Kenenisa Bekele Beyecha (Bekoji, 13 juni 1982) is een Ethiopisch langeafstandsloper, die zich heeft toegelegd op zowel de 5000, 10.000 m, het veldlopen en de wegatletiek. Hij werd viermaal wereldkampioen en tweemaal olympisch kampioen op de 10.000 m. Op de 5000 m won hij eenmaal de olympische titel en eenmaal de wereldtitel. Bovendien veroverde hij alles bij elkaar ook nog eens elf wereldtitels in het veldlopen. Hij was van 2004 tot 2020 tevens in het bezit van de wereldrecords op de 5000 en de 10.000 m. Hij wordt ook wel de ongekroonde koning van de 5 en 10 kilometer genoemd; in eigen land noemen ze hem The Lion King.Uit Het verdriet voorbij door Frank Woestenburg (24-05-08), gepubliceerd in Dagblad De Telegraaf
Biografie Aarzelende start Bekele groeide op in Bekoji, een dorp in het zuiden van Ethiopië, in een gezin met zes kinderen. Hoewel ze nooit honger leden, bleven ze nadrukkelijk verstoken van iedere vorm van luxe. Zijn atletiekcarrière kende een aarzelende start. "Ik was zeker geen uitblinker en had toen ook nooit gedacht dat ik later zo goed zou worden. Mijn ouders evenmin. Zij wilden dat ik ging studeren in plaats van hardlopen. Dat hebben ze me ontelbare malen verteld. Ze zagen in mij een toekomstige arts of piloot. En zeker geen atleet. Of ik mezelf nooit als boer heb gezien? Absoluut niet. Niets voor mij. Van het boeren kun je geen goed leven leiden. Het is een zwaar bestaan met veel armoede."
Zijn eerste internationale succes behaalde Bekele in 1999 door zilver te winnen op de 3000 m bij de wereldkampioenschappen voor B-junioren in Bydgoszcz. Het jaar erop won hij op het WK voor de oudste junioren opnieuw zilver, ditmaal op de 5000 m. Dat jaar werd hij bij de junioren tevens wereldkampioen veldlopen. Die titel prolongeerde hij in 2001, op het WK veldlopen voor junioren in Belfast, waar hij overigens ook nog eens bij de senioren de zilveren medaille op de korte cross veroverde. Na dat toernooi werd hij uitgenodigd om voortaan bij de nationale selectie in Addis Abeba te komen trainen. Voor Bekele was het een droom die uitkwam. Maar wel één waarvoor hij moest verhuizen. "Ineens ging ik geld verdienen. Een bijzonder gevoel."
Op zichzelf De aanpassingsproblemen waren aanvankelijk groot en talrijk. Bekele sprak alleen het dialect van zijn geboortestreek en geen Amhaars, de officiële werktaal. De eerste drie maanden deelde hij uit praktische en financiële overwegingen een kamer met een neef. Zijn maandsalaris was bij lange na niet voldoende voor het huren van een zelfstandige woonruimte. Dus was het delen van een kleine kamer de beste optie. "Want ik moest daarnaast ook nog geld overhouden voor eten, drinken en taxikosten om naar de trainingen te gaan. In die tijd stuurde ik nog geen geld naar mijn ouders. Alles wat ik verdiende, had ik zelf nodig om rond te komen. Na verloop van tijd kon Bekele echter op zichzelf gaan wonen.
Haile Gebrselassie verslagen Bekele's ster rees vervolgens snel. Van het winnen van de dubbele wereldtitel veldlopen (zowel de korte als de lange afstand) maakte hij vanaf 2002 een gewoonte: tot en met 2006 was hij op beide afstanden ongenaakbaar. En vanaf 2003, toen hij op de wereldkampioenschappen in Parijs goud won op de 10.000 en brons op de 5000 m, manifesteerde Bekele zich ook steeds nadrukkelijker op de baan. Het was tevens het jaar waarin hij zijn illustere landgenoot Haile Gebrselassie versloeg, de man die sinds de jaren negentig de vijf en de tien kilometer had gedomineerd. "Toen ik hem leerde kennen, was hij al heel bekend. Een heel groot atleet. Ik durfde hem nauwelijks aan te kijken of tegen hem te praten." Uitgerekend bij de Fanny Blankers-Koen Games in Hengelo wist Bekele voor de eerste maal Mister Hengelo in een wedstrijd te verslaan. Het zette de verhoudingen tussen de twee op scherp, zeker omdat Gebrselassie na afloop van die race duidelijk moeite had om met de verandering in hiërarchie om te gaan. "In de kranten stond dat Haile boos was en dat hij mij later dat seizoen bij de WK in Parijs zou verslaan. Maar daar won ik opnieuw. Ik vond het de eerste keer ook een vreemde gewaarwording om Haile te verslaan. En niemand vindt het leuk om te verliezen, maar dat is nu eenmaal sport."
