Crystal Palace Football Club is een Engelse voetbalclub afkomstig uit Londen. De club werd opgericht in 1905 en speelt haar thuiswedstrijden sinds 1924 in Selhurst Park.
Geschiedenis Professioneel voetbal thumb|300px|1905-06 team. In 1854 werd het Crystal Palace-gebouw verplaatst van Hyde Park naar Zuid-Londen, nabij Sydenham. Het bedrijf dat eigenaar was van het gebouw startte in 1861 een amateurvoetbalclub onder de naam Crystal Palace FC, nadat het in 1857 al met een cricketteam was begonnen. De amateurclub werd in 1863 een van de oprichters van de Engelse Football Association en nam deel aan de eerste FA Cup in 1871/72, waarin ze in de halve finale werden uitgeschakeld door Royal Engineers.
Op 10 september 1905 werd de professionele voetbalclub Crystal Palace opgericht. De nieuwe club met dezelfde naam, afgeleid van het Kristallen paleis dat voor de wereldtentoonstelling van 1851 werd gebouwd, ging in hetzelfde stadion spelen. Doordat het aanvankelijk werd afgewezen door de English Football League nam het deel aan de Southern Football League Second Divison. In haar debuutseizoen, 1905/06, werd het direct kampioen en promoveerde het naar de First Division. Door de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog werd de club gedwongen afstand te nemen van de speellocatie en werd de competitie opgeschort. Het verhuisde naar het Herne Hill Velodrome en drie jaar later, in 1918, volgde een verhuizing naar The Nest.
In 1920 was Crystal Palace een van de oprichters van de nieuwe Football League Third Division waaraan het ook zou gaan deelnemen, waardoor er een einde kwam aan deelname aan de Southern Football League. Wederom werd de club kampioen in een debuutseizoen. Enkele jaren later, in 1924, verhuisde de club opnieuw, ditmaal naar Selhurst Park waar het tot op de dag van vandaag haar thuiswedstrijden speelt. Onder toeziend oog van 25.000 toeschouwers werd de eerste wedstrijd op het nieuwe terrein met 0-1 verloren van Sheffield Wednesday. Haar eerste seizoen op nieuwe grond resulteerde in een degradatie, waarna Crystal Palace tot aan de Tweede Wereldoorlog verwoede pogingen deed om terug te keren op het niveau van voorheen. Doordat enkel de kampioen promoveerde kon de club niet terug promoveren en eindigde meestal in de middenmoot met af en toe een goede notering maar ook soms een laatste plaats. Tijdens de oorlog lag de competitie wederom stil. Na de hervatting waren The Eagles lange tijd niet in staat om noemenswaardige prestaties te noteren.
Opmars In 1958 werden de twee Third Divisions herleid tot één en werd de Fourth Division opgericht, door een veertiende plaats kon de club zich niet kwalificeren voor de Third Division. Na twee seizoenen werd de Crystal Palace onder leiding van oud-Tottenham Hotspur hoofdtrainer Arthur Rowe vicekampioen en promoveerde het. De promotie markeerde de ommekeer voor de club uit Zuid-Londen, want onder leiding van Dick Graham en Bert Head werden in 1964 en 1969 opnieuw promoties veiliggesteld. Hierdoor speelde The Glaziers vanaf 1969 op het hoogste niveau, de First Division. In deze periode speelde Peter Simpson voor de club, de Schot vestigde een record dat waarschijnlijk nooit verbroken zal worden, hij scoorde 165 goals in 195 wedstrijden. Een andere geliefde speler uit begin jaren 60 was Johnny Bynre die erin slaagde om geselecteerd te worden voor het nationaal elftal toen hij met Crystal Palace net in de derde klasse speelde. Slechts vijf spelers die niet in de top twee divisies speelden slaagden hier ooit in. Hij werd getransfereerd naar West Ham United voor wat toen een record transfersom was. In het eerste seizoen in de hoogste klasse eindigde Crystal Palace met één punt voorsprong op degradant Sunderland. De volgende twee seizoenen kon de club zich opnieuw redden, maar in 1973 kon de club de degradatie niet meer vermijden. Het ging van kwaad naar erger en Crystal Palace kon het daaropvolgende seizoen ook niet meer in de Second Division standhouden. Daardoor vond het zichzelf in het seizoen 1974/75 terug in de Third Division.
