van de gemeente Utrecht, liggend in de wijk Vleuten-De Meern.
Politiek en bestuur Gemeenteraad thumb|right|Het gemeentehuis van Nieuwegein aan het Stadsplein
De gemeenteraad van Nieuwegein bestaat uit 33 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1998: +GemeenteraadszetelsPartij19982002200620102014201820222026 Lokale Vernieuwing/VSP - - - - - - - 9 GroenLinks-PvdA - - - - - - - 7 VVD 9 5 5 7 5 7 6 5 FVD - - - - - - - 4 D66 2 1 1 2 4 3 3 3 CDA 6 7 5 4 3 3 3 2Ieders Belang----5 (4)2 (1)11ChristenUnie--1-2211De Unie------11GroenLinks3322236PvdA75106 (5)334Verenigde Senioren Partij-112334Lokale Vernieuwing-----23Stadspartij Núwegein----111-SP--4354--Leefbaar Nieuwegein-714 (2)----Onze Nieuwegeinse Samenleving--21----Trots op Nederland---1----ChristenUnie-SGP22-1----SGP--1-----Stadspartij PGN22------Senioren20002-------Totaal3333333333333333
College van B&W De coalitie voor de periode 2026-2030 bestaat uit LV-VSP, VVD, D66 en CDA. Het college van burgemeester en wethouders bestaat naast de burgemeester uit twee wethouders van LV-VSP en elk een wethouder van VVD, D66 en CDA.CoalitieakkoordBurgemeester en wethouders
College van burgemeester en wethoudersBurgemeester Marijke van Beukering (D66) Openbare orde en veiligheid Toezicht en integrale handhaving Dienstverlening, ICT/I-strategie, informatiebeleid en archief Vergunningverlening evenementen Communicatie en inwonersparticipatie Externe betrekkingen Onderzoek en statistiekWethouders Robert Scholten (LV-VSP) 1e locoburgemeester Financien Openbaar domein en Parkeren Binnenstadsmanagement, City/Wereldhave Grondbedrijf Maatschappelijk Vastgoed Wijkwethouder van Batau-Zuid, Vreeswijk en Zandveld-Hoog Zandveld-Lekboulevard Ellie Eggengoor (VVD) Wonen en Ruimtelijke ordening (inclusief Groot Merwede) Economie Werk en Inkomen Bestaanszekerheid Netcongestie Coördinatie Wijkwethouder van Galecop en Jutphaas-Wijkersloot Tom Verhoeve (D66) Mobiliteit (inclusief Merwedelijn) Onderwijs (inclusief Huisvesting) Jeugd Klimaat Duurzaamheid en Energietransitie Wijkwethouder van Blokhoeve, Zuilenstein, Huis de Geer en Rijnhuizen Mart Hack (CDA) Welzijn en Gezondheidszorg (inclusief Coördinatie Laaggeletterdheid) WMO Betere Buurten Dienstverlening en ICT Wijkwethouder van Batau-Noord en Fokkesteeg John van Engelen (Lokale Vernieuwing)
Sport Op 9 mei 2010 passeerde de grote Italiaanse wielerronde Ronde van Italië (Giro d'Italia) Nieuwegein tijdens de etappe van Amsterdam naar Utrecht.
In Nieuwegein zijn er meerdere sportaccommodaties en sportverenigingen: American Football New Legends
Atletiek: Atverni (Atletiek Vereniging Nieuwegein)
Basketball: New Stars
Badminton: BC 't Gein
Bowlen: Chandra Nieuwegein (Bowling Vereniging Nieuwegein)
Duiken/Onderwatersport: Duikteam Nieuwegein Duikvereniging Succotash
Handbal: HVN (Handbalvereniging Venus Nieuwegein)
Hockey: Hockeyvereniging Mixed Hockey Club Nieuwegein
Honk- en Softbal: Nieuwegein Diamonds
Judo en Jiu Jitsu: Comby Sport / BSP
“Kickboksen:” Team Suboxer
Klimmen: Climb UP
Kunstrolschaatsen: KRC Rolling NieuwegeinKorfbal: Koveni (Korfbal Vereniging Nieuwegein)
Roeien: NRV De DoorSlag (Nieuwegeinse Roei Vereniging de DoorSlag)
Rugby: RugbyClub Nieuwegein
Tafeltennis: VTV (Vreeswijkse Tafeltennis Vereniging) TTVN (Tafeltennis Vereniging Nieuwegein)
Tennis: LTVN (Lawn Tennis Vereniging Nieuwegein) TVO (Tennis Vereniging Oudegein) TVR (Tennis Vereniging Rijnhuyse) TVV (Tennis Vereniging Vreeswijk)
Voetbal: JSV Nieuwegein (Jutphase Sport Vereniging) SV Parkhout
Volleybal: NVC
Wielrennen: WTCN (Wieler Tour Club Nieuwegein)
Zwemmen: Aquarijn
Partnersteden en diversen Nieuwegein heeft een partnerstad:http://www.nieuwegein.nl/infotype/webpage/view.asp?objectID=13112 Rundu (Namibië), sinds 1994
Tot 2015 was er ook een partnerstad relatie met Puławy (Polen), de band werd formeel beëindigd, maar informeel bleef deze nog bestaan. In 2020 werd de band definitief beëindigd vanwege de zogenaamde homovrije zones in Puławy.
De gemeente is tevens een Millennium Gemeente.
Bekende (ex-)inwoners
Geboren in Nieuwegein Erik-Jan Rosendahl (1972), sidekick Ron Smoorenburg (1974), acteur en vechtsportspecialist Kaltoum Boufangacha (1975), actrice Chantal Boonacker (1977-2021), paralympisch zwemster Khalid Kasem (1978), advocaat en talkshowpresentator Aukje van Ginneken (1982), actrice Ingrid Jansen (1983), danseres en actrice Quincy Allée (1984), voetballer Sanne Vogel (1984), actrice Manuel Schenkhuizen (1986), e-sporter Mark van Veen (1986), zanger Levi van Kempen (1988), acteur Robert Meeuwsen (1988), beachvolleybal Sidney Schmeltz (1989), voetballer Sari van Veenendaal (1990), voetbalster Hugo Haak (1991), baanwielrenner Benjamin van Leer (1992), voetballer Maurits Schmitz (1993), voetballer Moisa Verkuijl (1997), voetbalster Conner Blöte (1998), voetballer Kyan van Dorp (2000), voetballer Ahmed Azmi (2002), voetballer
Woonachtig geweest Joop van Tellingen - paparazzo (1944-2012) Gees Linnebank - acteur en stemacteur (1945-2006) Jan Sloot - uitvinder (1945-1999) Arjan Brass - zanger (1951-2007)
Overleden Eddy de Geer van Oudegein, politicus (1985) Bernardus Alfrink, aartsbisschop van Utrecht (1987) Frans Boers, kunstschilder (1987) Hendrik van der Gronde, politicus (1990) Jan van der Linden, architect (1993) Hans Henkemans, componist, pianist (1995) Paul Merkx, voetballer (1995) Herman van Eyck, ondernemer (1997) Lotti van der Gaag, beeldhouwster en schilderes (1999) Frans Henrichs, sportverslaggever en -journalist (1999) Jan Sloot, uitvinder (1999) Toon Hermans, cabaretier, zanger, kunstschilder en dichter (2000) Jan Niënhaus, geestelijke (2000) Otto Dijk, schrijver/dramaturg (2004) Wout van Doleweerd, artiestenmanager (2006) Joop van der Reijden, politicus (2006)