Baroness Margaret Hilda Thatcher, geboren als Roberts (Grantham, Engeland, 13 oktober 1925 – Londen, Engeland, 8 april 2013) was een Brits politica van de Conservatieve Partij en van 1979 tot 1990 de eerste vrouwelijke premier van het Verenigd Koninkrijk. Haar politieke manier van werken kwam bekend te staan als thatcherisme.
Thatchers vader was winkelier en burgemeester van Grantham in Lincolnshire. Ze werd aan Somerville College (Universiteit van Oxford) opgeleid tot scheikundige en was van 1959 tot 1992 lid van het Lagerhuis. Van 1970 tot 1974 was ze minister van Onderwijs en Wetenschap in het kabinet-Heath. In 1975 werd Thatcher de eerste vrouwelijke partijleider van de Conservatieve Partij en diende zij als oppositieleider in het Lagerhuis. In 1979 won Thatcher de verkiezingen en versloeg daarmee de zittende premier van de Labour Party, James Callaghan. Thatcher werd daarmee de eerste vrouwelijke premier van het Verenigd Koninkrijk. Tijdens de verkiezingen van 1983 en 1987 werd ze verkozen voor een tweede en derde termijn. In 1990 trad Thatcher af als partijleider en als premier en werd ze opgevolgd door John Major.
In 1992 werd Thatcher verheven tot barones en werd zij aldus lid van het Hogerhuis.
Jeugd en studiejaren Afkomst Margaret Thatcher werd als Margaret Roberts geboren in Grantham in het Engelse graafschap Lincolnshire. Haar vader was Alfred Roberts en afkomstig uit Northamptonshire. Haar moeder heette Beatrice Ethel (geboren Stephenson) en kwam uit Lincolnshire.Beckett, 2006, p. 1. Zij bracht haar jeugd door in Grantham, waar haar vader twee kruidenierswinkels had.Beckett, 2006, p. 3 Margaret en haar oudere zus Muriel groeiden op in het appartement boven de grootste van deze twee. Haar vader was zowel actief in de lokale politiek als in de christelijke kerk, waar hij respectievelijk als wethouder (Alderman) en als methodistisch lekenpredikant diende.. Margaret werd opgevoed tot een strenge methodiste. Haar vader was afkomstig uit een liberale familie, maar stond - zoals toen gebruikelijk was in de lokale politiek - als een onafhankelijke verkiesbaar. Hij was in 1945-46 burgemeester van Grantham. In 1952 verloor hij zijn positie als wethouder nadat de Labourpartij de meerderheid in de gemeenteraad van Grantham had verkregen.Beckett, 2006, p. 8
Middelbare school en universiteit thumb|left|250px|Somerville College, Oxford, waar Thatcher studeerde Roberts bezocht de Huntingtower Road Primary School en won een beurs voor de Kesteven & Grantham Girls' School in Grantham.Beckett, 2006, p. 5. Haar schoolrapporten lieten zien dat zij hard werkte en zich continu verbeterde; haar buitenschoolse activiteiten omvatten onder meer pianospelen, hockey, poëzie-recitals, zwemmen en wandelen.Beckett, 2006, p. 6Blundell, 2008, p. 21-22 In 1942-1943 was zij hoofdmeisje (headgirl). In haar laatste jaar vroeg zij een beurs aan om scheikunde te studeren aan het Somerville College, een vrouwencollege aan de Universiteit van Oxford. In eerste instantie werd zij afgewezen, maar nadat een andere kandidaat afhaakte, kreeg zij alsnog een plaats aangeboden.Beckett, 2006, p. 12Blundell, 2008, p. 23 Zij kwam in het najaar van 1943 in Oxford aan, waar zij in 1947 met "Second Class Honours" een Bachelor of Science in de scheikunde behaalde. In haar laatste jaar specialiseerde zij zich onder supervisie van Dorothy Hodgkin in de röntgenstralings-kristallografie.Blundell, 2008, p. 25-27Beckett, 2006, p. 16 Zij was geen voorstander van het toelaten van mannelijke studenten aan Somerville College.Thatcher fought to preserve women-only Oxford college, The Guardian, 30 december 2016. Gearchiveerd op 5 april 2023.
