right|thumb|Veldspaat thumb Veldspaat is de naam voor een groep van gesteentevormende mineralen die naar schatting 60% van de aardkorst vormen. Het zijn aluminium-tectosilicaten; silicaten waarbij de silica tetraëders in een driedimensionaal patroon gerangschikt zijn.
Het woord veldspaat is afkomstig van het Duitse woord Feldspat, dat in de 18e eeuw in de mineralogie in gebruik raakte voor dit mineraal, en is opgebouwd uit Feld (veld) en Spat (gesteente dat gemakkelijk in schilfers gekliefd kan worden).
Eigenschappen thumb|Driehoeksdiagram waarin de samenstelling van veldspaat als vaste oplossing tussen drie eindleden wordt getoond. Bepaalde samenstellingen zijn niet mogelijk, andere slechts bij Kristallisatie boven een bepaalde temperatuur. Er zijn drie typen veldspaat: Kalium-aluminiumsilicaten Natrium-aluminiumsilicaten Calcium-aluminiumsilicaten
Ook de isomorfe mengsels van deze drie verbindingen behoren tot de veldspaatgroep. Gewoonlijk worden de veldspaten onderverdeeld in de: kaliveldspaatreeks - (Na,K)-veldspaten ; Orthoklaas plagioklaasreeks - (Na,Ca)-veldspaten; Albiet - Anorthiet
De twee reeksen vormen zogenaamde vaste oplossingen. Bij de plagioklazen hebben de intermediaire veldspaten een naam afhankelijk van de samenstelling.
Kaliveldspaten Orthoklaas - KAlSi3O8 Sanidien - (K,Na)(Si,Al)4O8 Anorthoklaas - (K,Na)AlSi3O8 Microklien - KAlSi3O8
Plagioklazen Albiet - NaAlSi3O8 Oligoklaas - (Na,Ca)(Si,Al)4O8) Andesien - (Na,Ca)(Si,Al)4O8 Labradoriet - (Na,Ca)(Si,Al)4O8 Bytowniet - (Na,Ca)(Si,Al)4O8 Anorthiet - CaAl2Si2O8 Zonnesteen - (Na,Ca)((Al,Si)2Si2O8)
De kristallografie van de veldspaten varieert sterk met de samenstelling en is vrij complex. De symmetrie varieert van monoklien tot triklien. Algemeen komen meerdere systemen van splijting voor, ook bestaan er hoge en lage temperatuursvormen.
Er zijn ook veldspaten met een afwijkende samenstelling: Celsiaan - BaAl2Si2O8 Buddingtoniet - NH4AlSi3O8 Rubiklien - RbAlSi3O8
Deze afwijkende veldspaten zijn zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Zie ook Bariumveldspaten Lijst van mineralen