Limoges (Occitaans: Limòtges) is een Franse stad aan de rivier de Vienne en de hoofdstad (prefectuur) van het departement Haute-Vienne. De stad telde op inwoners (circa 250.000 in de gehele agglomeratie) en maakt sinds 1 januari 2016 deel uit van de regio Nouvelle-Aquitaine. Limoges is vooral bekend door zijn porselein.
Geschiedenis
Oudheid De plaats werd door keizer Augustus rond 10 v.Chr. gesticht als Augustoritum. Het was een belangrijk kruispunt van wegen. De Romeinen bouwden een brug van steen over de aanvankelijke doorwaadbare plaats, een forum op de helling, verscheidene thermen, een groot amfitheater, een theater op de oevers van de Vienne, ondergrondse aquaducten, orthogonale straten, en luxueuze woningen. De stadsnaam werd later gewijzigd door deze te vernoemen naar de stam van de Lemovices, waar de huidige naam Limoges een verbastering van is.
La Cité en Le Château Volgens de traditie bracht Martialis in de derde eeuw het christendom naar Limoges. Begin vierde eeuw verhuisden de bewoners naar de beter te verdedigen heuvel van Puy-Saint-Étienne. Hier ontwikkelde zich uiteindelijk de middeleeuwse stad La Cité, met de Saint-Étiennekathedraal en de gebouwen van het bisdom. Limoges werd in de eerste decennia van de dertiende eeuw een gemeente bestuurd door consuls. , Atlas de l'histoire de France IXe-XVe siècle, , p. 49
In de negende eeuw werd een abdij gebouwd op de plek waar Martialis was begraven. Rondom de abdij en een mottekasteel, op de plek van de oude stad Augustoritum, ontstond een nederzetting die uitgroeide tot de stad met de naam Le Château. De abdij was onafhankelijk van de bisschop van Limoges en werd beroemd vanwege zijn bibliotheek, de op een na grootste in Frankrijk na Cluny. De stad van de abdij en de burggraaf concurreerde met de stad van de bisschop; tijdens de Honderdjarige Oorlog stonden beide plaatsen tegenover elkaar. Pas in 1792 werden beide delen samengevoegd tot de huidige gemeente Limoges.
In de loop van de achttiende eeuw werden de stadsmuren geslecht en kwamen er boulevards en pleinen. Tot de Franse Revolutie was Limoges de hoofdstad van de historische provincie en tussen 1960 en 2015 van de toenmalige regio Limousin.
Economische ontwikkeling Limoges was in de middeleeuwen beroemd vanwege zijn email op koper. In 1768 werd hier porseleinaarde ontdekt, en vanaf dat moment is Limoges bekend om zijn porselein. De porseleinindustrie verdrong de textielindustrie die in de achttiende eeuw de belangrijkste industrie was. In de negentiende eeuw was Limoges ook een belangrijk productiecentrum van schoenen. In 1853 kwam er een spoorverbinding met Parijs tot stand. In de negentiende eeuw ontwikkelde zich industrie langsheen de Vienne. De rivier voorzag de porseleinfabrieken van waterkracht en van aanvoer van hout voor hun ovens. Later vestigde zich ook industrie in het noordoosten van de gemeente. Om de arbeiders te huisvesten werden nieuwe wijken gebouwd.
Limoges werd een republikeins bolwerk. In het revolutiejaar 1848 verwelkomde de stad het uitroepen van de Tweede Franse Republiek. De stad was gedurende drie weken in handen van linkse opstandelingen. Limoges was ook belangrijk bij het ontstaan van de vakbeweging in Frankrijk. Vanaf 1870 ontstonden er vakbonden onder de arbeiders in de porseleinfabrieken. De vakbonden in Limoges waren eerder gematigd. In 1893 sprak hun overkoepelende organisatie zich nog uit tegen het wapen van de algemene staking. De vakbond CGT (Confédération Générale du Travail) werd er in 1895 opgericht tijdens het zevende nationale congres van vakverenigingen dat in Limoges werd gehouden. In 1905 was er zware sociale onrust in Limoges met stakingen en lock-outs in de porseleinfabrieken. In de groei-jaren na de Tweede Wereldoorlog (Trente Glorieuses) kende de stad een belangrijke groei.
