thumb|Blijde Intrede van Don Juan in Brussel op 1 mei 1577. Prent van Frans Hogenberg. miniatuur|Triomfzuil, versierd met chronogrammen: illustratie van de Blijde Intrede van Albrecht en Isabella te Antwerpen in 1599.

De blijde inkomst(e), blijde intrede of blijde intocht was een middeleeuws gebruik waarbij een pas aangetreden vorst, landvoogd of andere hoogwaardigheidsbekleder een vreedzaam bezoek bracht aan de steden in zijn gebied en feestelijk onthaald werd door de lokale bevolking.

Betekenis Deze intredes gingen gepaard met uitbundige feestelijkheden. Vooraanstaande kunstenaars tooiden de steden met imposante praalbogen en zuilen, rijkelijk versierd met wapenschilden. Daardoor zijn talrijke schilderijen en ontwerpen bewaard gebleven, die een grote betekenis hebben voor de kunstgeschiedenis. Daarom is een blijde intrede van groot belang voor de culturele geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden. Veel historici beschouwen deze gebeurtenissen als een duidelijke aanwijzing voor een periode van bloei. Daarnaast hoorde bij deze inhuldiging het juridisch gebruik, beginnend in 1356 met Johanna van Brabant, dat de nieuwe heersers in ruil voor erkenning door de bevolking van hun machtspositie, een eed aflegden op het eerbiedigen van door de burgerij opgestelde rechten en privileges. en , Prinsen en poorters, 1998, blz. 320-329 Een en ander werd vastgehouden en bezegeld in oorkondes of charters, opgesteld als feodale overeenkomst met publieke werking.

Vaak deed de vorst verschillende steden aan op een soort tournee. In tijden van onrust kon een intrede soms leiden tot gevangenneming, zoals Filips de Goede, Karel de Stoute en Maximiliaan I van Oostenrijk aan den lijve ondervonden.

Huidige tijd miniatuur|Blijde Intrede van koning Albert in Brussel, Wandtapijt (Verz. Kamer), ontwerp door Anto Carte. In België wordt deze ceremoniële traditie van het Habsburgse hof door het koningshuis voortgezet en geldt zij als het begin van een nieuwe regeerperiode. Het nieuwe koningspaar maakt na de eedaflegging een blijde intrede in de verschillende provinciehoofdplaatsen van het land. De troonopvolger maakt na zijn huwelijk een gelijkaardige tournée met zijn partner. Bij de bevrijding van België aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd het vorstenpaar plechtig ontvangen in de bevrijde hoofdstad en maakte hun Blijde Intrede te paard.

In Nederland heeft koning Willem-Alexander, na zijn inhuldiging in 2013, samen met koningin Maxima, een kennismakingstoer gemaakt en alle twaalf Nederlandse provincies bezocht. De traditie van een Blijde Intrede heeft nooit in Nederland bestaan, en is sinds de Nederlandse Opstand nooit gebeurd.