De twintigjarige Jim Cannon maakte zijn debuut bij de club en scoorde in zijn eerste wedstrijd de tweede goals tegen Chelsea, hij zou 660 keer voor de club spelen in zijn 16-jarige carrière.
Terry Venables De club haalde in het seizoen 1975/76 voor het eerst in het bestaan de halve finale van de FA Cup en versloeg grote clubs als Leeds United, Chelsea en Sunderland totdat Southampton de zegereeks stopte. Het succes in de beker kon in de competitie geen vervolg worden gegeven. Onder leiding van Terry Venables kon een seizoen later wel promotie naar de Second Division worden gevierd. Twee jaar later werd de club kampioen op dat niveau en promoveerde terug naar de First Division. De club eindigde voor het eerst op een comfortabele plaats in de competitie, waarbij het zelfs enige tijd aan de leiding ging. Na afloop van het seizoen verliet Venables de club voor de baan als hoofdtrainer van Queens Park Rangers. Door financiële moeilijkheden viel de succesvolle selectie noodgedwongen uiteen wat uiteindelijk resulteerde in degradatie na afloop van het seizoen 1980/81. Die leek al lange tijd onvermijdelijk en uiteindelijk eindigde Crystal Palace met dertien punten achterstand op Leicester City. In die tijd telde een overwinning voor twee punten dus was de achterstand groter dan deze vandaag de dag zou zijn.
Nieuwe eigenaar In 1981 kocht voormalig Wimbledon-voorzitter Ron Noades Crystal Palace en stuurde hoofdtrainer Malcolm Allison de laan uit. Voormalig Wimbledon-trainer Dario Gradi moest Crystal Palace terug naar het hoogste niveau leiden, zoals hij eerder Wimbledon al naar hogere divisies had geleid, maar Gradi kon geen goede resultaten behalen en werd ontslagen. Ook de twee trainers die volgde kende geen successen. Dave Bassett, trainer van Wimbledon, verbaasde Crystal Palace door vier dagen nadat hij trainer werd van de club ontslag te nemen om terug te keren naar Wimbledon.
Steve Coppell De 29-jarige Steve Coppell, die net zijn spelerscarrière vroegtijdig had beëindigd bij Manchester United vanwege een knieblessure, werd de nieuwe trainer. Hij wist goed samen te werken met clubeigenaar Noades en bouwde het team weer op. In 1985/86 werd de club vijfde en na twee zesde plaatsen promoveerde de club in 1989 terug naar het hoogste niveau. Veel fans van The Eagles waren niet gelukkig met de beslissing van Coppell om het contract van de Schotse clublegende Jim Cannon in 1988 niet te verlengen na 16 jaar. Die ontbrak daardoor bij het nieuwe succes van de club.
Palace eindigde bij haar terugkeer op het hoogste niveau op de vijftiende plaats en bereikte voor het eerst in de geschiedenis de finale van de FA Cup. Ze schakelden Liverpool uit in een sensationele wedstrijd. De club lag eerst 0-1 achter, kwam vervolgens 2-1 voor, daarna 2-3 achter en won uiteindelijk met 4-3. Eerder dat seizoen had Liverpool de club nog een pak slaag gegeven door met 9-0 te winnen. In de finale speelde de club eerst gelijk tegen Manchester United (3-3), maar verloor het met 0-1 in de replay.
De club wist voort te borduren op het succes en streed in 1990/91 zelfs mee om de titel in de First Division. Hierin eindigde het op de derde plaats, wat tot op heden de beste prestatie in de clubgeschiedenis is. Dat seizoen werd ook de Full Members Cup gewonnen met een 4-1-overwinning op Everton, tot dusver hun enige trofee in de prijzenkast van Crystal Palace.
De club kon geen Europees vervolg breien aan de uitstekende prestatie, want door het Heizeldrama werden alle Engelse clubs vijf jaar lang verbannen uit de Europese clubvoetbaltoernooien. Daarna moesten de clubs van 0 af beginnen en hun plaatsen in de Europese competities verdienen, waardoor begin jaren 90 enkel de vicekampioen mocht deelnemen aan de UEFA Cup. Nadat het stadion van Wimbeldon gesloten werd deelde Crystal Palace haar terrein met een andere club. Dit had het eerder al gedaan met een andere stadgenoot, Charlton Athletic, nadat hun stadion werd gesloten in 1985.
