Station Hamburg-Altona (Bahnhof Hamburg-Altona, tot 1938 Altona Hauptbahnhof; spreektaal Altonaer Bahnhof) is een spoorwegstation in de wijk Altona van de Duitse stad Hamburg, in de gelijknamige stadstaat. Voor het langeafstandsverkeer (ICE/IC) en regionaalverkeer (RE/RB) is er een kopstation met 8 sporen. Het station voor de voorstadstreinen (S-Bahn) daarentegen ligt ondergronds, met 4 doorgaande sporen. Met dagelijks 100.000 reizigers hoort het station tot de 21 stations in de hoogte Duitse stationscategorie 1 van de DB Station&Service.
In het kader van het project Neue Mitte Altona zullen langeafstands- en regionale treinen vanaf 2027 gebruik maken van een nieuw station Hamburg Diebsteich. Alleen het ondergrondse S-Bahnstation Altona zal blijven bestaan.
Historische achtergrond In december 1840 werd op initiatief van ondernemers uit Altona en Kiel de Altona-Kieler Eisenbahn-Gesellschaft opgericht, onder leiding van de Deense koning waarbij het dagelijkse bestuur door de rijksambtenaren van het Hertogdom Holstein werd uitgevoerd. De aandeelhouders van de onderneming beloofde een verbinding tussen de Noord- en Oostzee waardoor er beter afzetmogelijkheden waren voor hun goederen, en vervolgde met hun doel ook de spoorlijn van Altona naar Kiel te bouwen en te onderhouden. Deze spoorlijn werd in 1844 gehuldigd onder de naam "König Christian VIII. Ostseebahn" en was de eerste spoorlijn onder de naam van de Deense Hoogheid. Als zuidelijke eindpunt was gekozen voor Altona nabij de Elbehaven en was al vroeg van grote betekenis.
Na de Duitse Oorlog ontstond in 1867 uit beide voormalige hertogdommen Sleeswijk en Holstein de Pruisische provincie Sleeswijk-Holstein. In 1883 begonnen de onderhandelingen over de aankoop van de Altona-Kieler Eisenbahn door het Koninkrijk Pruisen, dat sinds 1 maart 1884 het beheer en bedrijfsvoering door de Koninklijke spoorwegdirectie Altona overnam, welke was gezeteld in een tijdelijk gebouw in de stad Altona. Voor de prijs van 70,65 miljoen Mark werd de Preußische Staatseisenbahnen op 1 januari 1887 (of 1 juli 1887) eigenaar van de AKE. De nv (AG) werd ontbonden. Hierdoor werd het station van Altona in 1887 "Pruisisch".
Vervolgens nam de Preußische Staatseisenbahnen alle spoorweginfrastructuur over. Het station werd eindpunt van alle treinen uit de provincie Sleeswijk-Holstein, ook die een route hadden over het niet Pruisische Hamburg, wat van economisch en strategisch belang was.
Eerste station uit 1844 thumb|left|Eerste station uit 1844 Het eerste station van de stad Altona werd in 1844 direct boven de steile helling naar de Elbe, de "Altonaer Balkons", aan de westzijde van de stad gebouwd. Bij de bevolking was het wegens het verkeerslawaai snel ongeliefd, zodat de toenmalige burgemeester van Altona, Caspar Behn, parallel aan het station de Bahnhofsstraße (tegenwoordig Max-Brauer-Allee) liet aanleggen. De gebouwen aan de straat diende als 'geluidsscherm' waardoor het geluid in de stad afnam.Erich Staisch: Hauptbahnhof Hamburg, Hamburg 1e druk 1981 , p. 23. In 1866 werd het station eindpunt de Verbindingslijn naar het aangrenzende westelijke gelegen Hamburg. Sinds 1867 begon ook de Altona-Blankeneser Eisenbahn in het station. Eén spoor aan de oostzijde van het station sloot in 1845 aan op de Altonaer Hafenbahn, welke liep naar de visafslag van Altona. De goederenwagons konden alleen getrokken worden speciale locomotieven door de steile helling van de haven naar het station. Sinds 1876 reden deze locomotieven door de zogenaamde Schellfischtunnel.
Sinds jaren 80 van de negentiende eeuw nam het treinverkeer toe en was uitbreiding van het station nodig. Ondertussen was de bebouwing in Altona en Ottensen sterk toegenomen wat de verbouwplannen verhinderde. Daarom besloot men, het station ongeveer 500 meter verder noordelijk te leggen, op het punt waar de drie spoorlijnen bij elkaar komen.