Historisch Een jaar later, op de Olympische Spelen in Athene, troffen de twee elkaar opnieuw, in de finale van de 10.000 m. Het werd een historische race, in Ethiopië zelfs bezongen in een lied. Aanleiding hiervoor was de actie van Bekele om onderweg te wachten op Gebrselassie. "Ik liep aan de leiding, maar toen ik omkeek zag ik Haile nergens. Toen besloot ik in te houden. Ik dacht als Haile erbij komt kan hij misschien via zijn eindsprint nog een medaille veilig stellen. Zilver of brons. Nee, geen goud. Die wilde ik. Ik was ook niet bang om te wachten. Het was misschien een risico, maar ik voelde me ontzettend sterk. Uiteindelijk won ik en werd Haile vijfde. Na afloop heeft hij me bedankt." Bekele legde in deze wedstrijd de laatste 400 meter af in een onwaarschijnlijke 53,02 seconden. Hij moest ook wel om zich zijn andere snelle landgenoot, Sileshi Sihine, van het lijf te houden. Het was overigens niet het enige olympische optreden van Bekele. Op de 5000 m dwong hij Hicham El Guerrouj tot het uiterste om die zijn geplande dubbelslag op de 1500 en 5000 m te laten realiseren. Twee tiende seconde bedroeg op de finishlijn het verschil tussen de winnende Marokkaan en de als tweede eindigende Bekele.
Verlies ondanks winst Sindsdien heeft Haile Gebrselassie zijn heil gezocht op de marathon en is Kenenisa Bekele op de baan de alleenheerser op de vijf en tien kilometer geworden. Zo ontfutselde Bekele in 2004 Gebrselassie ook nog een drietal wereldrecords op de baan, namelijk op de 5000 m, in- en outdoor, en op de 10.000 m.
Het jaar 2005 verliep vergelijkbaar. Naast de dubbelslag bij het WK veldlopen won Bekele opnieuw op vele fronten. Hij wist op de WK in Helsinki op de 10.000 m met succes zijn titel te verdedigen en nam na een ongelofelijke sprint wederom de gouden medaille mee naar huis. Vervolgens verbeterde hij in augustus tijdens de Memorial Van Damme in Brussel alweer het wereldrecord op deze afstand. Een jaar zoals de twee voorgaande, zou je denken. Maar niets was minder waar. Helemaal aan het begin ervan, enkele dagen na de jaarwisseling, was tijdens een gezamenlijke duurloop in de heuvels zijn verloofde Alem Techala, nog maar zeventien jaar oud, plotseling neergevallen en overleden op weg naar het ziekenhuis. Ze was in 2003 bij de junioren wereldkampioene geworden op de 1500 m. Het paar woonde op dat moment samen en was van plan om op 8 mei in het huwelijk te treden. Een lange periode van rouw volgde, waarna Bekele, verscheurd door verdriet en verzwakt door slaapgebrek en slecht eten, er desondanks in slaagde om in Saint-Galmier zijn twee wereldtitels veldlopen te prolongeren. "Dat is een speciale herinnering voor mij. Ik liep daar voor haar. Zonder power in de benen, maar met de steun van God. Hij liep met me mee. 2005 was voor mij een heel zwaar jaar. Ik won veel, ondanks alle pech. Maar de blijdschap van een overwinning was direct weg wanneer ik besefte dat ik het belangrijkste in mijn leven verloren had."
