De metro van Shanghai (上海地铁) voorziet de Chinese metropool Shanghai in veertien van de zestien stadsdelen van efficiënt en goedkoop openbaar vervoer. In 2019 maakten elke dag meer dan tien miljoen reizigers gebruik van de metro. Sinds de opening van de eerste lijn in 1995 is het netwerk zeer snel gegroeid, en vanaf 2010 is dit netwerk het langste metronetwerk ter wereld. Sinds eind 2020 zijn er negentien metrolijnen met in totaal 409 unieke stations en 898 km trajectlengte, en dit aantal wordt in de komende jaren nog verder uitgebreid. Het streven is om in het jaar 2030 een netwerk met 25 lijnen en meer dan 1.000 kilometer lengte te realiseren. De metro is het belangrijkste onderdeel van het openbaar vervoersnetwerk in Shanghai, dat verder bestaat uit bussen en trolleybussen, enkele tramlijnen, een magneettrein die het vliegveld met het stadscentrum verbindt en het begin van een regionaal treinnetwerk.
Geschiedenis thumb|Evolutie van de metro van Shanghai (tot en met 2018)|left In de jaren 80 van de vorige eeuw kende de snel groeiende stad Shanghai veel verkeersproblemen. Het openbaar vervoer bestond nog voornamelijk uit verbindingen per bus en trolleybus. Deze bussen waren geregeld overvol, en niet altijd betrouwbaar vanwege het overbelaste wegennet en de soms gebrekkige techniek.
In het begin van de jaren 90 werd een begin gemaakt met grootschalige uitbreiding van het wegennet, vooral door het aanleggen van verhoogde snelwegen. Hiervoor moesten veel huizen en soms hele wijken worden gesloopt. De bewoners van deze wijken verhuisden vervolgens naar de voorsteden, waardoor de capaciteitsproblemen van het openbaar vervoer nog verder toenamen. Er werd besloten om een metronetwerk aan te leggen.
In 1993 startte het proefbedrijf van de eerste sectie van Lijn 1. In 1995 werd deze eerste metrolijn van Shanghai officieel geopend. Vier jaar later opende Lijn 2. In 2000 startte Lijn 3, en in 2003 opende Lijn 5. Tien jaar na de start van het metroproject werd Lijn 4 geopend. Deze lijn was bedoeld als ringlijn, maar vanwege een bouwongeval kon de ring nog niet volledig worden gesloten.
Eind 2007 werden er drie nieuwe lijnen aan het netwerk toegevoegd. Lijn 6 is de eerste metrolijn die volledig in het stadsdeel Pudong ligt. Vanwege het gebruikte kleinere materieel wordt deze lijn ook wel 'light metro' genoemd. Ook werden Lijn 8 en Lijn 9 geopend. Lijn 4 is nu voltooid, en rijdt voortaan als een volledige ringlijn.
In 2009 starten Lijn 7 en Lijn 11. Lijn 11 bedient ook de stad Kunshan, en is daarmee de eerste metrolijn die de gemeentegrenzen van Shanghai overschrijdt. In 2010 wordt Lijn 10 geopend. Hiermee is het metronetwerk van Shanghai vijftien jaar na de start het langste netwerk ter wereld geworden.
In 2010 organiseert Shanghai de Wereldtentoonstelling Expo 2010. Hiervoor werd er een tijdelijke Lijn 13 ingesteld, die na afloop van de Expo weer gesloten werd om verder uitgebreid te worden. Deze lijn werd permanent geopend in 2012. In 2013 starten Lijn 12 en Lijn 16, en eind 2017 opent Lijn 17. In 2018 volgde de Pujiang Line, een volledig geautomatiseerde metrolijn. Recente toevoegingen aan het metronetwerk zijn de lijnen 18 (2020), 15 en 14 (beide in 2021).
Vrijwel alle metrolijnen zijn sinds de opening één of meerdere keren verlengd, en deze trend zet zich verder voort. Ook zijn er in de nabije toekomst nog een aantal nieuw te openen metrolijnen gepland. De planning was dat het metronetwerk in 2025 een lengte van meer dan 800 kilometer zou hebben en zal het gemiddelde aantal reizen per dag 11,5 miljoen zou bedragen. Het streven is dat er in het stadscentrum binnen 600 meter altijd een metrostation beschikbaar is.
