Tifinagh (in Berber-Latijns alfabet: ; in Neo-Tifinagh: ; in Toeareg : of ) is een abjad-schrift gebruikt voor het schrijven van de Berbertalen.In beperkte mate, zie: Interview met Karl-G. Prasse en Penchoen, 1973, p. 3
Neo-Tifinagh, is een modern alfabetische afgeleide van het traditionele schrift, dat werd geïntroduceerd in de 20e eeuw. Een licht aangepaste versie van het traditionele schrift, dat Tifinagh IRCAM wordt genoemd, wordt gebruikt in een aantal Marokkaanse basisscholen om de Berbertalen aan kinderen te onderwijzen, alsmede in een aantal publicaties.
Terminologie Tifinagh is de naam die gebruikt wordt voor een aantal verschillende schriftsoorten: het oude Libische schrift, het schrift dat door de Toeareg in de Sahara gebruikt werd, en het schrift dat tegenwoordig in Marokko als officieel schrift voor de Berberse taal gebruikt wordt.
De naam Tifinagh betekent "de Fenicische letters", of eventueel de zin "tifin negh", wat 'onze uitvinding' betekent.https://omniglot.com/writing/tifinagh.htm
Geschiedenis thumb|400px|Tweetalige inscriptie uit Thugga; links Punisch, rechts Numidisch Het Libische schrift (beter gekend als "Libyco-Berbers schrift") werd in Noord-Afrika gebruikt. De oostelijke variant, ook wel Numidisch genoemd, is grotendeels ontcijferd dankzij het bestaan van tweetalige inscripties. Het schrift kan beschouwd worden als een oude vorm van het huidige Tifinagh. Er zijn vele inscripties in dit schrift bewaard gebleven, waarvan een aantal tweetalige teksten in ofwel Latijn en Numidisch (8 stuks) ofwel Punisch en Numidisch (10 stuks). De inscriptie van Micipsa van 138 v.Chr. is het oudste voorbeeld van het laatste. Desondanks is de inhoud van de inschriften grotendeels een raadsel. De westelijke variant van het Libische schrift, ook wel Moors genoemd, kan nog niet gelezen worden. Dit Libische schrift verdween, of was al verdwenen, toen de Arabieren kwamen. Alleen in de Sahara onder de nomadische Toeareg handhaafde het schrift zich onder de naam Tifinagh.
Het Tifinagh werd gebruikt voor korte teksten op rotsen, op wapens, op kleding. De schrijfrichting was vrij, van links naar rechts, of van rechts naar links, of van boven naar onder, of van onder naar boven. In recente teksten is van rechts naar links de meest gebruikte richting, in oude teksten was het vaak van onder naar boven. Voor de 20e eeuw bestonden er geen boeken geschreven in dit schrift.
Het Libische schrift en het Tifinagh zijn consonantenschriften. Klinkers worden niet (of alleen aan het einde van een woord) weergegeven. In Marokko is wat soms neo-Tifinagh genoemd wordt ontwikkeld voor hedendaags gebruik. Nieuwe symbolen zijn bedacht voor klinkers en voor een aantal andere klanken. De oude symbolen die uit twee of meer punten of strepen bestonden zijn vervangen door symbolen die geschreven kunnen worden zonder de pen van het papier te halen. Neo-Tifinagh wordt van links naar rechts geschreven.
Unicode Nu dit een levend schrift is, is het in 2004 toegevoegd aan Unicode, in het interval 2D30-2D7F. (Het Sahara-Tifinagh kan nog niet met Unicode geschreven worden.) Neo-Tifinagh is ontwikkeld door IRCAM.
Code Char Unicode Transliteratie Naam2D3024pxⴰaya2D3124pxⴱbyab2D3224pxⴲbhyabh2D3324pxⴳgyag2D3424pxⴴghyaghh2D3524pxⴵdjBerber Academy yaj2D3624pxⴶdjyaj2D3724pxⴷdyad2D3824pxⴸd.yadh2D3924pxⴹd.yadd2D3A24pxⴺd.yaddh2D3B24pxⴻeyey2D3C24pxⴼfyaf2D3D24pxⴽkyak2D3E24pxⴾkTuareg yak2D3F24pxⴿkhyakhh2D4024pxⵀhyah2D4124pxⵁhBerber Academy yah2D4224pxⵂhTuareg yah2D4324pxⵃh.yahh2D4424pxⵄayaa2D4524pxⵅkhyakh2D4624pxⵆkhTuareg yakh2D4724pxⵇqyaq2D4824pxⵈqTuareg yaq2D4924pxⵉiyi2D4A24pxⵊjyazh2D4B24pxⵋjAhaggar yazh2D4C24pxⵌjTuareg yazh2D4D24pxⵍlyal2D4E24pxⵎmyam2D4F24pxⵏnyan2D5024pxⵐnyTuareg yagn2D5124pxⵑngTuareg yang2D5224pxⵒpyap2D5324pxⵓuyu2D5424pxⵔryar2D5524pxⵕr.yarr2D5624pxⵖghyagh2D5724pxⵗghTuareg yagh2D5824pxⵘghAyer yagh2D5924pxⵙsyas2D5A24pxⵚs.yass2D5B24pxⵛshyash2D5C24pxⵜtyat2D5D24pxⵝt.yath2D5E24pxⵞchyach2D5F24pxⵟt.yatt2D6024pxⵠvyav2D6124pxⵡwyaw2D6224pxⵢyyay2D6324pxⵣzyaz2D6424pxⵤzTawellemet yaz2D6524pxⵥz.yazz2D6F24pxⵯ+wLabialization mark2D5C 2D5924px24pxⵜⵙtsyats2D37 2D6324px24pxⴷⵣdzyadz2D5C 2D5B24px24pxⵜⵙchyach2D37 2D4A24px24pxⴷⵊdjyadzh
Zie ook Berber-Latijns alfabet Berber-Arabisch alfabet Numidië
Literatuur
Categorie:Alfabet Categorie:Abjad Categorie:Berbercultuur Categorie:Toeareg