Vijfde dubbele WK-titel op rij In 2006 had Kenenisa Bekele zich een jaar na het dramatische verlies van zijn verloofde min of meer hervonden en heerste als vanouds op de atletiekbaan en in het veld. Nadat hij in maart wereldkampioen was geworden op de 3000 m tijdens de wereldindoorkampioenschappen in Moskou, was hij er enkele weken later in het eerste weekend van april als de kippen bij om in het Japanse Fukuoka voor het vijfde achtereenvolgende jaar de dubbel (zowel de korte als de lange afstand) te winnen tijdens het WK veldlopen. Een prestatie die nog nooit werd gerealiseerd door een andere atleet. Op de Bislett Games begin juni liep Bekele tegen een nederlaag aan. De Keniaan Isaac Songok, die eerder in Fukuoka op de korte cross achter Bekele de zilveren plak had gewonnen, won van Bekele met een eindsprint op de 5000 m. In augustus verlengde Bekele op Mauritius zijn titel van Afrikaans kampioen op de 5000 m af. Later die maand deed Bekele tijdens de Memorial Van Damme in Brussel nog een poging om zijn eigen wereldrecord op deze afstand te verbeteren, maar die mislukte, al liep hij er in 12.48,09 wel de beste wereldjaartijd.
Tegenpool Het jaar 2007 is vervolgens in enkele opzichten de tegenpool van het trieste jaar 2005. Enerzijds verliest de Ethiopiër voor het eerst sinds hij senior is de wereldtitel in het veldlopen. Tijdens het WK veldlopen 2007 in de Keniaanse stad Mombassa wint de Eritrese atleet Zersenay Tadese na een bittere strijd met Bekele, die daarbij zelfs moet opgeven. Anderzijds resulteert een nieuw aangegane relatie met actrice Dannawit Gebregziabher in november 2007 in een huwelijk, waarvoor het exclusieve Sheraton-hotel in Addis Abeba wordt afgehuurd. Sindsdien woont Bekele samen met zijn vrouw en zijn broer Tariku in een prachtig huis aan Bole Road, een van de belangrijkste verkeersaders van Addis Abeba.
Alle huwelijksvoorbereidingen ten spijt wil Bekele in augustus natuurlijk niet ontbreken op de WK in Osaka. Hij heeft immers een titel te verdedigen. Inderdaad lukt het hem om voor de derde keer in successie de wereldtitel op de 10.000 m voor zich op te eisen. Zijn lastigste tegenstander is opnieuw zijn landgenoot Sileshi Sihine, maar zelfs die weet hij aan het eind een drietal seconden voor te blijven. Of het nog niet duidelijk genoeg is wie op dit nummer het sterkst is, zet hij veertien dagen later tijdens de Memorial Van Damme in Brussel met 26.26,19 ook nog maar eens de snelste jaartijd op de kaart.
Aanloop naar Peking Aan het begin van het olympische jaar 2008 laat Kenenisa Bekele weten erop gebrand te zijn om zijn wereldtitel veldlopen te heroveren. In totaal zou het dan de zesde keer in zeven jaar tijd zijn, dat hij die titel op zijn naam schreef. In Edinburgh moet hij er op 30 maart echter nog onverwacht hard voor werken, omdat aan het begin van de 12 km cross een van zijn schoenen wordt uitgetrapt. Als 50ste voegt hij zich weer in het strijdperk en bijna de hele wedstrijd staat vervolgens in het teken van de opmars van Bekele, die desondanks soeverein wint en hiermee zijn zesde wereldtitel verovert. Vervolgens kondigt hij aan zijn eigen wereldrecord op de 5000 m te zullen aanvallen op de FBK Games in Hengelo. Op 24 mei komt het daar uiteindelijk niet van, maar met een tijd van 12.58,94 zet hij zich toch bovenaan de wereldjaarranglijst. Veertien dagen later plaatst hij zich in het Amerikaanse Eugene ook op de 10.000 m aan de top: zijn tijd van 26.25,97 is meer dan een halve minuut sneller dan die van de verzamelde concurrentie en is nog maar een seconde of acht verwijderd van zijn eigen wereldrecord uit 2005. Bekele lijkt zorgeloos naar de komende Olympische Spelen te kunnen toewerken.
Op de Spelen lukt het Bekele inderdaad om zijn titel op de 10.000 m te prolongeren met een verbetering van zijn olympisch record tot 27.01,17. Vervolgens pakt hij ook op de 5000 m de titel.
Geblesseerd