Lijnennet
Lijnen in 2025 Het lijnnennet van de metro van Shanghai bestaat uit 19 lijnen. Elke lijn heeft naast een eigen nummer ook een unieke kleur, die onder meer wordt gebruikt voor de stationsbewegwijzering. Vrijwel alle lijnen rijden over een eigen spoorlijn, afgezien van Lijn 3 en Lijn 4. Deze lijnen maken tussen de stations Hongqiao Road en Baoshan Road gebruik van hetzelfde spoor. miniatuur|720x720px|Metro van Shanghai|gecentreerd Lijn Begin- en eindpunt Geopend Laatsteuitbreiding Totale lengte(in km) Aantal stations Fujin Road Xinzhuang 1993 2007 36,4 28 Panxiang Road · Shanghai National Accounting Institute Pudong International Airport 1999 2025 63,8 31 North Jiangyang Road Station Shanghai-Zuid 2000 2006 40,3 29 Ringlijn (sommige treinen hebben Yishan Road als eindpunt) 2005 2007 33.7 26 Xinzhuang Minhang Development Zone / Fengxian Xincheng 2003 2018 32,1 19 Gangcheng Road Oriental Sports Center 2007 2011 32,3 28 Meilan Lake Huamu Road 2009 2014 44,2 33 Shiguang Road Shendu Highway 2007 2011 37,4 30 Station Songjiang-Zuid Caolu 2007 2017 65,6 35 Jilong Road Station Hongqiao / Hangzhong Road 2010 2020 45,0 37 North Jiading / Huaqiao Disney Resort 2009 2016 82,4 38 Qixin Road Jinhai Road 2013 2015 40,4 32 Jinyun RoadZhangjiang Road 2012 2018 38,8 31 FengbangGuiqiao Road 2021 — 38,2 31 Gucun ParkZizhu Science-Based Industry Park 2021 — 42,3 29 Longyang Road Dishui Lake 2013 2014 59,0 13 Station Hongqiao Xicen 2017 2024 41,6 14 Kangwen Road Hangtou 2020 2025 44,6 31 Shendu Highway Huizhen Road 2018 — 6,7 6
Naast de metrolijnen zijn er in Shanghai ook twee snellere lijnen, de Jinshan Line van Station Shanghai-Zuid naar Station Jinshan en de maglev van Longyang Road naar Luchthaven Shanghai Pudong. Deze lijnen maken officieel geen deel uit van het metronetwerk.
Toekomstige uitbreidingen Het metronetwerk van Shanghai is een van de snelst groeiende ter wereld. In de planningsperiode 2018-2023 werden er zeven nieuwe metrolijnen gepland, naast drie verlengingen van bestaande lijnen en drie nieuwe regionale lijnen.
Lijn UitbreidingBegin- en eindpunt Lengte (km) Aantal stations PlanningWestelijke verlengingJinyun RoadZhuguang Road 9,8 5 2025Nieuwe lijn (eerste fase)Liuchen RoadDongjing Road28 17 2026Nieuwe lijn (eerste fase)Minhang Development ZoneShanghai Stadium28,5 23 2026Westelijke verlengingXinzhuangNorth Xinzhuang 1,2 1 2030Zuidelijke verlengingFengxian XinchengPingzhuang Highway 3,5 1 2030Oostelijke verlengingCaoluStation Caolu3 1 2030Nieuwe lijnHongjian RoadBaoyang Road 44,5 32 2030Nieuwe lijn (eerste fase)Jinchang RoadGongqing Forest Park 19,8 16 2030
Stations
Op dit moment heeft het metrosysteem van Shanghai 473 stations.
Faciliteiten Alle stationsinformatie is zowel in het Mandarijn als in het Engels aangegeven. Op de perrons bevinden zich plasmaschermen met vertrekinformatie.
Bij alle stations is de rand van de perrons afgesloten door middel van automatische perrondeuren. De metro's stoppen altijd op een vaste plaats aan het perron, waarbij de deuren van het metrovoertuig zich parallel aan de perrondeuren bevinden.
Belangrijke stations Hieronder staan enkele belangrijke stations beschreven.
People's Square People's Square is het kruispunt tussen Lijn 1, Lijn 2 en Lijn 8 en is het drukste station van de stad en ook de grootste hub. Het ligt midden in het centrum en is omgeven door grote kantoorgebouwen, winkelcentra en verschillende belangrijke toeristische attracties. Gedurende de piekuren is het er extreem druk. Bij de opening van het station was er slechts één tunnel tussen de perrons van de beide lijnen; heden ten dage is er een tweede tunnel aangelegd en is tegelijkertijd het voetgangersverkeer eenrichtingsverkeer gemaakt. Buiten de piektijden is het op dit station ook nog opvallend druk, wat met name veroorzaakt wordt door toeristen. Eens buiten de metro-zone is er een gigantisch ondergronds winkelcentrum dat enkel toegankelijk is via de metro-ingangen.