Op het vrijgekomen spoorwegterrein tussen het oude en het nieuwe station ontstond een park met aan de zijkanten diverse hoofdstraten, in het midden de Platz der Republik. Aan beide zijde werden in de loop van de tijd diverse belangrijke gebouwen geplaatst (Königl. Preußische Eisenbahndirektion, Hotel Kaiserhof, Altonaer Museum, Stuhlmannbrunnen) waardoor er een nieuwe hoofdas ontstond. In het zuiden staat het oude stationsgebouw in klassieke stijl. Het kreeg een nieuwe noordelijke vleugel en de gemeenteraad nam haar intrek in het gebouw, het verhuisde van het oude raadhuis aan de Nobistor naar de Neue Altonaer Rathaus. Het gebouw wordt tegenwoordig gebruikt door de deelraad van Altona.
Tweede station uit 1898 thumb|Ansichtkaart uit 1910 van Altona Haupt-Bahnhof thumb|Plattegrond met sporenplan van Altona Hauptbahnhof in 1894 thumb|Altona Hauptbahnhof links en recht Hotel Kaiserhof, op de voorgrond de Stuhlmannbrunnen (1912) Na de overwegingen om het station te verplaatsen, zou het hoger te komen liggen, maar men had goede ervaringen met het door Hermann Eggert ontworpen Frankfurt (Main) Hauptbahnhof uit 1888 waardoor het station op straatniveau kwam te liggen. Om het treinverkeer zo min mogelijk te hinderen tijdens de bouw, werd parallel aan de sporen gebouwd en in meerdere fases. Tussen 1893 en 1898 kwam het gereed.Erich Staisch: Hauptbahnhof Hamburg, Hamburg 1e druk 1981, , p. 64–66. In kader van de verbouwing van het station werd de Verbindingslijn in het bereik van het Goederenstation Altona aan de toenmalige Rainweg, nu Harkortstraße, verhoogd. Deze viaduct blijft ook na de hertracering van de Verbindingsbaan enkelsporig en is dag vandaag de dag nog. Verder werd de Schellfischtunnel tot het nieuwe station verlengd.
De nu Pruisische Altonaer Hauptbahnhof werd op 30 januari 1898 geopend. De oorspronkelijke vierdelige stationshal had een lengte van 160 meter en een breedte van 82 meter. Tussen 1905 en 1907 werd in het westen nog een vijfde hal gebouwd voor het voorstadsspoor. Samen overspannen ze 11 sporen, waarvan de drie westelijke voor de voorstads- en S-Bahnverkeer gereserveerd waren. Het stationsgebouw bestond uit bakstenen in neo-romaanse stijl, met het Altonase stadswapen en de torens was het een herkenningspunt in Altona. Het kopstation kon zelfstandig onderhoud uitvoeren, wat in de tijd van stoomlocomotieven nodig was. Omdat er in Hamburg alleen een klein onderhoudscentrum was bij het Berliner Bahnhof, was er niet genoeg ruimte voor alle locomotieven. De treinen uit het zuiden reden via de uitgebreide dubbelsporige verbindingslijn door naar Altona. Op de lijn naar het noorden, die van de verbindingslijn bij de Rainweg aftakte, en niet naar Altona reed, reden tot de elektrificering in de jaren 60 alleen goederentreinen.
Over de middelste sporen werd in 1913 een elektromechanische brugseinhuis gebouwd. In 1943 stortte het door de oorlog in en werd niet meer herbouwd. Toen de Pruisische stad Altona in 1938 door de Groß-Hamburg-Gesetz bij Hamburg werd gevoegd, werd de stationsnaam veranderd van Altona Hauptbahnhof naar Bahnhof Hamburg-Altona. In de Tweede Wereldoorlog werd het station zwaar beschadigd, deze werd in de jaren 50 in vereenvoudigde vorm herbouwd. In 1965 werden de sporen van het station geëlektrificeerd.
De op 1 april 1979 in gebruik genomen Citytunnel Hamburg naar Hamburg Hbf werd gebouwd onder het westelijke deel van het stationsgebouw en er werd een nieuw stationsplein aangelegd als ook een nieuwe viersporig tunnelstation. Door de tunnelbouw kon het stationsgebouw niet tegen de trilling waardoor het in 1974, ondanks de vele protesten, werd gesloopt.
Derde station uit 1979 Het tweede stationsgebouw werd vervangen door een twee verdiepingen tellende gebouw, gemaakt uit grijze prefab betondelen. In het zuidoosten verdubbeld de hoogte naar vier etages, in het kubusvormige gebouw zit een filiaal van Galeria Kaufhof. Het interieur van het stationsgebouw werd in de drie decennia meerdere keren verbouwd, om het in aanzicht vriendelijker te maken. De vier langeafstandsperronsporen kregen eenvoudig platte daken. Bij de drie regionale perronsporen ligt een helling richting het tunnelstation.
