West Side Story is een Amerikaanse film uit 1961 van Jerome Robbins en Robert Wise met in de hoofdrollen Natalie Wood, Richard Beymer, Russ Tamblyn, Rita Moreno en George Chakiris.
Het scenario van de film is gebaseerd op de gelijknamige musical van Arthur Laurents, Stephen Sondheim en Leonard Bernstein. Het libretto van de musical is losjes gebaseerd op het toneelstuk The Tragedy of Romeo and Juliet uit 1595/96 van William Shakespeare.
De film was een gigantisch succes en bracht in de VS 43,7 miljoen dollar op. West Side Story werd onderscheiden met tien Oscars, waaronder die van Beste Film. In 1997 werd de film vanwege haar historische, culturele en esthetische belang opgenomen voor conservering in het National Film Registry van de Amerikaanse Library of Congress.
Verhaal
Manhattan, zomer 1957. Twee straatbendes strijden om de macht in de straten. Aan de ene kant staan de Jets van Riff en aan de andere de Sharks van Bernardo. De Jets bestaan uit blanke migrantenkinderen en the Sharks zijn van Puerto Ricaanse afkomst. Regelmatig zijn er gevechten. Politie-inspecteur Schrank en wijkagent Krupke hebben hun handen vol om de orde te herstellen. De Jets willen de Sharks eens en voor altijd uitschakelen in een groot gevecht en besluiten ze uit te dagen op neutraal terrein, een dansfeest in de gymzaal. Riff vraagt zijn vriend Tony om de uitdaging over te brengen. Tony, die uit de bende is getreden, heeft hier aanvankelijk geen zin in, maar laat zich toch overhalen, omdat hij het gevoel heeft dat er iets groots gaat gebeuren in zijn leven.
Op de dansavond is ook Bernardo aanwezig met zijn jongere zuster Maria en zijn vriendinnetje Anita. De Jets en de Sharks zijn ook present, al blijven de bendes strikt gescheiden. Maar als Tony en Maria elkaar zien, slaat de vonk over. Ze dansen, worden verliefd en kussen elkaar. De woedende Bernardo stuurt Maria hierop naar huis. De Sharks en de Jets spreken af voor een krijgsraad in de winkel van Doc als het dansfeest is afgelopen. Als de bendes naar de winkel toegaan, loopt Tony naar het huis van Maria en verklaart haar zijn liefde. Helemaal verliefd gaat Tony terug en ziet de Jets en Sharks klaar in discussie over het aankomende gevecht. In een poging het geweld in te dammen, stelt hij voor dat twee kampioenen van de bendes elkaar een op een bevechten met blote vuisten. Ice zal voor de Jets vechten en Bernardo voor de Sharks. Inspecteur Schrank komt echter langs en stuurt de Sharks naar huis. Hij probeert erachter te komen waar het gevecht plaats zal vinden, maar de jongens zwijgen.
De volgende dag ontmoet Tony zijn geliefde Maria bij haar werk. Bernardo's vriendinnetje Anita is geschokt als ze de twee ziet en bang voor de reactie van Bernardo. Ze gaat weg, al weet ze nog niet of ze haar vriendin moet verraden. Als Maria van Tony hoort van het vuistgevecht vraagt ze hem om het geweld te verhinderen, ook al worden er geen wapens gebruikt. Tony zwicht en zegt toe zijn best te zullen doen. Als later op de avond Ice en Bernardo zich opmaken voor het gevecht, komt Tony tussenbeide. Bernardo is woedend en bespot en vernedert Tony. Dit zet kwaad bloed op bij Riff die uithaalt naar Bernardo. Beide bendeleiders trekken een mes en bevechten elkaar. Als Tony probeert in te grijpen, wordt Riff neergestoken door Bernardo. Buiten zinnen van woede en verdriet grijpt Tony het mes en doodt hij Bernardo. Net als de bendes op elkaar aanvliegen, komen er politiewagens aanrijden en de meeste bendeleden vluchten. Ook Tony vlucht. Hij wil aan Maria uitleggen wat er is gebeurd. Hoewel Maria aanvankelijk woedend is, krijgt haar liefde voor Tony toch de overhand en ze vergeeft hem.
