Noord-Macedonië (uitspraak: ), officieel de Republiek Noord-Macedonië (Macedonisch: , ; Albanees: ), is een land in het midden van het Balkanschiereiland in Zuidoost-Europa. Het is de opvolger van een van de deelrepublieken van het voormalige Joegoslavië. De deelrepubliek verklaarde zich in september 1991 onafhankelijk onder de naam Macedonië. In 1993 werd Noord-Macedonië lid van de Verenigde Naties, maar dan onder de voorlopige naam Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, vanwege een geschil met Griekenland over de rechten op de naam Macedonië. Na een akkoord met Griekenland kreeg het in 2019 de naam Noord-Macedonië.Macedonië heet vanaf nu Noord-Macedonië, NOS, 12 februari 2019Na definitieve naamswijziging past Noord-Macedonië borden en kentekens aan, NRC Handelsblad, 13 februari 2019 De Republiek Noord-Macedonië is een binnenstaat die wordt begrensd door Kosovo in het noordwesten, Servië in het noordoosten, Bulgarije in het oosten, Griekenland in het zuiden en Albanië in het westen. Het vormt ongeveer een derde van het grotere historische gebied Macedonië. De hoofdstad en grootste stad is Skopje met 795.000 (2020)Skopje, Macedonia Population. PopulationStat. Geraadpleegd op 29 februari 2020. inwoners. Andere grotere steden zijn Kumanovo, Bitola, Tetovo, Gostivar, Prilep, Struga, Ohrid, Veles, Strumica en Štip. De meerderheid van de bewoners zijn Macedoniërs, een Zuid-Slavisch volk. Albanezen vormen een minderheid van ongeveer 25%, gevolgd door Turken, Roma, Serviërs, Bosniërs en Aroemenen. Het land heeft meer dan vijftig meren en zestien bergen hoger dan 2000 meter. Het reliëf van de staat is voornamelijk bergachtig.
Noord-Macedonië is lid van de Raad van Europa."The former Yugoslav Republic of Macedonia" - Member state, coe.int Sinds december 2005 is het ook een kandidaat voor toetreding tot de Europese Unie.kandidaat-lidstaat, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, consilium.europa.eu Noord-Macedonië is een land met een middelhoog inkomenThe World Bank in North Macedonia en heeft een van de laagste BBP per hoofd van de bevolking in Europa. Noord-Macedonië is sinds 27 maart 2020 lid van de NAVO.
Noord-Macedonië scoort hoog op het gebied van menselijke ontwikkeling en biedt zijn burgers sociale zekerheid, een universeel gezondheidszorgsysteem en collegegeldvrij basis- en voortgezet onderwijs.
Naam en etymologie De naam van de staat is afgeleid van het Griekse woord (), een koninkrijk (later, regio) genoemd naar de oude Macedoniërs. Hun naam, (), komt uiteindelijk voort uit het oude Griekse bijvoeglijk naamwoord (), wat lang of taps betekent en dat dezelfde wortel heeft als het bijvoeglijk naamwoord (), wat lang of hoog betekent. Aangenomen wordt dat de naam oorspronkelijk Hooglanders of de Lange betekende, mogelijk beschrijvend voor het volk.
Geschiedenis
Na de Tweede Wereldoorlog werd het in 1918 gestichte Joegoslavië (formeel) een federale staat, waarbij voor het eerst ook het Slavisch Macedonische volkWanneer Macedoniërs niet als Bulgaren beschouwd worden, zoals ook wel gebeurt. een eigen territorium kreeg, de Socialistische Republiek Macedonië. Op 8 september 1991 werd deze deelstaat na een referendum onafhankelijk. Op die datum wordt sindsdien jaarlijks de onafhankelijkheid gevierd.
De nieuwe staat werd in 1993 lid van de Verenigde Naties,United Nations A/RES/47/225 "the former Yugoslav Republic of Macedonia", un.org maar als gevolg van een geschil met Griekenland over zijn naam, werd het enkel toegelaten onder de voorlopige verwijzing 'Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië'EU-Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, europarl.europa.eu (Macedonisch Slavisch: ,Делегација на Европската Унија во поранешна Југословенска Република Македонија, eeas.europa.eu ), afgekort FYROM (van het Engelse ).
