Rosita Steenbeek (Utrecht, 25 mei 1957) is een Nederlands schrijfster en neerlandica. Zij woont en werkt in Rome. Haar oeuvre omvat romans en non-fictie, waaronder essays en reisverhalen. Haar boeken hebben vaak een Italiaans decor. Steenbeek heeft een grote belangstelling voor geschiedenis, maar is ook betrokken bij de actualiteit.
Levensloop Rosita Steenbeek is de oudste dochter van neerlandicus en renaissancist Jan Wieger SteenbeekJaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 2007, auteur van Indië is een mooi land maar men moet er niet als militair zitten. En van Margreth Hugenholtz,De familie Hugenholtz is opgenomen in het Nederlands Patriciaat, 14e jaargang, 1924, p. 142–143, Margreth (1934 - 2022) was de steun en toeverlaat van haar dochter Rosita Steenbeek, AD Amersfoort, 24 mei 2022 docente beeldende vorming.
Steenbeek doorliep het Stedelijk Gymnasium Johan van Oldenbarnevelt in Amersfoort. Zij studeerde enige tijd klassieke talen en theologie aan de Universiteit Utrecht. Ze wilde een familietraditie voortzetten: beide grootvaders waren predikant in de Nederlandse Hervormde Kerk.De tien geboden (interview met Rosita Steenbeek), Trouw, 15 augustus 2005
Daarna stapte zij over naar Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam, waar zij afstudeerde op de vegetatiemythe in De doodshoofdvlinder van Jan Wolkers. Haar scriptie werd onder de titel De doodshoofdvlinder gedetermineerd gepubliceerd in Bzzletin.Bzzlletin-publicatie De doodshoofdvlinder gedetermineerd. DBNL.
Na haar studie vestigde Steenbeek zich in Rome, vlak bij de plek waar Julius Caesar werd vermoord. Zij schreef artikelen voor onder andere Vrij Nederland en vertaalde boeken uit het Italiaans, onder meer van Alberto Moravia, Susanna Tamaro en Pia Pera.
Belangrijkste werken De laatste vrouw (1994) Haar debuut, een sleutelroman, met de sleutel erbij: Het motto is een uitspraak van Federico Fellini: "Zet je ook voor in je boek dat bekende zinnetje: 'Wie de echte namen van de hoofdpersonages raadt krijgt drie exemplaren gratis'?" In het personage van de schrijver wordt Alberto Moravia herkend en in dat van de filmregisseur Fellini zelf. Ook Marcello Mastroianni speelt een kleine rol in het boek. Het werk werd in verschillende talen vertaald.
Intensive care (2004) Na het overlijden van haar vader raakten Rosita Steenbeek en haar moeder betrokken bij een ernstig auto-ongeluk. Zij beschrijft de periode van rouw en lichamelijk herstel. Elsbeth Etty noemde het boek in NRC Handelsblad "een ingehouden en beeldend geschreven rampendagboek".Elsbeth Etty, recensie van Intensive care, NRC Handelsblad (2004), geciteerd via Hebban
Rose, een familie in oorlogstijd (2015) Roman gebaseerd op het leven van Steenbeeks grootmoeder Rose en haar joodse familie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Door spelingen van het lot komen familieleden aan twee kanten van het front te staan. Het boek behandelt thema's als liefde, verzet, vergeving en de dunne lijn tussen goed en kwaad. Steenbeek ging hierover in gesprek met Annemiek Schrijver in het televisieprogramma De verwondering.De Verwondering – Rosita Steenbeek, KRO-NCRV, 12 april 2015. Beschikbaar via YouTube Naar aanleiding van dit werk werd in 2015 een documentaire gemaakt.
Julia, vrijgevochten keizersdochter (2022) Julia was het enige kind van keizer Augustus. Steenbeek gaat op zoek naar deze 'gecancelde' keizersdochter en wekt haar tot leven, geholpen door historisch onderzoek, de poëzie van Julia's tijdgenoten en door plekken uit haar leven te bezoeken die bewaard zijn gebleven. Over het boek verscheen een interview in Trouw.Rosita Steenbeek schrijft over keizersdochter Julia, een prinses die door de Romeinen werd gecanceld, Trouw, 1 mei 2022
Over antieke wegen, een pelgrimage (2025) Na het verlies van haar moeder maakte Steenbeek een fietstocht van Rome naar Mycene, deels over de Via Appia Antica. Het fysieke avontuur is tevens een spirituele reis. De oude geschiedenis blijkt nog steeds dichtbij, net als haar moeder. Het boek gaat ook over de troostende en verbindende kracht van grote literatuur.