Ondertussen zitten de Sharks achter Tony aan en willen de Jets hem redden. Tony, die ondergedoken zit bij Maria, verlaat haar kamer om een andere schuilplaats te zoeken. Hij wordt echter gezien door Anita. Maria weet Anita over te halen om haar en Tony te helpen vluchten. De volgende morgen gaat Anita naar de winkel van Doc om een boodschap van Maria aan Tony door te geven. Ze wordt echter bijna verkracht door de Jets en om zich te wreken zegt ze dat Maria dood is geschoten door Chino vanwege haar liefde voor Tony. Doc geeft het bericht door aan Tony. Verbijsterd door de schok rent Tony de straat op. Hij wil nu ook gedood worden door de Sharks omdat hij zonder Maria niet kan leven. Als hij buiten echter Maria levend en wel ziet lopen, is hij buiten zichzelf van vreugde. Hij rent naar haar toe, maar wordt doodgeschoten door een van de Sharks. Maria zakt bij het dode lichaam van Tony in elkaar en grijpt het wapen waarmee Tony is doodgeschoten. Ze leest de bendes de les en de jongens - diep onder de indruk - gaan rustig weg. Ze zijn te ver gegaan en besluiten dat er geen geweld meer zal zijn.
Rolverdeling
|||Maria||Zus van Bernardo |- |||Tony||Een van de oprichters van de Jets |- |||Riff||Een van de oprichters van de Jets en hun leider |- |||Anita||Vriendin van María |- |||Bernardo||Leider van de Sharks |- |||Inspecteur Schrank||rowspan=2|Politie |- |||Agent Krupke |- |||Doc||Oude man, houder van een kroeg en winkeltje, en werkgever van Tony |- |||Glad Hand||Dansleider |- |||Madam Lucia||Heeft een winkel in bruidskleding |- |||Ice||Jet, neemt na de dood van Riff de leiding van de Jets over |- |||Action||rowspan=9|Jets |- |||Baby John |- |||A-Rab |- |||Snowboy |- |||Tiger |- |||Joyboy |- |||Big Deal |- |||Mouthpiece |- |||Gee-Tar |- |||Anybodys||Meisje dat met de Jets wil meedoen |- |||Graziella||rowspan=4|Meisjes van de Jets |- |||Velma |- |||Clarice |- |||Minnie |- |||Chino ||Shark, verloofde van María |- |||Pepe||rowspan=9|Sharks |- |||Indio |- |||Juano |- |||Loco |- |||Rocco |- |||Luis |- |||Toro |- |||Del Campo |- |||Chile |- |||Consuela||rowspan=4|Meisjes van de Sharks |- |||Rosalia |- |||Francisca |- |||Teresita |} Voorgeschiedenis East Side Het was Jerome Robbins die in 1949 met componist Leonard Bernstein het idee besprak om een musical te produceren gebaseerd op de tragedie van Shakespeare, Romeo en Julia. De bedoeling was om het verhaal te transponeren van Verona, 1595 naar New York, 1950 en zou moeten gaan over een Joods meisje dat verliefd wordt op een katholieke jongen. De achtergrond zou worden gevormd door de paasviering. De titel was er ook al, East Side Story. De oostelijke kant van het eiland Manhattan in New York wordt East Side genoemd en in het zuidoosten daarvan ligt de Lower East Side, waar een aanzienlijke Joodse gemeenschap woonde. Later besloot men het verhaal te veranderen en veranderde het Joodse meisje in een meisje van Puerto Ricaanse afkomst. De reden hiervoor was de komst van duizenden Puerto Ricanen tussen 1945 en 1950 in Manhattan. Veel Puerto Ricanen vestigden zich in Spanish Harlem aan de West Side van Manhattan. Hierdoor veranderde ook de titel van East Side Story in West Side Story.
West Side Het idee van de musical kreeg verder gestalte toen schrijver Arthur Laurents in augustus 1955 bij het project werd betrokken. Laurents kwam met het idee van twee rivaliserende jeugdbendes. Hij werd hierbij geïnspireerd door een aantal films. In 1953 had Marlon Brando al een jonge bendeleider gespeeld van een motorbende in The Wild One en in 1955 werd het gegeven van de gewelddadige jongerencultuur gestalte gegeven in The Blackboard Jungle en Rebel Without a Cause. In november 1955 werd Stephen Sondheim gevraagd om teksten te leveren voor de musical. In 1957 was West Side Story gereed en begonnen de repetities. Op 26 september van dat jaar was de première in het Winter Garden Theater op Broadway, New York. De musical was een groot succes en haalde 732 voorstellingen. De producent-regisseur Robert Wise verkocht de filmrechten voor 375.000 dollar. Zijn eigen B&P productions zou de film produceren in een joint venture met The Mirisch Company en Seven Arts Productions. United Artists werd aangezocht voor de distributie van de film. Besloten werd dat Jerome Robbins samen met Robert Wise de film zou regisseren.