De Republiek Macedonië streefde in de eerste decennia van de 21e eeuw tevergeefs naar aansluiting bij de NAVO en EU. Dit was vooral het gevolg van Griekse tegenstand. De naam "Macedonië" lag gevoelig voor de Grieken, aangezien een groot gebied in het noorden van Griekenland ook die naam heeft. De Grieken vreesden dat het land Macedonië aanspraken ging maken op het Griekse gebied met dezelfde naam. Griekenland drong er bij de internationale gemeenschap op aan om het verschil tussen de twee "Macedoniën" duidelijk naar voren te laten komen. Daarom werd de Republiek Macedonië in het internationale verkeer lang aangeduid als 'Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië' (in het Engels Former Yugoslav Republic of Macedonia of afgekort als F.Y.R.O.M.). Griekenland gebruikte in de eerste decennia van de 21e eeuw zijn veto om toetreding van Macedonië tot de NAVO en EU te blokkeren. Onderhandelingen tussen de twee landen liepen in die periode op niets uit.
De nieuwe Republiek Macedonië ondervond weinig tot geen gevolgen van de oorlogen in Joegoslavië begin jaren 1990. Dat veranderde toen in 1998 een extreem-nationalistische orthodoxe regering onder premier Georgievski aan de macht kwam en bovendien oorlog uitbrak in Kosovo. Albanese vluchtelingen vestigden zich vooral in het deel van Macedonië waar al een etnisch Albanese minderheid woonde. De Albanezen in Macedonië, georganiseerd in de UÇK-M, streefden naar onafhankelijkheid. Dit leidde in 2001 tot een korte gewapende Albanese opstand waaraan een einde kwam met het Akkoord van Ohrid. De NAVO assisteerde bij het innemen van de wapens van de etnische Albanezen en ondersteunde het vredesproces. Tot de parlementsverkiezingen in september 2002 bleef een NAVO-vredesmacht aanwezig met de naam Task Force Fox. Tussen 2002 en 2005 was een kleinere EU-vredesmacht in het land aanwezig.
In juni 2018 bereikten de regeringen van Macedonië en Griekenland een voorlopig akkoord waarbij het land de naam "Republiek Noord-Macedonië" (, ) aannam.Macedonië krijgt nieuwe naam: Noord-Macedonië, RTL Z, 12 juni 2018 Република Северна Македонија е исходот од договорот Заев-Ципрас, Nova Makedonija, 12 juni 2018, laatst geraadpleegd op 14 juni 2018. Deze naamsverandering werd in oktober 2018 door het Macedonische parlement bevestigd. Macedonia MPs vote to change country's name, easing tension with Greece, The Telegraph, 20 oktober 2018 Dankzij deze naamswijziging kon Noord-Macedonië in 2020 toetreden tot de NAVO. NATO North Macedonia joins NATO as 30th Ally, 27 maart 2020, geraadpleegd op 12 april 2020
Geografie thumb|Noord-Macedonië in Europa thumb|Noord-Macedonië in de Balkan
lengte landgrenzen: 766 km (151 km met Albanië, 148 km met Bulgarije, 246 km met Griekenland, 61 km met Servië en 151 km met Kosovo) kustlijn: geen langste rivieren: Vardar grootste meren: Meer van Ohrid, Dojranmeer, Prespameer hoogste punt: Korab, 2754 m laagste punt: rivier de Vardar, 44 m
Natuurlijk en cultureel erfgoed van de regio Ohrid is een van de monumenten op de Werelderfgoedlijst in Noord-Macedonië. Een deel van Albanië valt er nu ook onder. Ohrid wordt gezien als een van de oudste bewoonde plaatsen van Europa.
Steden Er ligt een beperkt aantal grotere steden in Macedonië. De grootste stad is Skopje met bijna 600.000 inwoners.
Bestuurlijke indeling
Tot november 1991 was de republiek opgedeeld in 34 districten, waarna de primaire bestuurlijke verdeling werd veranderd in 123 gemeenten (opštini). In augustus 2004 werd dit teruggebracht tot 84 gemeenten.
Demografie thumb|200px|Macedonische meisjes in traditionele kleding Volgens de laatste volkstelling in 2002 had Noord-Macedonië 2.022.547 inwoners. In totaal werden er 564.296 particuliere huishoudens en 698.143 woningen geteld. Dit komt overeen met een gemiddelde huishoudgrootte van ongeveer 3,6 personen per huishouden. In 2011 is een nieuwe volkstelling uitgevoerd, maar de resultaten zijn om technische en politieke redenen niet gepubliceerd. In 2018 werden er 2.076.217 personen in het land geteld. In 2018 had Noord-Macedonië een geboortecijfer van 10,3‰ en een sterftecijfer van 9,5‰. Met een positieve natuurlijke bevolkingsgroei van 0,08% is Noord-Macedonië - samen met de buurlanden Albanië en Kosovo - een van de weinige landen in de Balkan met een geboorteoverschot. Desalniettemin krijgt een vrouw in Noord-Macedonië gemiddeld slechts 1,43 kinderen gedurende haar vruchtbare periode, een halvering vergeleken met het vruchtbaarheidscijfer van 2,98 kinderen in 1970 en een kwart van het gemiddeld kindertal van 5,70 kinderen per vrouw in 1950.