Bibliografie 1994 - De laatste vrouw, uitgeverij Prometheus, 1999 - Schimmenrijk, uitgeverij Ooievaar, 2000 - Ontmoeting in Venetië, uitgeverij Ooievaar, 2000 - Thuis in Rome, uitgeverij Prometheus, 2002 - Ballets Russes, uitgeverij Prometheus, 2002 - Liefdesdomein, bloemlezing (Privé-domein) 2004 - Intensive care, uitgeverij Prometheus, 2006 - Siciliaans testament, uitgeverij Singel Pockets, 2008 - Terug in Rome, uitgeverij De Arbeiderspers, 2009 - Ander licht, uitgeverij De Arbeiderspers, 2010 - Kleuren van Rome, uitgeverij De Arbeiderspers, 2010 - De trein naar Oefa, roman (Boekenmaand-uitgave) 2011 - Parels van Rome, uitgeverij Ambo|Atheneum - Polak & Van Gennep, 2012 - Amsterdam - Delphi, uitgeverij De Arbeiderspers, 2015 - Rose, een familie in oorlogstijd, uitgeverij Ambo/Athos, 2015 - De triomfboog, kinderboek bij de tentoonstelling "Rome. De droom van keizer Constantijn" in De Nieuwe Kerk Amsterdam, 3 oktober 2015 tot en met 7 februari 2016, uitgever De Nieuwe Kerk / Hermitage Amsterdam 2017 - Heb uw vijanden lief, essay over compassie. CPNB, 2018 - Wie is mijn naaste? - mijn verhaal over de vluchtelingenopvang, uitgeverij Prometheus, 2021 - Leven in Rome, uitgeverij Prometheus, 2022 - Julia. Vrijgevochten keizersdochter, uitgeverij Prometheus, 2022 - Droomland Italië. Van Aleppo naar Turijn, non-fictie, 2023 - De mooiste Bijbelverhalen van Nico ter Linden, bloemlezing (samenstelling), 2025 - Over antieke wegen. Een pelgrimage, uitgeverij Prometheus,
Vertalingen De laatste vrouw: Duits (Amman Verlag; Kabel), Italiaans (Marsilio), Tsjechisch (Euromedia), Pools (Noir sur Blanc), Frans (Vendémiaire). Schimmenrijk: Duits (Kabel), Italiaans (Sperling & Kupfer). Thuis in Rome: Pools (Marginesy).
Columns Steenbeek is sinds 2002 vaste columniste voor Italië Magazine, waarin zij schrijft over haar leven in Rome en haar observaties over Italië. Daarnaast publiceerde zij in de jaargangen 2020 en 2021 wekelijks een column in het zaterdagkatern Tijdgeest van Trouw. Over haar werk als columniste vertelde zij in het radioprogramma Kunststof.Kunststof 2020 Rosita Steenbeek schrijfster en columniste
Engagement en zingeving Op verzoek van de CPNB schreef zij in 2017 het essay over compassie Heb uw vijanden lief, waarin zij onder meer verslag doet van een bezoek aan het Italiaanse eiland Lampedusa.
In Wie is mijn naaste? (2018) gaat zij uitvoeriger in op de wereld van vluchtelingen en hulpverleners. Daarover verscheen een uitgebreid interview in Volkskrant Magazine onder de titel "Rosita Steenbeek wil de vluchtelingencrisis dichterbij brengen".Rosita Steenbeek wil de vluchtelingencrisis dichterbij brengen: 'Ik wil de lezers meenemen de tent in', de Volkskrant, 21 september 2018 Zij verbleef meerdere malen langere tijd in een Syrisch vluchtelingenkamp in Libanon. Ook Droomland Italië. Van Aleppo naar Turijn (2022) is gewijd aan de vluchtelingenproblematiek, waarover zij opnieuw sprak in een interview met de Volkskrant.De eisen van mijn vader voelden soms als terreur, maar ik was stapeldol op hem, de Volkskrant, 22 december 2022
In 2023 werkte zij mee aan de NPO-serie Viva l'Umanità! over de verharding van de Europese grenzen. In een interview met Amnesty International vertelt zij over vluchtelingen en vreemdelingschap. Ook op journalistiek platform Nieuw Wij ging zij uitvoerig op dit onderwerp in.
