Burcht Grevenbroek is een voormalige 15e-eeuwse burcht in Achel, gelegen ten westen van de Tomp in de Belgische provincie Limburg. Het kasteel en de Tomp maakten deel uit van Heerlijkheid Grevenbroek, een middeleeuwse bestuursvorm die Hamont-Achel en Sint-Huibrechts-Lille omvatte. Thans vormen de restanten van Grevenbroek een van de weinige bewaard gebleven middeleeuwse burchtsites in Limburg; de locatie is nu beschermd archeologisch erfgoed en natuurgebied.
De burcht Grevenbroek dient niet verward te worden met Kasteel Genenbroek. (2023)
Oorsprong naam 'Grevenbroeck' wordt in 1364 voor het eerst genoemd. Het was toen vermoedelijk slechts de naam van een kasteel, dat in bezit was van de Loonse ridder Jan van Hamal. (2023) Etymologisch suggereert de naam dat het om een in moerassig gebied gegraven versterkte woning ging.
Beschrijving Het kasteel was een 15e-eeuws waterburcht, gebouwd aan de samenloop van de Warmbeek en de Vliet. Het bestond uit een herenwoning en een neerhof, met elkaar verbonden door een ophaalbrug. Het geheel was voorzien van ronde torens op de vier hoeken en omgeven met drie diepe grachten, een dubbele omwalling en een ringmuur.Grachten en wallen – via Google.sites
Interpretaties miniatuur|Kasteel Grevenbroek volgens een Ferrariskaart in 1772 Er doen diverse afbeeldingen, landkaarten en simulaties de ronde;Grevenbroekmuseum geen van deze interpretaties zou echter betrouwbaar zijn. Zo toont bijvoorbeeld Ferraris in een kaart van 1772 nog een plattegrond van het kasteel. Echter was het kasteel toen al ruim een halve eeuw eerder met de grond gelijk gemaakt.
Geschiedenis Het domein Grevenbroek verwierf in 1338 zijn onafhankelijkheid van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht en werd daarmee een vrije heerlijkheid. Kort daarna, na 1338, liet Willem III van Boxtel het zogenoemde Huijs van Boxtel bouwen, waaruit de latere burcht van Grevenbroek zou ontstaan.
In 1380 werd Robrecht van Renswoude, een bastaard van het geslacht Van Arkel en oom van de Luikse prins-bisschop, heer van Grevenbroek. Tijdens de machtsstrijd in het prinsbisdom Luik werd de heerlijkheid in 1401 belegerd door prins-bisschoppelijke milities. Daarbij werden zowel de burcht van Hamont als het Huijs van Boxtel te Grevenbroek verwoest.
In 1425 werd de burcht van Grevenbroek hersteld. Mogelijk dateert uit dezelfde periode ook de bouw van De Tomp, een stenen windmolen van het type torenmolen. In 1585 kwam de heerlijkheid Grevenbroek, inclusief het kasteel, in handen van de prins-bisschop van Luik. Het kasteel werd vervolgens de residentie van de drossaard, de hoogste bestuurlijke vertegenwoordiger van de landsheer in de heerlijkheid.
Aan deze functie kwam een einde toen de burcht in 1702 tijdens de Spaanse Successieoorlog werd verwoest door de troepen van de hertog van Marlborough.
Zie ook Lijst van kastelen in België Lijst van kastelen in Limburg (België)
Bronnen en referenties
Grevenbroek Grevenbroek Categorie:Hamont-Achel Categorie:Voormalig bouwwerk in Vlaanderen Categorie:Beschermd erfgoed in Vlaanderen