Etniciteit
De grootste bevolkingsgroep in Noord-Macedonië vormen de Slavische Macedoniërs. Volgens de volkstelling van 2002 vertegenwoordigden zij met bijna 1,3 miljoen personen zo'n 64 procent van de bevolking. De Macedoniërs leven voornamelijk in het oosten, het midden en het zuiden van het land. Het aantal Macedoniërs in de Macedonische bevolking is sinds 1991 aan het dalen.
De grootste minderheid vormen de Albanezen, die voornamelijk in het westen en noorden van het land leeft. In 2002 vormden zij met ruim een half miljoen personen zo'n 25 procent van de totale bevolking. Door de massale grote emigratie van deze etnische groep wonen naar schatting tussen de 200.000 en 300.000 Albanezen in het buitenland. Desalniettemin groeit het aantal Albanezen gestaag door, vooral vanwege de hogere geboortecijfers.
In 2002 waren de Turken de derde bevolkingsgroep met 77.959 personen, ofwel 3,85 procent van de bevolking. De Turkse bevolking is voornamelijk verspreid in de steden in het westen en het centrum van Noord-Macedonië. Ze vormen de meerderheid in de twee gemeenten: Plasnica en Centar Župa.
Het aantal Roma werd in de volkstelling van 2002 op 53.879 gesteld. Dat is 2,66 procent van de bevolking van Noord-Macedonië. Dit aantal is waarschijnlijk onderschat, aangezien andere bronnen 80.000 tot 260.000 Roma in Noord-Macedonië melden. Vanwege de hoge armoede onder hen wonen de Roma meestal in steden, omdat ze daar beter hopen te leven. Ze vormen een ruime meerderheid van de bevolking van Šuto Orizari in de hoofdstad Skopje.
+ Bevolking van Noord-Macedonië naar etniciteit 1948-2002. Macedonische volkstelling van 2002 geraadpleegd 22 maart 2020 1948 1961 1971 1981 1991 2002 Etnische groep Aantal Procent Aantal Procent Aantal Procent Aantal Procent Aantal Procent Aantal Procent Macedoniërs 860.699 66,0 1.000.854 71,2 1.142.375 69,3 1.281.195 67,0 1.328.187 65,3 1.297.981 64,2 Albanezen 162.524 12,5 183.108 13,0 279.871 17,0 377.726 19,8 441.987 21,7 509.083 25,2 Turken 203.938 15,6 131.481 9,4 108.552 6,6 86.691 4,5 77.080 3,8 77.959 3,9 Roma 20.462 1,6 20.606 1,5 24.505 1,5 43.223 2,3 52.103 2,6 53.879 2,7 Serviërs 35.112 2,7 42.728 3,0 46.465 2,8 44.613 2,3 42.775 2,1 35.939 1,8 Bosniakken 1.591 0,1 3.002 0,2 1.248 0,1 39.555 2,1 31.356 1,5 19.571 0,9 Aroemenen 8.668 0,7 8.046 0,6 7.190 0,4 6.392 0,3 7.764 0,4 9.695 0,5 Anders 11.520 0,9 16.178 1,2 37.102 2,3 29.741 1,6 52.712 2,6 18.440 0,9 Totaal 1.304.514 100,0 1.406.003 100,0 1.647.308 100,0 1.909.136 100,0 2.033.964 100,0 2.022.547 100,0
Talen Het Macedonisch en het Albanees zijn de officiële talen in Noord-Macedonië. De ambtstaal van Noord-Macedonië is het Macedonisch. Het Macedonisch is een Zuid-Slavische taal en is nauw verwant aan het Bulgaars. In Bulgarije beschouwen sommigenEthnologue: Macedonian het Macedonisch als een dialect of variëteit van het Bulgaars. Het Macedonisch is ook nauw verwant aan het Servisch, Sloveens, Kroatisch en Bosnisch.
Het is in mindere mate ook verwant aan het Russisch, Oekraïens, Wit-Russisch, Tsjechisch, Slowaaks en Pools. Het Macedonisch wordt geschreven met een variant van het cyrillisch alfabet.
In het westen van Noord-Macedonië leeft een aanzienlijke Albanese minderheid, die in onder meer de centrumsteden Debar, Gostivar en Tetovo zelfs de meerderheid van de bevolking uitmaakt. In 2019 werd het Albanees een officiële taal in Noord-Macedonië, nadat het daarvoor een erkende minderheidstaal was.