In 2010 bezocht zij samen met Antoine Bodar, Jan Siebelink en Frans Thomése Israël, Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Zij schreef daarover in Trouw.Gaza? Daar moet je niet over schrijven, zei mijn zus, Trouw, 6 juni 2021
Voor de internationale beweging Because I Am a Girl ging zij naar Malawi en schreef ze over de situatie van meisjes daar: "De een verkoopt sap, de ander zichzelf."Wereldmeiden: Acht schrijvers, acht landen, acht onvergetelijke verhalen, Amsterdam: Uitgeverij Sirene, 2010, .
In 2022 verscheen in NRC Handelsblad een interview waarin zij terugblikt op haar werk en persoonlijke geschiedenis.
Publieke optredens en herdenkingsactiviteiten Steenbeek treedt regelmatig op als spreekster, ook over ethische kwesties, het vluchtelingendrama, de positie van vrouwen en religieuze thema's. Zij leverde een bijdrage aan de bundel Moderne devoties: Vrouwen over geloven.Uitgever Dominicaans Studiecentrum Voor Theologie En Samenleving, 2005,
Naar aanleiding van Rose, een familie in oorlogstijd spreekt zij geregeld op 4 en 5 mei. In Kamp Vught sprak zij bij de herdenking van het Kindertransport waarbij ook familieleden van haar werden afgevoerd. In 2017 hield zij een toespraak bij de herdenking van het bombardement op Rotterdam, dat haar moeder als kind meemaakte.Schrijfster herdenkt het bombardement op Rotterdam, AD, 13 mei 2017 Zij maakte een herdenkingsreis naar Sobibor, waar familie van haar werd vermoord, en schreef daarover in een publicatie van de Sobibor Stichting.Stichting Sobibor (red.), Negentien treinen: Eindbestemming Sobibor: Om niet te vergeten, Amsterdam. (Bijdrage van Rosita Steenbeek: "Erwin, Selma, Manfred, Günther en Dagobert", p. 23–25.) Voor het Auschwitz-bulletin leverde zij in 2017 de bijdrage "Op zoek naar grootmoeder Rose".
Steenbeek werkte mee aan een literair-muzikaal programma over Rose, ter gelegenheid van 75 jaar Vrijheid, samen met muziekvereniging NLS, waarvan vroegere leden in het verzet zaten.
Film en toneel Tijdens haar schooltijd en studie speelde Steenbeek in het theater en in enkele Nederlandse films. Zij vertolkte een hoofdrol in Charley (1986) van Theo van Gogh en speelde kleinere rollen in Wilde harten (1989) van Jindra Marcus en De witte waan van Adriaan Ditvoorst. Daarnaast figureerde zij in Federico Fellinis film Ginger e Fred (1986). In het studententoneel speelde Steenbeek in stukken van onder anderen Harold Pinter, Bertolt Brecht en Franz Kafka. Met het Protheater, onder regie van Apostolos Panagopoulos, speelde zij Kassandra in De stoelen van Kassandra (1979).De stoelen van Kassandra - Pro Theater - 1979-09-07, TheaterEncyclopedie
Steenbeek werkte en werkt ook samen met musici in verschillende literair-muzikale voorstellingen. Met Theo Nijland trad zij op in het programma De Kus, lichtzinnig literaire revue. Ook trad zij op met het Ciconia Consort in een programma over het thema Heimwee, waarover zij sprak in Podium Witteman. Met de jazzgroep I Compani maakte ze het programma Hommage à Fellini, uitgevoerd in het Bimhuis. Samen met klavecinist en organist Siebe Henstra voert zij het programma Froberger & Sibylla uit, waarvoor zij brieven schreef namens de zeventiende-eeuwse klaviervirtuoos Johann Jacob Froberger en prinses Sibylla van Württemberg.
Onderscheiding In 2011 won Steenbeek de Mondo Italia Award, uitgereikt door de Italiaanse ambassadeur tijdens het Italië Evenement op Kasteel de Haar, als eerbetoon aan personen die Nederland en Italië verbinden.
Externe links
Officiële website Rosita Steenbeek bij De schrijverscentrale Overzicht van boeken en biografie op Meerlezen.nl
Categorie:Nederlands schrijver Categorie:Nederlands acteur