thumb|Koning Willem-Alexander, prinses Beatrix en koningin Máxima op het balkon van Paleis op de Dam Bij de troonswisseling in Nederland op 30 april 2013 vond in Amsterdam de abdicatie plaats van koningin Beatrix, gevolgd door de inhuldiging van Willem-Alexander als Koning der Nederlanden.

Achtergrond thumb|Koningin Beatrix kondigt haar aftreden aan Beatrix was sinds 30 april 1980 koningin van het Koninkrijk der Nederlanden, als opvolgster van koningin Juliana. Op 28 januari 2013 kondigde Beatrix met een toespraak op de Nederlandse televisie en radio aan dat ze haar ambt op 30 april van datzelfde jaar zou overdragen aan haar oudste kind, de Prins van Oranje.De volledige toespraak van koningin Beatrix, NOS, 23 maart 2013 Kroonprins Willem-Alexander vertelde op 17 april 2013 dat zijn moeder iets meer dan een jaar voor haar officiële bekendmaking binnenskamers al had aangekondigd te willen aftreden. Daarop werd, na overleg met hem en zijn echtgenote Máxima, een datum vastgesteld.Hét interview met Willem-Alexander en Máxima, NOS, 17 april 2013

Abdicatie thumb|Toespraak koningin Beatrix op 29 april 2013 thumb|Akte van Abdicatie

De ceremonie vond volgens de traditie plaats in de Mozeszaal van het Paleis op de Dam. De koningin hield een korte toespraak. Aansluitend las de directeur van het Kabinet der Koningin de Akte van Abdicatie voor, die de koningin vervolgens bekrachtigde met haar handtekening. Vanaf dat moment was prins Willem-Alexander Koning der Nederlanden. Na zijn moeder plaatste koning Willem-Alexander als eerste getuige zijn handtekening onder de akte.Direct na de abdicatie van zijn moeder legde de nieuwe koning de knoopsgatversiering van de Orde van de Nederlandse Leeuw af. Daarna volgden Máxima en eenendertig anderen.Máxima droeg tijdens de plechtigheid een jurk van het Belgische merk Natan, een ontwerp van de eigenaar Edouard Vermeulen.

Dit waren: de voorzitters van beide Kamers der Staten-Generaal de ministers van het koninkrijk de vicepresident van de Raad van State van het koninkrijk de leden van de deputaties uit Aruba, Curaçao en Sint Maarten de commissaris van de Koning in de provincie Noord-Holland de burgemeester van Amsterdam de directeur van het Kabinet van de Koning Op het paleis werd vervolgens de nieuwe koninklijke standaard gehesen.Deze wijkt in details af van die koningin Beatrix. De strik op het afgebeelde grootlint van de Militaire Willems-Orde is iets royaler uitgevoerd. De vier jachthoorns kregen een iets ander strikje. Door het ondertekenen van de akte van abdicatie gingen de titels van Beatrix op Willem-Alexander over, met uitzondering van die van Prinses van Lippe-Biesterfeld en Prinses van Oranje-Nassau.

Máxima bleef als echtgenote van het staatshoofd de titels van Prinses der Nederlanden en Prinses van Oranje-Nassau dragen.Conform de Wet lidmaatschap koninklijk huis uit 2002. Zij werd aangeduid als koningin. Haar aanspreektitel werd majesteit.

thumb|Koning Willem-Alexander, koningin Máxima en de prinsessen Catharina-Amalia, Ariane en Alexia op het balkon

Daarnaast werd de ceremonie bijgewoond door enkele leden van de Koninklijke Familie.

Op 6 mei werd de akte voorzien van het koninklijk grootzegel.De akte van abdicatie wordt bewaard in het Nationaal Archief in Den Haag.

Balkonscène Vervolgens begaven prinses Beatrix en koning Willem-Alexander zich met Máxima naar het paleisbalkon, waar Beatrix haar zoon als nieuwe koning voorstelde aan het volk op de Dam. Ook Willem-Alexander hield een korte toespraak.Hij verscheen op het balkon met in het knoopsgat van zijn jacquet het versiersel van de Militaire Willems-Orde. Zo trad hij voor het eerst op als Grootmeester van de Militaire Willems-Orde. Ook op de eerder gemaakte, na de abdicatie openbaar gemaakte, staatsiefoto van de in rokkostuum geklede nieuwe koning draagt de vorst grootlint, grootkruis en ster van de Militaire Willems-Orde. Na een uitvoering van het Wilhelmus verliet prinses Beatrix het balkon en voegden de drie kinderen van het koningspaar zich bij hun ouders en werden de toeschouwers in de gelegenheid gesteld het koninklijk gezin toe te juichen. Na afloop van de balkonscène werd op de Dam door een omstander een oranje rookbom afgestoken.Rookbom op de Dam, De Telegraaf, 30 april 2013