Longyang Road Het metrostation Longyang Road is het dichtstbijzijnde metrostation bij de stad waar de maglevtrein stopt. Deze supersnelle magneettrein, die 430 km/h haalt, zorgt voor extra verbinding tussen het internationale vliegveld van de stad met het metronet. De maximumsnelheid is maar op bepaalde tijdstippen van de dag, tijdens de spitsuren is de snelheid vertraagd tot 300 km/u. Sinds 2021 wordt het metrostation bediend door vier lijnen (naast de maglev).
Lujiazui Lujiazui op Lijn 2 is een belangrijke halte in Pudong. De halte ligt midden in het nieuwe financiële centrum van Shanghai. Ook de Oriental Pearl Tower, de Jin Mao Tower en Shanghai World Financial Center liggen allemaal op loopafstand. Deze laatste wolkenkrabber was bij de oplevering en tot 2010 de wolkenkrabber met de hoogste dakverdieping van de wereld.
Station Shanghai Station Shanghai is een ander belangrijk station in Shanghai. Hier komen Lijn 1 en Lijn 3 bij elkaar in het noorden van de stad (de beide lijnen komen ook in het zuiden nog tweemaal bij elkaar, waarvan één keer bij een overstapstation). Naast deze twee metrolijnen liggen hier bovendien ook de belangrijkste treinstations van de stad en zijn er veel busroutes die vanaf hier vertrekken naar de binnenstad en andere plaatsen binnen de provincie.
Century Avenue Het metrostation Century Avenue in Pudong, dat door vier lijnen bediend wordt (2, 4, 6 en 9) is ook van de drukkere stations van het metronet. Het station ligt in Pudong onder het wegdek van de gelijknamige straat. Het werd in 2009 het eerste metrostation op het Chinese vasteland dat door vier metrolijnen werd bediend, in 2021 volgde ook het hierboven beschreven station Longyang Road met vier metrolijnen, een station ook gelegen in Pudong dat tevens stopplaats is voor de maglev. En eind 2021 werd ook Caoyang Road in Putuo een station liggend aan vier lijnen, hoewel hier opgemerkt moet worden dat de lijnen 3 en 4 hier de perrons, sporen en het traject delen.
Betalingssysteem Zoals in veel metrosystemen wordt in de metro van Shanghai het tarief bepaald aan de hand van de afstand. De afstand wordt berekend als de kortste route tussen het station van vertrek en het station van aankomst, en laat overstappen van lijn tot lijn toe. Enkel wanneer een overstap het verlaten van de betaalzone van het metrostation betreft en het terug betreden van de zone in dit of een ander station, dient een tweede ticket aangekocht te worden, met terug dezelfde afstandsgebaseerde prijs voor het tweede deel van het traject. Het tarief varieert van 3元 (yuan) voor afstanden kleiner dan 6 km tot 15元 (yuan) voor het langst mogelijke traject op het metronetwerk, met name van Oriental Land naar Dishui Lake. Er is ook een tijdslimiet van vier uur. Wie langer dan vier uur onderweg is, moet een toeslag betalen. De prijs van de metrotickets is al ongewijzigd sinds 15 september 2005.
De metro van Shanghai biedt ook dagpassen aan, van 18元 (yuan) voor een dag, tot 45元 (yuan) voor drie dagen. Tot slot zijn er ook combitickets van een metrodagpas met een enkele of retourrit op de maglev, deze kosten respectievelijk 55 en 85元.
Openbaarvervoerkaart Om te betalen zijn er kaartjes voor een enkele reis te koop, met printbare RFID-tag of kan de Openbaarvervoerkaart Shanghai gebruikt worden, wat een kaart is die naast op het metronetwerk, ook op het busnet, en bij sommige taximaatschappijen gebruikt kan worden. Deze kaarten werken tot op enkele centimeters afstand van de sensor. De kaartjes zijn te koop bij kaartautomaten waar met muntgeld kan worden betaald, of bij balies op elk station waar ook met briefgeld kan worden betaald. Bij de balies zijn vaak echter lange rijen te vinden waardoor het aan te bevelen is om genoeg kleingeld op zak te hebben.