In de zomer van 1991 verliet steraanvaller Ian Wright de club voor Arsenal, desalniettemin eindigde Crystal Palace dat volgende seizoen op een tiende plaats en werd het daardoor een van de oprichters van de nieuwe Premier League. Na afloop van dat seizoen werd een andere belangrijke aanvaller, Mark Bright, verkocht aan Sheffield Wednesday. Hierdoor hadden The Eagles dat seizoen alle moeite tot doelpunten te komen. Desondanks verzamelde het 49 punten, maar degradeerde het wel. Dit is tot op de dag van vandaag het hoogste aantal punten behaald door een degradant.
Alan Smith Na de degradatie nam Coppell ontslag en nam zijn assistent-trainer Alan Smith de positie van hoofdtrainer over. Smith leidde Crystal Palace met zeven punten voorsprong op Nottingham Forest naar de titel in de First Division, waardoor het promoveerde naar de Premier League. Het volgende seizoen werd de halve finale van zowel de FA Cup als de League Cup bereikt. In de competitie zat het echter niet mee, de Premier League werd van 22 naar 20 clubs gebracht voor het volgende seizoen waardoor er vier degradanten waren, Crystal Palace zat er op de laatste speeldag bij.
Eerder dat seizoen, op 25 januari 1995, speelde Crystal Palace thuis tegen het Manchester United van Alex Ferguson. Nadat United-middenvelder Éric Cantona een gefrustreerde tackle inzette op Palace-verdediger Richard Shaw, werd hij van het veld gestuurd. Toen hij naar de tunnel liep werd hij uitgedaagd door Palace-supporter Matthew Simmons, dit maakte de Fransman zo kwaad dat hij de fan een vliegende trap gaf, dit werd bekend als de Cantona Kung-Fu Kick en dit bleef niet ongestraft.
Terugkeer van Coppell Enkele dagen na de degradatie werd Smith ontslagen en keerde Steve Coppell terug. Vele spelers werden verkocht waardoor Crystal Palace een heel ander team aan de start van het volgende seizoen had staan. Die begon slecht en na zeven maanden moest Coppell het veld ruimen toen degradatie in zicht kwam. Waarna er wederom iemand terugkeerde, want ditmaal werd Dave Bassett weer aangesteld als hoofdtrainer. Hij deed het veel beter dan zijn eerste keer en haalde de ene overwinning na de andere binnen die de club zelfs naar de derde plaats bracht. Crystal Palace haalde de finale van de play-offs, maar verloor daarin van Leicester City. Het volgende seizoen verliep ook vlot, maar hoofdtrainer Bassett vertrok gedurende dat seizoen plotseling om aan de slag te gaan bij Nottingham Forest. Hierop werd Coppell opnieuw binnengehaald en eindigde Crystal Palace op de zesde plaats, net genoeg voor deelname aan de play-offs. In de finale versloeg het Sheffield United met 1-0 en promoveerde zo opnieuw naar de Premier League.
Op 4 augustus 1997 tekende de Italiaanse middenvelder Attilio Lombardo bij de club. Ondanks zijn vaardigheden, die door de fans van The Eagles als een van de beste spelers uit de clubgeschiedenis wordt beschouwd, kwam de club niet weg van de laatste plaats in de Premier League. Begin 1998 nam Lombardo samen met Tomas Brolin het trainerschap over, maar samen konden ze de degradatie niet afwenden.
Overname van Mark Goldberg In maart 1998, net voor degradatie verkocht Ron Noades zijn meerderheidsaandelen aan Mark Goldberg die hoopte om de club op vijf jaar tijd in een Europese grootmacht te veranderen. Steve Coppell werd directeur en Terry Venables keerde terug als trainer. Die zomer nam de ploeg van Venables deel aan de Intertoto Cup, haar eerste deelname aan een Europese competitie. Hierin werd het direct uitgeschakeld. De droom voor succes werd al snel een nachtmerrie toen bleek dat Goldberg zijn financiële beloften niet kon waarmaken en de club onder curatele kwam te staan. Hierdoor verliet Venables de club al snel en werd Steve Coppell opnieuw trainer van The Eagles, terwijl Peter Morley voorzitter werd. Coppell kon de club in de middenmoot houden in 1998/99 en redde de club van degradatie het volgende seizoen.
Overname van Simon Jordan