In 1946 werd Roberts voorzitter van de Oxford University Conservative AssociationBeckett, 2006, p. 20-21Blundell, 2008, p. 28 Ze werd op de universiteit beïnvloed door politieke werken, zoals Friedrich von Hayeks The Road to Serfdom (1944)Blundell, 2008, p. 30, die ingrijpen in de economie door de overheid als een eerste stap op weg naar een autoritaire staat veroordeelde.Reitan, 2003, p. 17
Werkzame leven Na haar afstuderen verhuisde Roberts in 1947 naar Colchester in Essex, waar zij als onderzoekschemicus in dienst trad van BX Plastics.Beckett, 2006, p. 17 Zij werd lid van de lokale Conservative Association. In 1948 woonde zij de partijconferentie in Llandudno bij, als vertegenwoordiger van de University Graduate Conservative Association.Beckett, 2006, p. 22
Politieke carrière Kwalificatie als kandidaat voor het Lagerhuis Een van haar vrienden in Oxford was tevens een vriend van de voorzitter van de Dartford Conservative Association in Kent. Daar was men voor de Conservatieve Partij op zoek naar kandidaten voor het Britse Lagerhuis. Leden van deze Association waren dusdanig onder de indruk van de politieke denkbeelden van Roberts dat zij haar vroegen zich te kandideren. In januari 1951 werd zij geselecteerd.Blundell, 2008, p. 36
thumb|left|250px|Margaret Thatcher in 1975
Campagnes in Dartford Tijdens een diner na haar formele acceptatie als kandidaat voor Dartford ontmoette zij in februari 1951 Denis Thatcher, een succesvolle, rijke, gescheiden zakenman, die haar bij het station afzette om haar trein naar Essex te halen. Ter voorbereiding van de verkiezing verhuisde Roberts naar Dartford, waar zij in haar levensonderhoud voorzag door als onderzoekschemicus in dienst te treden bij J. Lyon en Co. in Hammersmith. Zij maakte deel uit van een team dat emulgatoren voor ijsjes ontwikkelde.
Tijdens de parlementaire verkiezingen voor het Lagerhuis in februari 1950 en die van oktober 1951, was zij kandidate in het voor Labour veilige kiesdistrict Dartford, waar zij als de jongste en enige vrouwelijke kandidaat media-aandacht trok.Beckett, 2006, p. 23-24.Blundell, 2008, p. 37 Beide keren verloor zij van Norman Dodds, maar zij wist de Labour meerderheid in februari 1950 met 6.000 en in oktober 1951 nogmaals met 1.000 stemmen te reduceren.Beckett, 2006, p. 23 Tijdens deze campagnes werd zij gesteund door haar toekomstige man Denis Thatcher, met wie zij in december 1951 in het huwelijk trad. Denis betaalde de studies van zijn vrouw om toe te kunnen treden tot de Orde van Advocaten;Beckett, 2006, p. 25 Thatcher kwalificeerde zich in 1953 als advocaat en specialiseerde zich in belastingrecht.Blundell, 2008, p. 35 In datzelfde jaar werd haar tweeling, Carol en Mark, geboren.Beckett, 2006, p. 26
Lid van het Lagerhuis Na haar ervaringen in Dartford ging Thatcher in het midden van de jaren vijftig op zoek naar een kiesdistrict waar zij zekerheid had op een zetel in het Lagerhuis. Thatcher werd in 1955 nipt verworpen als kandidaat voor Orpington, maar werd in april 1958 voor het kiesdistrict Finchley geselecteerd. Na een harde verkiezingscampagne werd zij in 1959 tot lid van het Lagerhuis verkozen.Beckett, 2006, p. 27 Haar maidenspeech handelde over haar wetsvoorstel ("Public Bodies (Admission to Meetings) Act 1960"), die lokale autoriteiten voorschreef om haar raadsvergaderingen voortaan in het openbaar te houden. In 1961 stemde zij tegen de officiële positie van de Conservatieve Partij door voor de herinvoering van "birching" te stemmen.Campbell, 2000, p. 134
In oktober 1961 steeg Thatcher in politiek aanzien, doordat zij voortaan op de eerste rij in het Lagerhuis mocht plaatsnemen. Zij werd in Harold Macmillans regering tot parlementaire secretaris van het ministerie van Pensioenen en Nationale verzekeringen benoemd.Reitan, 2003, p. 4 Na het verlies in de verkiezingen van 1964 werd zij woordvoerster voor huisvesting en grondpolitiek, waarbij zij het beleid van haar partij propageerde om huurders het recht te geven om hun woningcorporatiehuis te kopen.Wapshott, 2007, p. 64 In 1966 verhuisde zij naar het schaduw-Treasury-team. Als financieel woordvoerster verzette zij zich tegen de verplichte prijs en inkomenscontroles van Labour, met als argument dat deze controles onbedoelde effecten zouden produceren, die de economie zouden verwringen.