Bezienswaardigheden Het historisch centrum van Limoges ligt op de rechteroever van de Vienne. Naast twee musea herinneren elementen in het stadsbeeld aan de porseleinindustrie dat bekende merken als Bernardaud, Haviland, Coquet, Arquié en Manufacture Royale telt of telde. Zo is de fontein (1893) voor het stadhuis versierd met porselein en zijn ook de zitbanken op de Place de la République bekleed met porselein. Kathedraal St. Étienne van Limoges, mooi exemplaar van gotische bouwkunst; Musée Municipal de l'Evêché (email-museum). Het museum bezit ruim 300 stukken email, van de 12de eeuw tot heden. Voorts zijn er belangrijke Egyptische oudheden en Gallo-Romeinse vondsten, een mineralogische collectie en schilderijen, waaronder twee doeken van de in Limoges geboren schilder Pierre-Auguste Renoir. Musée National de la Porcelaine A. Dubouché (Nationaal porseleinmuseum gesticht in 1845). Het museum bezit ongeveer 18.000 stukken porselein waarvan er ongeveer 6.000 worden tentoongesteld. Musée du Four des Casseaux, museum in een voormalige porseleinfabriek (1900) met een ronde oven met een diameter van bijna acht meter; Begraafplaats van Louyat; Crypte St.-Martial; Église et baptistère Saint-Jean; Tuinen van Evêché; Pont Saint-Étienne, brug over de Vienne uit de dertiende eeuw; Stadhuis, gebouwd in neorenaissancestijl in de negentiende eeuw; Station van Limoges-Benedictins, ontworpen door architect Roger Gonthier, met een 31 meter hoge koepel en een 61 meter hoge klokkentoren.
Geografie De oppervlakte van Limoges bedraagt . Op was de bevolkingsdichtheid inwoners per km². thumb|links|350px|Limoges met de belangrijkste infrastructuur, bodemgebruik en omliggende gemeenten.
Demografie Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal., cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes".
Verkeer en vervoer miniatuur|Station Limoges-Bénédictins Limoges is bereikbaar vanaf Orléans via de Franse autosnelweg A20/E9. In de gemeente liggen de spoorwegstations Limoges-Bénédictins en Limoges-Montjovis. Naast conventionele bussen, rijden er ook moderne trolleybussen.
Limoges heeft een internationale luchthaven Limoges-Bellegarde.
Sport Limoges was 16 keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. Onder meer Jan Janssen, Eddy Merckx en Jan Raas wonnen er. De Deen Mads Pedersen was in 2023 de voorlopig laatste ritwinnaar in Limoges.
Limoges Cercle Saint-Pierre, meestal aangeduid als Limoges CSP of gewoon Limoges, is een professionele basketbalclub uit Limoges. Op 15 april 1993 werd CSP Limoges, onder leiding van de Serviër Bozidar Maljkovic, in Athene de eerste Franse club die de grote Europese basketbalcompetitie won. Na Real Madrid Baloncesto in de halve finale te hebben uitgeschakeld, won de ploeg uit Limoges de finale tegen de Italianen uit Pallacanestro Treviso (59-55).
Limoges Handball (LH), voorheen Limoges Hand 87, speelt sinds 2021 in de LNH Division 1 (Starligue).
Limoges FC werd opgericht in 1947 als fusieclub; de voetbalclub debuteerde in de eerste divisie in 1958.
Stedenbanden Charlotte (Verenigde Staten), sinds 1992 Fürth (Duitsland), sinds 1992 Hrodna (Wit-Rusland), sinds 1982 Incheon (Zuid-Korea) sinds 2015 Pilsen (Tsjechië), sinds 1987 Seto (Japan), sinds 2003
Bekende personen uit Limoges Geboren
Nicetius van Trier (ca. 500 - ca. 566), bisschop van Trier Bernard Gui (1261/1262–1331), dominicaans inquisiteur, bisschop van Lodève en schrijver Gérard Domar (?-1352), kardinaal Jean Dorat (1508-1588), dichter Étienne de Silhouette (1709-1767), contrôleur général des finances onder Lodewijk XV Jean-Baptiste Jourdan (1762-1833), burgemeester Michel Chevalier (1806-1879), econoom, ingenieur en politicus Marie François Sadi Carnot (1837-1894), president van Frankrijk Pierre-Auguste Renoir (1841-1919), kunstschilder Paul Ranson (1861-1909), kunstschilder Georges Catroux (1877–1969), generaal, minister tijdens de Vierde Republiek en diplomaat (ambassadeur) Edmond Malinvaud (1923-2015) econoom Jean-Joseph Sanfourche (1929–2010), schilder, dichter, tekenaar en beeldhouwer Claude Mandonnaud (1950), zwemster Michel Becquet (1954), trombonist Éric Faye (1963), journalist en schrijver Luc Leblanc (1966), wielrenner David Ducourtioux (1978), voetballer Maxime Méderel (1980) wielrenner Sébastien Puygrenier (1982), voetballer Guillaume Moreau (1983), autocoureur Sébastien Turgot (1984), wielrenner Laurent Koscielny (1985), voetballer Karim Aït Fana (1989), voetballer Matthieu Vaxivière (1994), autocoureur Lucas Boniface (2000), wielrenner Benoît Badiashile (2001), voetballer
Overleden
Raoul Hausmann (1886-1971), Oostenrijks dadakunstenaarthumb|Limoges
Trivia Het 12e deel van de compositie Schilderijen van een tentoonstelling van de Russische componist Modest Moessorgski is getiteld Limoges. In dit stuk zijn de ruziënde marktvrouwen te horen op het marktplein van het Franse stadje. Het is een zeer kort allegretto vivo (sempre scherzando) van nog geen anderhalve minuut. Het betreffende schilderij was gemaakt door de Russische kunstschilder Viktor Hartmann.