Wilde aardbeien (Zweeds: Smultronstället) is een Zweedse dramafilm uit 1957 onder regie van Ingmar Bergman.
Verhaal
De norse arts Isak Borg, een geëmeriteerd hoogleraar bacteriologie, heeft zich op zijn oude dag teruggetrokken uit het openbare leven. Nu deelt hij het huis enkel nog met juffrouw Agda, zijn inwonende huishoudster van vele jaren. Zijn schoondochter Marianne is laatst bij hem ingetrokken na een woordenwisseling met haar man Evald, die ook werkzaam is als arts.
In een droom loopt Isak door de stad langs een klok zonder wijzers. Er rijdt een door paarden getrokken lijkwagen zonder voerman voorbij. De wagen botst tegen een straatlantaarn en er valt een doodskist uit, waarin Isak zichzelf ziet liggen. 's Anderendaags besluit hij om met de auto van Stockholm naar Lund te reizen voor de uitreiking van zijn eredoctoraat in plaats van te vliegen. Marianne rijdt mee om haar man weer te zien.
Tijdens de rit beginnen Marianne en Isak te kibbelen. Marianne verwijt haar schoonvader dat hij een hardvochtige egoïst is, omdat Evald zich aldoor uit de naad moet werken om hem een lening terug te betalen. Voor Isak is de terugbetaling een principekwestie. Onderweg stoppen ze bij het oude zomerhuis van de familie Borg, waar Isak in zijn jeugd de zomers doorbracht. Hij haalt er herinneringen op aan zijn nicht Sara, die later met zijn broer Sigfrid trouwde.
In een dagdroom ziet hij Sara, met wie hij in het geheim verloofd was, aardbeien plukken voor hun oom Aron ter ere van diens naamdag. Later heeft ze een gesprek met zijn broer. Isak herinnert zich ook een tafereel waarin zijn tweelingzussen zich aan tafel laten ontvallen dat ze Sigfrid en Sara hebben zien zoenen. Sara loopt weg in tranen.
Later geeft Isak een lift aan drie jongeren op weg naar Italië. Een van hen heet toevallig ook Sara en lijkt bovendien sprekend op de jeugdliefde van Isak. De andere lifters zijn aanstaand priester Anders en student medicijnen Viktor, die Sara beiden het hof maken. Isak weet zich in de gunst van de lifters te werken met zijn charme en ironie. Ze geven onderweg ook een lift aan Sten en Berit Alman, een stel wier auto over de kop is gegaan. Na een hoogoplopende ruzie tussen Sten en Berit vraagt Marianne hun om uit de auto te stappen.
Isak hoeft aan de pomp niet te betalen, omdat de eigenaren vinden dat hij als arts in het verleden veel goeds heeft gedaan voor de gemeenschap. Nadien stoppen ze bij een eethuis. Aan tafel voeren Anders en Viktor een discussie over het bestaan van God. Isak sluit het gesprek af door uit het hoofd een gedicht van Johan Olof Wallin voor te dragen.
Na het eten brengt Isak samen met Marianne een bezoek aan zijn moeder. De hoogbejaarde vrouw keurt af dat Marianne geen kinderen heeft. Ze laat ook foto's en oud speelgoed zien van Isak en zijn inmiddels allemaal overleden broers en zussen, terwijl ze klaagt dat ze zich eenzaam voelt ondanks haar vele kleinkinderen en achterkleinkinderen. Aansluitend heeft Isak een dagdroom waarin hij tijdens een examen op de tekortkomingen in zijn leven gewezen wordt. Hij ziet dat zijn overleden vrouw Karin vreemdgaat, omdat zijn afstandelijkheid haar ellendig maakt.
Als Isak weer wakker wordt, vertelt Marianne hem dat ze woorden heeft gehad met haar man, omdat ze zwanger is en Evald geen kinderen wil. Door haar tijd samen met Isak en het bezoek aan diens moeder beseft Marianne dat de koelheid en afstandelijkheid van haar man een familietrek is. Isak lijkt te beseffen dat het hem in het leven aan liefde heeft ontbroken.
Bij aankomst in Lund neemt Isak in de domkerk zijn eredoctoraat in ontvangst. Hoewel hij er niet in slaagt een band met zijn zoon op te bouwen, is hij opgelucht te horen dat Evald en Marianne bij elkaar blijven. Marianne en Isak leggen hun ruzie bij en de drie jonge lifters zingen een lied te zijner ere. In een laatste dagdroom wuiven zijn ouders hem toe vanaf de oever van een meer in de buurt van het zomerhuis. Isak glimlacht in zijn slaap.
Rolverdeling
| || Dr. Eberhard Isak Borg |- | || Sara |- | || Marianne Borg |- | || Dr. Evald Borg |- | || Juffrouw Agda |- | || Anders |- | || Viktor |- | || Moeder van Isak |- | || Berit Alman |- | || Karin Borg |- | || Tante Olga |- | || Sten Alman |- | || Henrik Åkerman |- | || Minnaar van Karin |- | || Oom Aron |- | || Sigfrid Borg |- ||| Sigbritt Borg |- | || Charlotta Borg |- | || Angelica Borg |- | || Eva Åkerman |- | || Anna Borg |- | || Kristina Borg |- | || Birgitta Borg
Prijzen en nominaties +JaarPrijsCategorieGenomineerde(n)Uitslag1958Filmfestival van VenetiëPrijs van de criticiFilmfestival van BerlijnGouden BeerIngmar BergmanFIPRESCI-prijsVictor SjöströmFilmfestival van Mar del PlataBeste filmBeste acteurVictor Sjöström1959National Board of ReviewBeste buitenlandse filmBeste mannelijke hoofdrolVictor SjöströmBAFTA'sBeste filmBeste buitenlandse acteurVictor SjöströmBodilBeste Europese film1960Golden GlobesBeste buitenlandse filmNastro d'ArgentoBeste buitenlandse filmIngmar BergmanOscarsBeste originele scenario Achtergrond thumb|Bergman en Sjöström tijdens de opnamen van Wilde aardbeien (1957) Bergman schreef het scenario terwijl hij in het ziekenhuis lag. In Wilde aardbeien verkent hij levensbeschouwelijke onderwerpen zoals introspectie en de menselijke conditie. De film werd bij de lancering in eigen land goed ontvangen en won in het buitenland o.a. de Gouden Beer op het filmfestival in Berlijn. Hoewel Bergman de prent in zijn beginperiode draaide, geldt hij als een van zijn grootste meesterwerken. Hij maakt in dit vroege werk al gebruik van zijn kenmerkende stijlmiddelen.
De Zweedse titel van de film is Smultronstället, wat letterlijk Het plekje met de bosaardbeien betekent. Het begrip wordt ook overdrachtelijk gebruikt om een geheim toevluchtsoord aan te duiden, vaak met een persoonlijke of sentimentele waarde.
Externe links
Categorie:Film uit 1957 Categorie:Zweedse film Categorie:Dramafilm Categorie:Zwart-witfilm Categorie:Cultfilm Categorie:Film van Ingmar Bergman