Beroemde blijde intredes (selectie) 1301: Blijde Intrede in Vlaanderen van Filips de Schone, te Brugge, Gent, Dowaai, Rijsel, Doornik, Aardenburg, Kortrijk en Ieper 1356: Blijde Intrede van Johanna van Brabant en Wenceslas in Leuven 1407: Blijde Intrede van Jan zonder Vrees 1430: Blijde Intrede van Filips de Goede in Leuven 1464: Blijde Intrede van Matthias Corvinus van Hongarije in Sopron 1467: Blijde Intrede van Karel de Stoute in Gent 1468: Blijde Intrede van Karel de Stoute Margaretha van York in Brugge 1478: Blijde Intrede van Maximiliaan I van Oostenrijk in Antwerpen 1493: Blijde Intrede van Maximiliaan I van Oostenrijk in Mechelen 1496: Blijde Intrede van Filips de Schone en Johanna van Castilië in Brussel 1507: Blijde Intrede van Margareta van Oostenrijk in Mechelen 1515: Blijde intredes van keizer Karel V in Brussel, Brugge, Gent, Antwerpen en Leiden 1520: Blijde Intrede van keizer Karel V in Brugge 1543: Blijde Intrede van keizer Karel V in Brussel, herdacht door de Ommegang 1548: Blijde Intrede van Hendrik II van Frankrijk in Lyon 1549: Blijde Intrede van keizer Karel V in Brussel 1549: Blijde intredes van Filips II van Spanje in Brugge, Antwerpen en Maastricht (in 1550), Spectacle, Rhetoric and Power. The Triumphal Entry of Prince Philip of Spain into Antwerp, 2012 "Lobbyen, vleien en herinneren: vergeefs onderhandelen om privileges bij de Blijde Inkomst van Filips in Antwerpen (1549)" in: Handelingen van het XVIde colloquium ‘De Brabantse Stad’, ’s-Hertogenbosch, 14 en 15 oktober 2011. Het Charter van Kortenberg (1312) als inspiratiebron voor stedelijke identiteit en herinneringscultuur in het oude hertogdom Brabant (veertiende-twintigste eeuw), 2012, p. 65-79 1550: Blijde Intrede van Hendrik II van Frankrijk in Rouen 1561: Blijde Intrede van Antoine Perrenot de Granvelle in Mechelen 1577: Blijde Intrede van Don Juan van Oostenrijk in Brussel 1578: Blijde Intrede van keizer Matthias van Oostenrijk in Brussel miniatuur|Triomfboog, gebouwd ter gelegenheid van de blijde intrede van Frans van Anjou in Antwerpen. 1582: Blijde Intrede van Frans van Anjou in Antwerpen, Brugge en Gent, "Spectacle and Spin for a Spurned Prince. Civic Strategies in the Entry Ceremonies of the Duke of Anjou in Antwerp, Bruges and Ghent (1582)" in: Journal of Early Modern History, 2007, p. 263-284 1594: Blijde Intrede van Ernst van Oostenrijk in Brussel en Antwerpen, "Van opdracht tot veiling. Kunstaanbestedingen naar aanleiding van de Blijde Intrede van aartshertog Ernest van Oostenrijk te Antwerpen in 1594" in: De zeventiende eeuw, 2003, p. 25-54. Online tekst 1596: Blijde Intrede van Albrecht van Oostenrijk in Brussel 1597: Blijde Intrede van proost Willem Veusels in Maastricht op 17 augustus 1597 1599-1600: Blijde intredes van Albrecht van Oostenrijk en Isabella van Spanje in Leuven, Brussel, Mechelen, Antwerpen, Gent, Brugge, Doornik, etc. 1618: Blijde Intrede van prins-bisschop Ferdinand van Beieren in Maastricht 1635: Blijde Intrede van kardinaal-infant Ferdinand in Antwerpen, "Eenheid van kerk en staat bij de intrede van kardinaal-infant Ferdinand" in: De zeventiende eeuw, 1989, p. 21-31. Online tekst 1717: Blijde Intrede van keizer Karel VI in Brussel en Gent, "The investiture of Emperor Charles VI in Brabant and Flanders: a test case for the authority of the new Austrian government" in: European Review of History, 2011, p. 443-463. , "Les estampes relatives aux inaugurations de Philippe V et de Charles VI a Bruxelles" in: Anciens Pays et Assemblées d'Etats, 1958, p. 35-63, "Les estampes relatives à l'inauguration de Charles VI comme duc de Brabant (11 octobre 1717)" in: Les Cahiers Léopoldiens, oktober 1959, p. 72-80, "L'inauguration de Charles VI à Gand comme comte de Flandre le 18 octobre 1717" in: Les Cahiers Léopoldiens, november 1959, p. 58-70 1744: Blijde intrede van keizerin Maria Theresia in Brussel. "Conditioning Sovereignty in the Austrian Netherlands. The Joyous Entry Charter and the Inauguration of Maria Theresa in Brabant" in: More than Mere Spectacle. Coronations and Inaugurations in the Habsburg Monarchy during the Eighteenth and Nineteenth Centuries, ed. Klaas Van Gelder, 2021, p. 198-222. 1794: Blijde Intrede van keizer Frans II in Brussel op 24 april 1794 (Laatste Habsburgse Intrede) 1831: Blijde Intrede van koning Leopold I in Brussel op 21 juli 1831 1891: Blijde Intrede van Adolf van Luxemburg in Luxemburg 1918: Blijde intredes van koning Albert in Gent (13 november 1918), Antwerpen (19 november 1918) en Brussel (22 november 1918) 2000: Blijde intredes van prins Filip en prinses Mathilde in Antwerpen (24 januari 2000), Gent (1 maart) en de andere provinciehoofdsteden. 2013: Blijde intredes van koning Filip en koningin Mathilde in Leuven, Waver, Bergen, Hasselt, Antwerpen, Namen, Luik, Gent, Aarlen, Eupen en Brugge.