Seinhuis uit 1995 thumb|Oude en nieuwe seinhuis (2015) Bij station Altona werd tussen 11 en 13 maart 1995 een 62,6 miljoen D-Mark kostende elektronisch seinhuis (Elektronisches Stellwerk (ESTW)) in het netwerk van de Deutsche Bahn in gebruik genomen. Het ESTW verving acht andere seinhuizen. Het heeft twee werkafdelingen: een treindienstleiding voor het station, en een treindienstleiding voor het goederenstation van een kilometer verderop; hierdoor verdwenen 49 arbeidsplaatsen. Rond de tijd van de ingebruikname stuurt het ESTW voor het treinverkeer 160 wissels, rond de 250 spoorwegseinen en 215 treindetectielussen. Door softwarefouten waren er in het begin aanzienlijke problemen, twaalf uur na de ingebruikname schakelde de dienstleiding voor het eerst zelfstandig. Na drie dagen van zoeken werd de oplossing gevonden: twee foutieve bits zorgde voor een bufferoverloop, wat het systeem uitschakelde. Doordat de oude seinhuizen al waren ontmanteld, kon de situatie voor de ingebruikname niet meer worden ingesteld. Bij de dienstregelingswissel van 27 naar 28 mei 1995 werd een nooddienstregeling ingesteld. Vervolgens verplichte de ESTW-herstellers Siemens en Alcatel, testcentra te bouwen, om het nieuwe elektronische seinhuizen voor ingebruikname te onderwerpen aan de stresstest waarbij het maximale van het systeem gevraagd wordt. Tevens worden hier toekomstige treindienstleiders geschoold.Melding: Das erste Markenprodukt für Tempo 300. In: ZUG, Nr. 3, 1995, zonder ISSN, p. 10.Eins für acht. In: ZUG, Nr. 4, 1995, zonder ISSN, p. 6–7.Stellwerk Hamburg-Altona: Premiere mit Hindernissen. In: ZUG, Nr. 5, 1995, zonder ISSN, p. 8.Erich Preuß: Stellwerke deutscher Eisenbahnen. Transpress, Stuttgart 1996, , p. 53–55.
Gerenoveerde stationsgebouw uit 2005 thumb|Buitengevel na de verbouwing van het stationsgebouw (2005) Nadat Kaufhof het pand aan het begin van de eenentwintigste eeuw verlaten had, werd het complex in het voorjaar van 2006 omvangrijk verbouwd. De eerste en tweede etage van het voormalige Kaufhof is nu een Media Markt, in de kelder bevindt zich nu een Lidl-filiaal en andere winkels voor reisbenodigdheden, bakkerijen en overige Take-Aways. Op de begaande grond bevindt zich een Reisezentrum van de Deutsche Bahn (OV-Servicewinkel), een autoverhuurder, een Rossmann filiaal en andere winkels zoals diverse horeca.
Aan de achterzijde van het gebouw ten westen van de sporen bevindt zich een parkeergarage, tegenover de sporen aan de oostzijde het 5 verdiepingen, 133 kamers tellende InterCityHotel Hamburg-Altona.
Verbindingen Spoorlijnen naar het westen: Altona-Blankeneser Eisenbahn vanaf 1867 in de richting van Blankenese, in 1883 verlengd naar Wedel, tegenwoordig onderdeel van de S-Bahnlijn S1; naar het noorden: Altona-Kieler Eisenbahn vanaf 1884 in de richting van Elmshorn - Neumünster - Kiel, later verder naar Flensburg - Scandinavië evenals in Elmshorn afbuigende lijn naar Itzehoe - Husum - Westerland; naar het oosten: Hamburg-Altonaer Verbindungsbahn vanaf 1866 in de richting van Hamburg Hbf, met aansluiting op de spoorlijnen naar Berlijn en Lübeck later ook naar Scandinavië, Hannover - Zuid-Duitsland en Bremen - Ruhrgebied. naar het zuiden: richting de Elbeoever de Altonaer Hafenbahn (1845-1992) naar de Visafslag van Altona via de Schellfischtunnel, alleen voor goederentreinen.
Langeafstandstreinen Directe verbindingen bestaan met de steden ten noorden van Hamburg, in de andere richting rijden de treinen via de stations Dammtor en Hauptbahnhof, naar het zuiden ook nog Harburg.