Scenario
Ernest Lehman Ernest Lehman werd aangetrokken om een filmscenario te schrijven gebaseerd op het libretto van de musical. Lehman had het scenario geschreven voor de komedie Sabrina met Audrey Hepburn en had al eerder een Broadwaymusical getransformeerd naar het witte doek (The King and I (1956). Hij kreeg veel waardering voor zijn scenario voor de Alfred Hitchcockfilm North by Northwest (1959). Lehmans specialiteit was het omzetten van toneelscènes naar buitenlocaties. Voor North by Northwest bezocht hij alle locaties die de hoofdpersoon in de film tegenkomt en maakte hij dezelfde reis dwars door de VS.
Veranderingen Aan het libretto van West Side Story wijzigde Lehman weinig, al voegde hij personages toe, terwijl andere verdwenen. In de openingsscène van de Broadwaymusical bijvoorbeeld wordt A-Rab van de Jets in elkaar geslagen door de Sharks. In de film wordt Baby John geslagen omdat hij de graffiti van de Sharks veranderd heeft. Speciaal voor de film creëerde Lehman het personage Ice als een van de Jets. Ice neemt een aantal handelingen die individuele Jets in de toneelversie uitvoeren, over. Hiermee bereikte Lehman dat de kijker minder verward raakt door optredens van de verschillende bendeleden. Ondanks deze ingreep telde de film twaalf leden van de Jets en elf Sharks, terwijl op Broadway er elf Jets op het toneel stonden tegenover tien Sharks. Bij de Jets was Joyboy door Lehman toegevoegd en bij de Sharks Chile. Ook veranderde Lehman een aantal namen van Sharksleden, Anxious, Nibbles en Moose werden respectievelijk Rocco, Del Campo en Loco. Lehman vond deze namen meer Spaans klinken. Een andere belangrijke verandering was het veranderen van de volgorde van sommige dansnummers en liedjes.
Acteurs Robert Wise werd belast met de audities. Hij wilde voor de film het liefst jonge acteurs omdat op film het publiek de acteurs veel dichterbij ziet dan bij een opvoering op toneel. Om die reden vielen veel acteurs uit de Broadwayproductie af. Larry Kert bijvoorbeeld die Tony speelde op Broadway was al dertig en Carol Lawrence (Maria) negenentwintig. Daarom begon Wise aan een zoektocht naar de perfecte Tony en Maria.
Tony Wise benaderde zanger/acteur Elvis Presley voor de rol van Tony. Presley zelf wilde de rol graag spelen, maar werd tegengehouden door zijn manager, kolonel Parker. Naar men zegt was de reden dat Parker zijn pupil niet geassocieerd wilde zien met jeugdbendes en criminaliteit. Maar Presley had in Jailhouse Rock en King Creole al meer gewelddadige rollen gespeeld, dus dat lijkt bezijden de waarheid. Vermoedelijk wilde Parker Elvis liever zien spelen in door hem beheerste Hollywoodvehikels die Presley later zijn vakantiefoto's zou noemen. Ook kan een rol gespeeld hebben dat Presley een korte verhouding had met Natalie Wood in 1958. Elvis Presley heeft later aangegeven dat hij het betreurde dat hij de rol niet had aangenomen, zeker nadat de films tien Oscars had gekregen. Nadat Presley van het toneel was verdwenen deed vrijwel elke jonge Hollywoodacteur auditie: Warren Beatty, Tab Hunter, Anthony Perkins, Russ Tamblyn, Burt Reynolds, Troy Donahue, Bobby Darin, Richard Chamberlain, Dennis Hopper en Gary Lockwood. Zanger Bobby Darin was aanvankelijk vrij zeker van de rol, er werden al onderhandelingen gevoerd over zijn salaris met zijn management. Maar Darin haakte af toen alles langer ging duren dan verwacht en hij in de problemen kwam met opnameverplichtingen en al geplande concerten. Leeftijd bleef een rol spelen, Tab Hunter (30), Burt Reynolds (26) en Richard Chamberlain (26) werden afgewezen omdat ze te oud waren of leken. Uiteindelijk bleven Warren Beatty, Anthony Perkins, Russ Tamblyn, Troy Donahue en Richard Beymer over voor de 'short list'. Robert Wise was van plan om Warren Beatty te kiezen, maar uiteindelijk ging de voormalige kindacteur Richard Beymer met de rol aan de haal. Dit had te maken met de keuze van de studio die liever onbekende acteurs wilde hebben in plaats van sterren.
Maria