Theorie over de oorsprong Volgens de Franse historicus Michel Rouche ligt de oorsprong van de blijde intredes in de provincie Gallië van het laat-Romeinse rijk. Pas benoemde Romeinse bestuurders en ambtenaren deden in de hoofdstad van de civitas een adventus of intrede. Belangrijk was dat er hierbij gejuicht en toegeroepen werd (clamor).

De feodale overeenkomsten De overeenkomsten die werden gesloten kunnen met terugwerkende kracht worden gezien als vroege constituties. De charters afgesloten bij de Blijde Inkomsten in het Hertogdom Brabant kregen een unieke plaats in de geschiedenis omdat het de burgerij uit de grote, welvarende steden was, die letterlijk de regels dicteerden. Daartoe veelal in staat gesteld door een sterkere onderhandelingspositie.

Festival in Nijmegen Bij het Gebroeders van Lymborchfestival werd door de binnenstad van Nijmegen een Blijde Inkomst gehouden waarin de middeleeuwse intocht van rond 1400 wordt uitgebeeld.

Literatuur en , Les entrées royales françaises de 1329 à 1515, 1968 , "Plechtige intochten in de steden van de zuidelijke Nederlanden tijdens de overgang van middeleeuwen naar nieuwe tijd: communicatie, propaganda, spektakel", in: Tijdschrift voor Geschiedenis, 1984, p. 341-361 , Realms of ritual. Burgundian ceremony and civic life in late medieval Ghent, 1996 , La ville des cérémonies. Essai sur la communication politique dans les anciens Pays­-Bas bourguignons, 2004, , A Common Art. Urban Ceremonials in Antwerp and Brussels, W Books, 2007, en (eds.), Propaganda en spektakel. Vroegmoderne intochten en festiviteiten in de Nederlanden, 2010, , Vorstelijk onthaald. Blijde Intredes in de Zuidelijke Nederlanden tussen 1400 en 1800, in: Tijd-Schrift, 2016, nr. 1, p. 6-21 , Die Huldigung der Untertanen. Rechtskultur und Herrschaftsordnung (800-1800), 2016, , De Blijde Inkomsten van de Brabantse hertogen. Macht, opstand en privileges in de vijftiende eeuw, 2018, , "Inaugurations in the Austrian Netherlands: Flexible Formats at the Interface between Constitution, Political Negotiation, and Representation" in: More than Mere Spectacle. Coronations and Inaugurations in the Habsburg Monarchy during the Eighteenth- & Nineteenth Centuries, 2021, p. 168-197

Bronnen (red.), Het aanzien van een millennium. Kroniek van historische gebeurtenissen van de Lage Landen 1000-2000, 2000, Uitgeverij Het Spectrum,

Noten

Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de middeleeuwen Categorie:Geschiedenis van Frankrijk