De Eenhoornsluis (brug nr. 313) is een brug over de Korte Prinsengracht in Amsterdam. De brug ligt tussen de Haarlemmerstraat en Haarlemmerdijk en dateert van 1618. De brug en bijbehorende Eenhoornschutsluis (sluis nr. 103) zijn bij de aanleg van de grachtengordel gepland als verbinding van de toen nieuwe grachten met het IJ, sinds 1832 het Westerdok.
De sluis is vernoemd naar een nabijgelegen brouwerij die De Eenhoorn heette; Korte Prinsengracht 19 heeft een beeld van een eenhoorn aan de gevel die hieraan herinnert. Brug en sluis zijn sinds september 2005 een gemeentelijk monument.
Huddesteen In de Eenhoornsluis is een zogenaamde Huddesteen bewaard gebleven, vernoemd naar de toenmalige burgemeester Johannes Hudde. Vanaf 1684 werd door middel van een groef in een achttal over de stad verspreide "peilstenen" de zeedijkshoogte ten opzichte van het gemiddelde waterniveau, het "AP" (Amsterdams Peil), aangegeven.Frans J.P.M. Kwaad: Het NAP-niveau - de dijkpeilstenen van burgemeester Hudde en de geschiedenis van het Normaal Amsterdams PeilFrans Heddema: Joannes Hudde, de grote man van het Amsterdamse water in Binnenstad 207, september 2004. Gearchiveerd op 12 december 2022. De peilsteen bevindt zich aan de IJ-zijde van de sluis.
Tot de bouw van de Oranjesluizen (in gebruik genomen in 1872) stond dit deel van de Korte Prinsengracht via het IJ in open verbinding met de Zuiderzee. Jarenlang dacht men dat alleen in deze Eenhoornsluis een Huddesteen bewaard is gebleven, tot in 2013 tijdens de sloop van De Nieuwe Brug over het Damrak een tweede overgebleven exemplaar werd aangetroffen.
Monument voor Nel de Jager Op 6 mei 2021 werd op het westelijk landhoofd zuidzijde een piepklein monument onthuld ter nagedachtenis van Nel de Jager (1953-2019). Zij was straatmanager (circa 1997-2015) van het winkelgebied in de Haarlemmerbuurt, en was mede verantwoordelijk voor een opleving van dit winkelgebied in eerste jaren van de 21e eeuw.Groene Amsterdammer, 2 oktober 2019 In memoriam Nel de Jager, artikel door Floor Milikowski. Gearchiveerd op 9 december 2022.
Het beeldje van een anonieme kunstenaar bestaat uit een bronzen opgeheven vinger met naamplaat.Het Parool, 6 mei 2021, Bronzen vingertje, artikel door Madelief van Dongen Het minibeeldje werd twee maanden later door onverlaten gestolen. In eind juli 2023 werd er een nieuwe versie geplaatst, waarbij de kunstenaar opnieuw anoniem bleef.
Geschiedenis De brug werd aanvankelijk Prinsesluis genoemd, maar die naam werd al snel veranderd naar de huidige naam. Tot eind jaren zeventig van de 19e eeuw lag er over de sluis een ophaalbrug. Omdat de gemeente licentie had gegeven aan de Amsterdamsche Omnibus Maatschappij voor een tramlijn, kon die brug niet gehandhaafd worden. Eerst werd nog een draaibrug geopperd, maar uiteindelijk werd een vaste brug neergelegd.Algemeen Handelsblad, 18 juni 1878, Aanbesteding In 1879 kon de paardentram eroverheen; in 1902 moest er verstevigd worden voor de komst van de elektrische tram.
Nadat de tram in 1955 was verbust, zijn in 1958 de tramrails verwijderd.Frank V. Smit, Bruggen in Amsterdam, 2008, Uitgeverij Matrijs. De brug kreeg toen ook een nieuw brugdek, alsook werd een gewelf gereconstrueerd onder leiding van Cornelis Johannes Henke.Archief Publieke Werken, Brug 313, (dossier 35429). Gearchiveerd op 5 juni 2021.In 1974 werd de bus verlegd naar de nieuwe brug 95 in de Haarlemmerhouttuinen.
De brug gaf een weids uitzicht op het IJ, maar de zichtas wordt sinds 2007 belemmerd door de woningbouw op het Westerdokseiland.
Afbeeldingen
Categorie:Brug in Amsterdam-Centrum Categorie:Gemeentelijk monument in Amsterdam