Hoekkopagamen (Acanthosaura) zijn een geslacht van hagedissen uit de familie agamen (Agamidae).
Naam en indeling De soorten uit het geslacht Gonocephalus worden ook hoekkopagamen genoemd. De soorten uit het geslacht Gonocephalus hebben een keelzak en die uit het geslacht Acanthosaura niet, waardoor ze makkelijk te onderscheiden zijn.
De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door John Edward Gray in 1831. Veel soorten werden eerder tot de geslachten Calotes en Gonocephalus gerekend. De soorten worden ook wel stekelnekagamen genoemd vanwege de opvallende, dunne en lange stekels in de nek die naar achteren wijzen en erg scherp zijn.
Er zijn 23 soorten, inclusief de pas in 2018 wetenschappelijk beschreven soort Acanthosaura murphyi.
Verspreiding en habitat Alle soorten komen voor in Zuidoost-Azië en leven in de landen Cambodja, China, Indonesië, Laos, Maleisië, Myanmar, Thailand, Vietnam.
De habitat bestaat uit tropische en subtropische bossen, zowel in drogere bossen als vochtige bossen worden de soorten gevonden, zoals bergbossen. Slechts enkele soorten komen voor in rotsachtige droge streken zoals woestijnen.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan zeventien soorten een beschermingsstatus toegewezen. Twaalf soorten worden beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC), twee soorten als 'onzeker' (Data Deficient of DD) en twee soorten als 'gevoelig' (Near Threatened of NT). De soort Acanthosaura titiwangsaensis ten slotte wordt gezien als 'bedreigd' (Endangered of EN).
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Acanthosaura armata Hardwicke & Gray, 1827 China, Myanmar, Thailand, Maleisië, IndonesiëAcanthosaura aurantiacristaTrivalairat, Kunya, Chanhome, Sumontha, Vasaruchapong, Chomngam & Chiangkul 2020Thailand Acanthosaura bintangensis Wood, Grismer, Grismer, Ahmad, Onn & Bauer, 2009 Maleisië Acanthosaura brachypoda Ananjeva, Orlov, Nguyen & Ryabov, 2011 Vietnam Acanthosaura capra Günther, 1861 Cambodja, Vietnam Acanthosaura cardamomensis Wood, Grismer, Grismer, Neang, Chav & Holden, 2010 Cambodja, Thailand, Vietnam Acanthosaura coronata Günther, 1861 Cambodja, Laos, Vietnam Bergstekelnekagame(Acanthosaura crucigera) Boulenger, 1885 Cambodja, Maleisië, Myanmar, ThailandAcanthosaura cuongiNgo, Le, Nguyen, Nguyen, Nguyen, Phan, Nguyen, Ziegler & Do 2025VietnamAcanthosaura grismeriLe, Nguyen, Nguyen, Ziegler, Do, Ngo 2025VietnamAcanthosaura hainanensisBoulenger 1900China (Hainan) Stekelnekagame(Acanthosaura lepidogaster) Cuvier, 1829 China, Laos, Myanmar, Thailand, VietnamAcanthosaura liuiLiu, Hou, Mo & Rao 2020China (Yunnan)Acanthosaura longicaudataLiu, Rao, Hou, Orlov, Ananjeva & Zhang 2022China (Yunnan)Acanthosaura meridionaTrivalairat, Sumontha, Kunya & Chiangkul 2022Zuidelijk Thailand Acanthosaura murphyi Nguyen, Do, Hoang, Nguyen, McCormack, Nguyen, Orlov, Nguyen & Nguyen, 2018 Vietnam Acanthosaura nataliae Orlov, Truong & Sang, 2006 Laos, VietnamAcanthosaura phongdienensisNguyen, Jin, Vo, Nguyen, Zhou, Che, Murphy & Zhang 2019Vietnam Acanthosaura phuketensis Pauwels, Sumontha, Kunya, Nitikul, Samphanthamit, Wood & Grismer, 2015 Thailand (Phuket)Acanthosaura prasinaAnanjeva, Ermakov, Nguyen, Nguyen, Murphy, Lukonina & Orlov 2020Laos, VietnamAcanthosaura rubrilabrisLiu, Rao, Hou, Orlov, Ananjeva & Zhang 2022China (Yunnan) Acanthosaura titiwangsaensis Wood, Grismer, Grismer, Ahmad, Onn & Bauer, 2009 MaleisiëAcanthosaura tongbiguanensisLiu & Rao 2019China (Yunnan)
Categorie:Draconinae