Inhuldiging thumb|left|Koning Willem-Alexander en koningin Máxima (met inhuldigingsdiadeem) op weg naar de Nieuwe Kerk voor de inhuldiging De inhuldiging van Willem-Alexander als koning der Nederlanden vond plaats tijdens een Verenigde Vergadering der Staten-Generaal in de Nieuwe Kerk. Tijdens de inhuldigingsceremonie werd de nieuwe koning bevestigd in zijn ambt en zwoer hij trouw aan het Statuut, de Grondwet en een getrouwe vervulling van zijn ambt. Andersom beloofden of zwoeren de meeste van de aanwezige leden van de Verenigde Vergadering en de gedelegeerden van de Staten van Aruba, Staten van Curaçao en Staten van Sint Maarten 'de onschendbaarheid van de koning en de rechten van zijn koningschap te handhaven'.

Tijdens de inhuldiging droeg de koning een rokkostuum met daaronder het grootlint van de Militaire Willems-Orde en daaroverheen de koningsmantel van hermelijnenbont; een gerestaureerde versie van de mantel die Beatrix in 1980 droeg.De koningsmantel wordt ook inhuldigingsmantel genoemd.De koningsmantel van Willem-Alexander een slechte kopie met C&A-bont, de Volkskrant, 18 maart 2013De nieuwe koning droeg op het jasje van zijn rokkostuum de ster van de Militaire Willems-Orde en een serie miniaturen. Het ging om een aantal Nederlandse onderscheidingen, zoals de inhuldigingsmedaille die ter ere van de troonswisseling in 1980 werd uitgegeven en zijn eigen huwelijksmedaille uit 2002. Daarnaast werden de Nederlands-Luxemburgse Orde van de Gouden Leeuw van Nassau, de Johanniterorde en de Luxemburgse Orde van de Eikenkroon gedragen. Opvallend was het Elfstedenkruisje aan een wit lint met blauwe strepen. Bron: Koning draagt Elfstedenkruis, NOS, 30 april 2013Máxima droeg een koningsblauwe jurk met mantel van de Nederlandse ontwerper Jan Taminiau.

Als troonzetels in de Nieuwe Kerk dienden twee opgeknapte stoelen uit paleis Het Loo die in 1901 door de bevolking van Amsterdam aan koningin Wilhelmina zijn geschonken ter gelegenheid van haar huwelijk. Het was de bedoeling dat dezelfde zetels gebruikt zouden worden als die bij de inhuldiging van koningin Beatrix, maar daarvan werden de zitvlakken te laag bevonden. De nu gebruikte stoelen waren voorzien van de afbeeldingen van heraldische leeuwen die op de bekleding zaten van de troonzetels van koningin Beatrix en prins Claus.Prins betreurt controverse Koningslied, Algemeen Dagblad, 23 april 2013

Op de credenstafel in de Nieuwe Kerk lagen, naast de grondwet, de drie symbolen van koninklijk gezag en waardigheid; de kroon, symbool voor soevereiniteit en waardigheid; de scepter, symbool voor gezag en de rijksappel, die het grondgebied symboliseert.

De voorbereiding van de Verenigde Vergadering stond onder leiding van de griffier van de Verenigde Vergadering der Staten-Generaal Geert Jan Hamilton. Voor de muzikale omlijsting zorgden het strijkorkest Amsterdam Sinfonietta, het Nederlands Blazers Ensemble, het Nederlands Kamerkoor, het Nieuw Amsterdams Kinderkoor en de organist van de Nieuwe Kerk, Bernard Winsemius. Onder begeleiding van de vier strijkers van het Matangi Quartet zong het Nieuw Amsterdams Kinderkoor het lied Later als ik groot ben van Herman van Veen,Later als ik groot ben, Herman van Veen. dat speciaal voor deze gelegenheid geschreven was, op de muziek van Cent mille chansons en gecomponeerd door Paul Mauriat.

