De wereldkampioenschappen veldlopen vormen het belangrijkste internationale veldlooptoernooi ter wereld. De eerste editie was in 1973, sindsdien werd het door de IAAF, sinds 2019 World Athletics, georganiseerde evenement jaarlijks gehouden. Dezelfde atletiekbond heeft besloten om na de editie van 2011 deze wedstrijd één keer in de twee jaar plaats te laten vinden.47th IAAF Congress – Dag 1
Geschiedenis Het toernooi is begonnen met slechts een viertal wedstrijden: 12 km mannen, 8 km vrouwen, 8 km jongens en 8 km meisjes. In 1998 werden er ook twee nieuwe wedstrijden geïntroduceerd, namelijk de korte afstand. Zowel bij de mannen als bij de vrouwen was er ook een race over 4 kilometer. De laatste keer dat deze twee afstanden gelopen werden was in de editie van 2006; sindsdien worden er geen korte afstanden meer gelopen. Ook zijn er geen plannen bekend over een eventuele terugkeer van deze afstanden.
Naast de individuele titels staan er ook landelijke titels op het spel tijdens het toernooi. Zowel bij de mannen, vrouwen, jongens en meisjes worden er ook landelijke prijzen verdeeld. Dit gebeurt op basis van de individuele resultaten van de lopers. Bij de mannen en vrouwen worden de eindposities van de beste zes lopers bij elkaar opgeteld, en het land dat dan het laagste aantal punten heeft, is kampioen. Bij de junioren wordt hetzelfde principe toegepast; alleen hier op basis van slechts de beste drie. Overigens mogen de landen maximaal negen lopers voor de senioren en maximaal vier voor de junioren laten deelnemen.
Sinds 1981 worden alle mannenwedstrijden op de lange maar ook de korte afstand gewonnen door Kenia of Ethiopië. Tevens is diezelfde dominantie van deze Afrikaanse landen te zien bij de vrouwen en junioren. Hierbij zijn alle prijzen naar Kenia of Ethiopië gegaan sinds 1995. Overigens zijn deze landen bij de individuele titels niet zo overheersend als bij de landentitels.
De Ethiopiër Kenenisa Bekele won vijf jaar achter elkaar zowel de lange als de korte afstand. Dit deed hij vanaf 2002 tot en met 2006. Hiermee was hij de enige die vijfmaal achter elkaar de korte afstand won en ook de enige die vijfmaal achter elkaar de korte en de lange afstand won. Ook was hij de enige die dit gepresteerd heeft en dat in de toekomst zal blijven, omdat de korte afstand na 2006 van het programma is gehaald.
De wereldkampioenschappen veldlopen worden ook wel gezien als de moeilijkste race om te winnen. Misschien wel moeilijker dan de Olympische Spelen. Dit is vooral te wijten aan het feit, dat in de meeste grote wedstrijden gescheiden gelopen wordt in de 5000 m, 10.000 m, steeplechase, etc., en met het vervallen van de korte afstand strijden hier alle toppers tegen elkaar.
Edities JaarEditieOrganiserende stadLandDeelnemendelandenDeelnemendeatleten 1973 I Waregem 21 286 1974 II Monza 23 269 1975 III Rabat 26 316 1976 IV Chepstow 21 306 1977 V Düsseldorf 22 345 1978 VI Glasgow 27 358 1979 VII Limerick 27 383 1980 VIII Parijs 28 381 1981 IX Madrid 39 460 1982 X Rome 33 382 1983 XI Gateshead 35 431 1984 XII East Rutherford 40 443 1985 XIII Lissabon 50 570 1986 XIV Colombier 57 670 1987 XV Warschau 47 576 1988 XVI Auckland 41 441 1989 XVII Stavanger 41 568 1990 XVIII Aix-les-Bains 59 617 1991 XIX Antwerpen 51 633 1992 XX Boston 53 580 1993 XXI Amorebieta-Etxano 54 653 1994 XXII Boedapest 60 760 1995 XXIII Durham 58 619 1996 XXIV Stellenbosch 65 669 1997 XXV Turijn 72 725 1998 XXVI Marrakesh 66 707 1999 XXVII Belfast 66 759 2000 XXVIII Vilamoura 76 805 2001 XXIX Oostende 67 790 2002 XXX Dublin 59 664 2003 XXXI Lausanne 65 605 2004 XXXII Brussel 72 673 2005 XXXIII Saint-Galmier 72 695 2006 XXXIV Fukuoka 59 574 2007 XXXV Mombassa 63 470 2008 XXXVI Edinburgh 23 448 2009 XXXVII Amman 57 459 2010 XXXVIII Bydgoszcz 59 437 2011 XXXIX Punta Umbría 51 423 2013 XL Bydgoszcz 41 398 2015 XLI Guiyang 51 410 2017 XLII Kampala 60 557 2019 XLIII Aarhus 63 520 2023 XLIV Bathurst 48 453 2024 XLV Belgrado 51 485 2026 XLVI Tallahassee 52 485
Individuele titels Jaar Mannen 12 km Mannen 4 km Vrouwen 8 km * Vrouwen 4 km1973 Pekka Päivärinta Paola Pigni1974 Erik De Beck1975 Ian Stewart Julie Brown1976 Carlos Lopes Carmen Valero1977 Leon Schots Carmen Valero1978 John Treacy Grete Waitz19791980 Craig Virgin19811982 Mohamed Kedir Maricica Puică1983 Bekele Debele Grete Waitz1984 Carlos Lopes Maricica Puică1985 Zola Budd1986 John Ngugi1987 Annette Sergent1988 Ingrid Kristiansen1989 Annette Sergent1990 Khalid Skah Lynn Jennings19911992 John Ngugi1993 William Sigei Albertina Dias1994 Hellen Chepngeno1995 Paul Tergat Derartu Tulu1996 Gete Wami1997 Derartu Tulu1998 John Kibowen Sonia O'Sullivan Sonia O'Sullivan1999 Benjamin Limo Gete Wami Jackline Maranga2000 Mohammed Mourhit John Kibowen Derartu Tulu Kutre Dulecha2001 Enock Koech Paula Radcliffe Gete Wami2002 Kenenisa Bekele Kenenisa Bekele Edith Masai2003 Werknesh Kidane2004 Benita Johnson2005 Tirunesh Dibaba Tirunesh Dibaba2006 Gelete Burka2007 Zersenay Tadese Lornah Kiplagat2008 Kenenisa Bekele Tirunesh Dibaba2009 Gebre-egziabher Gebremariam Florence Kiplagat2010 Joseph Ebuya Emily Chebet2011 Imane Merga Vivian Cheruiyot2013 Japhet Kipyegon Korir Emily Chebet2015 Geoffrey Kipsang Kamworor Agnes Tirop2017 Irene Cheptai2019 Joshua Cheptegei Hellen Obiri2023 Jacob Kiplimo Beatrice Chebet2024 Jacob Kiplimo Oost-Afrika boven op WK veldlopen: Jacob Kiplimo en Beatrice Chebet verlengen wereldtitel Beatrice Chebet2026 Jacob Kiplimo Agnes Ngetich
* Totdat er in 1998 voor de korte afstanden aparte kampioenschappen ontstonden, liep het te lopen aantal kilometers voor de lange afstand bij de vrouwen geleidelijk aan op van 4 km in 1973 tot 6,6 km in 1997.