Democratuur (een porte-manteau van democratie en dictatuur) is een schijndemocratie, een dictatuur in een democratisch jasje.
In het Frans bestaat ook een synoniem voor het woord: dictocratie. Ook in het Engels komt men wel het woord dictocracy tegen.
Gebruik van de term De term wordt gebruikt als protest tegen het – al dan niet vermeende – gebrek aan democratisch besef in een land waar bijvoorbeeld: alle partijen min of meer dezelfde standpunten innemen, de regering volledig afhankelijk is van één partij, die daardoor eenzijdig alle eigen standpunten kan doordrukken, of het parlement alleen maar een applausmachine is voor een autoritaire heerser.
De term wordt zowel door links als door rechts gebruikt. ‘Rechts’ benadrukt doorgaans de manier waarop de gevestigde belangen de zaken onderling regelen, ‘links’ de machteloosheid van het individu tegenover de almachtige overheid. Zo zei Filip Dewinter van het Vlaams Belang in 2009 in een interview met HP/De Tijd, sprekend over het cordon sanitaire tegen zijn partij:Geciteerd op www.politics.be
En hier is een visie van de Nederlandse Socialistische Partij:‘Europa in een weekend’, SP Brielle (gearchiveerd)
Als tegenovergestelde van de democratuur wordt in Spaanstalige landen weleens de term dictablanda gebruikt. Van een dictablanda zou sprake zijn als een regering op ondemocratische wijze tot stand is gekomen en op autoritaire wijze reageert, maar zij wel het land competent weet te regeren en de belangen van de bevolking goed weet te behartigen. Dit verschijnsel staat dicht bij wat elders verlicht despotisme wordt genoemd. De term dictablanda is een woordspeling op het woord dictadura. Dura betekent in het Spaans ook 'hard', dus waar een dictadura een 'dictahard' is, is een dictablanda een 'dictalicht'.
Oorsprong van de term Wie het woord voor het eerst gebruikt heeft, is onduidelijk. De term wordt onder andere toegeschreven aan: de Franse filosoof Jean-François Revel;‘De democratuur van de partijen’ (gearchiveerd) de Uruguayaanse schrijver Eduardo Galeano;‘Geruis in de Uruguayaanse democratuur’. Gearchiveerd op 5 maart 2016. de Ivoriaanse reggaezanger Alpha Blondy.Interview met Alpha Blondy
Zeker is dat de term oude papieren heeft. De Duitse cabaretier Dieter Hildebrandt gebruikte de term al in de jaren zestig van de 20e eeuw om de politiek van de regering-Adenauer te typeren.‘Stuttgart 21 – die Renaissance der Demokratur in Deutschland?’ (gearchiveerd)
Naast Audenauer zijn tal van machthebbers in de loop der jaren in verband gebracht met het begrip democratuur. Onder hen zijn Hugo Chávez,‘De wondere (en zorgwekkende) wereld van de Bolivariaanse Democratuur’. Gearchiveerd op 30 mei 2012. Vladimir Poetin,‘Europese groene partij voert actie voor mensenrechten in Rusland’ (gearchiveerd) Desi Bouterse,‘Theo Para: "Bouterse werkt aan democratuur"’ – en Jan Peter Balkenende.‘Democratuur?’ (gearchiveerd) De liberale econoom en politicus Ralf Dahrendorf noemde de Amerikaanse staatsvorm een democratuur: eens in de vier jaar mogen de Amerikanen een president kiezen, die in Dahrendorfs optiek vervolgens vier jaar lang als absoluut monarch regeert.Ralf Dahrendorf: Die Krisen der Demokratie, C. H. Beck-Verlag, München, 2001,
Uit deze voorbeelden blijkt wel dat de term ‘democratuur’ vaak gebruikt wordt als etiket om op een onwelgevallige staatsman of staatsvorm te plakken.
Noten
Categorie:Staatsvorm Categorie:Politieke terminologie