Cortège Onderweg van het Paleis op de Dam naar de Nieuwe Kerk werd de nieuwe koning traditiegetrouw begeleid door wapenherauten, wapenkoningen (zonder de tabberd, maar met staf) en dragers van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en de Nederlandse Grondwet; deze werd in een witte kaft met gouden letters voor de koning uit gedragen en in het kerkgebouw op de credenstafel gelegd.

Voor deze taak waren mensen verkozen die zich volgens de nieuwe koning sterk onderscheiden hebben en hun vakgebied toegankelijk hebben gemaakt voor een breed publiek. Het gezelschap bestond uit:Wapenkoningen en wapenherauten, officiële website Koninklijk Huis, 17 april 2013 Koning van wapenen: oud-commandant der strijdkrachten generaal buiten dienst Peter van UhmBondvanwapenbroeders Koning van wapenen: astronaut André Kuipers Heraut: Robbert Dijkgraaf, oud-president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en directeur van het Institute for Advanced Study in Princeton Heraut: amazone Anky van GrunsvenElsevier.nl Heraut: secretaris-generaal Renée Jones-Bos van het ministerie van Buitenlandse Zakennos.nl Drager statuut: Jaime Saleh Drager Grondwet: Herman Tjeenk Willink

Het hoofdcortège werd vergezeld door de Gele Rijders, een saluutbatterij van het Korps Rijdende Artillerie.

Twee regalia, het rijkszwaard, dat voor macht staat en de rijksstandaard met het 19e-eeuwse Nederlandse wapen werden door respectievelijk de Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp en de Inspecteur-generaal der Krijgsmacht Ton van Ede naar de Nieuwe Kerk gedragen en door hen tijdens de eedaflegging en inhuldiging aan weerszijden van de koning omhooggehouden.Legerchef Middendorp draagt rijkszwaard, Metro, 11 april 2013Dezelfde voorwerpen worden gebruikt sinds 1840 toen koning Willem II werd ingehuldigd.

Bij aankomst in de Nieuwe Kerk werd het koningspaar begeleid door de Commissie van in- en uitgeleide, bestaande uit de voorzitter van de Tweede Kamer Anouchka van Miltenburg, de Tweede Kamerleden Mariëtte Hamer en Kees van der Staaij en de senatoren René van der Linden en Heleen Dupuis, voorafgegaan door de griffier van de Tweede Kamer, Jacqueline Biesheuvel-Vermeijden.

Toespraak koning en eedaflegging Vooraf aan de eedaflegging hield de koning een korte toespraak,Handelingen Verenigde Vergadering van 30 april 2013Toespraak koning Willem-Alexander waarin hij zijn moeder uitvoerig bedankte voor de drieëndertig jaar dat zij koningin was geweest. Over zijn eigen koningschap zei hij: "Met vertrouwen durf ik tegen mezelf en tegen de wereld te zeggen: ik aanvaard dit ambt met overtuiging. Daarbij besef ik hoe intens gelukkig ik ben met de steun van mijn vrouw, Máxima. Zij is zich bewust van de persoonlijke begrenzing die haar positie soms van haar vraagt. Zij heeft ons land omarmd en is Nederlandse onder de Nederlanders geworden. Ten volle is zij bereid haar vele capaciteiten in dienst te stellen van mijn koningschap en ons aller koninkrijk."

Door de koning werd aansluitend de volgende eed afgelegd:

Na de toespraak en de eedaflegging van de nieuwe koning hield voorzitter Fred de Graaf een korte toespraak.Toespraak voorzitter Verenigde VergaderingVerenigde vergadering van de Staten-Generaal in De Nieuwe Kerk te Amsterdam (Handelingen van 30 april 2013), eerstekamer.nl Vervolgens sprak hij namens de Staten-Generaal, de Staten van Aruba, de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten de volgende woorden:

Na het uitspreken werd deze door de voorzitter en elk aanwezig lid, een voor een op afroep door de griffiers, beëdigd of bevestigd. 121 van hen deden dit met de woorden "Dat beloof ik!" en 99 Kamerleden zeiden "Zo waarlijk helpe mij God almachtig!". Zestien Kamerleden weigerden de eed of belofte af te leggen. Degenen onder hen die aanwezig waren, kregen een zitplaats achter in het vak waar de Kamerleden zaten.Weigeraars achterin kerk tijdens inhuldiging, Trouw, 19 april 2013

Aanwezigen