Minister In het kabinet van minister-president Edward Heath vervulde zij van 1970 tot 1974 de rol van minister van Onderwijs en Wetenschappen. Als minister van onderwijs schafte ze de gratis voorziening van melk voor basisschoolkinderen af. Dit leverde haar de bijnaam ‘Thatcher the milk snatcher’ op.
thumb|Margaret Thatcher en president Jimmy Carter in 1979
Premier Partijleider Conservatieve Partij In 1975 daagde ze Heath uit als leider van de Conservatieve Partij en won ze de leiderschapsverkiezing. In 1979 diende ze als leidster van de oppositie een motie van wantrouwen tegen de regering van James Callaghan in, die een pact met de Liberale Partij had afgesloten, met een meerderheid van 311 tegen 310 stemmen. De hierop volgende algemene verkiezingen wist ze te winnen, waarna ze Eerste Minister werd. Ze werd in 1983 en in 1987 herkozen. Sinds 1988 is ze de langst dienende Britse premier sinds 1827. Om precies te zijn: zij diende elf jaar, zes maanden en 26 dagen. Het Verenigd Koninkrijk stond er economisch gezien slecht voor toen Thatcher aantrad. De industrie was sterk verouderd, en de voortdurende arbeidsconflicten verhinderden de noodzakelijke vernieuwing. Er was een hollende inflatie, en het nationale zelfvertrouwen was tot een minimum gedaald. Haar rigoureuze klassieke-liberale herstelbeleid, het later naar haar genoemde thatcherisme, en dat vooral bestond uit de privatisering van de vele staatsbedrijven, brachten haar voortdurend in conflict met oppositieleiders en Labour-voorzitters Michael Foot en Neil Kinnock.
Falklandoorlog
Argentinië, dat al lang aanspraak maakte op de Falklandeilanden, viel op 2 april 1982 deze Britse eilanden aan. Prompt beantwoordde Thatcher de bezetting met een tegenaanval. Op 21 mei 1982 landden de Britten bij de nederzetting Port San Carlos. Tweeënzeventig dagen later waren de eilanden heroverd. In totaal vonden 258 Britten en 649 Argentijnen de dood. Aan de vooravond van de oorlog was Thatcher de minst populaire Britse premier sinds de Tweede Wereldoorlog. Erna was zij immens geliefd.Het falen van de geheime dienst, die de Argentijnse invasie niet had voorzien, bracht de Iron Lady geen schade toe, omdat haar minister van buitenlandse zaken, Lord Carrington, zich opofferde en aftrad. Thatcher maakte gebruik van haar populariteit door de parlementaire verkiezingen te vervroegen, die zij in 1983 won.De afsplitsing van de SDP van de Labour die in de oppositie zat, die door de SDP veel te links werd gevonden, hielp ook mee.
thumb|left|250px|Margaret Thatcher en premier Ruud Lubbers in 1983
Mijnwerkersstaking
Gesterkt begon Thatcher aan haar voornemen om vele tientallen verlieslijdende kolenmijnen te sluiten. De bonden van mijnwerkers, onder leiding van de radicale Arthur Scargill, organiseerden in 1984 een grootscheepse landelijke staking. Er volgde een winter met gewelddadige confrontaties tussen stakers en politie. Negen maanden later gingen de mijnen dicht.
IRA-aanslag