Memmingen

Memmingen is een kreisfreie Stadt in de Duitse deelstaat Beieren. De stad telt inwoners () op een oppervlakte van 70,17 km².

thumb|Luchtfoto met Kreuz Memmingen linksboven.

Geografie

Memmingen ligt ongeveer 115 km ten westen van München en iets meer dan 50 km ten zuiden van Ulm. De stad ligt in het uiterste zuidwesten van Beieren, dicht bij de grens met de deelstaat Baden-Württemberg.

Indeling van de gemeente; bevolkingscijfersbron: www.memmingen.de/wirtschaft/wirtschaftsstandort/zahlen-und-fakten.html Website gem. Memmingen Gemeentetotaal: 44.465 (365), verdeeld naar stadsdeel:

Kernstadt 32928 (288) Amendingen (1 km ten N. van de stad) 4008 (63) Buxach/Hart 663 (2) Dickenreishausen (ruim 3 km ten Z. van de stad) 1004 (14) Eisenburg 1450 (3 km ten NO. van de stad) (4) Steinheim 3119 (3 km ten N. van de stad) (-7) Volkratshofen, incl. Ferthofen, (6 km ten ZW. van de stad) 1293 (1)

Andere verdelingen:

man 22047 (197) vrouw 22418 (168)

Duitsers 35208 (-50) buitenlanders 9257 (415)

rooms-katholiek 14911 (-392) evangelisch-luthers 9358 (-271) overigen, onder wie moslims en atheïstenEn mensen, die uit privacy-overwegingen dit gegeven niet wilden verstrekken. 20196 (1028)

Peildatum: 31 december 2021. Tweede-woningbezitters niet meegeteld. Tussen haakjes toe- of afneming gedurende 2021.

Officiële ambtelijke indeling van de stad in 26 Gemeindeteile De stad Memmingen, Hauptort De 5 parochiedorpen Amendingen, Buxach, Dickenreishausen, Steinheim en Volkratshofen Het kerkdorp Ferthofen De 4 dorpen zonder eigen kerkgebouw Brunnen, Eisenburg, Hart en Hitzenhofen De 8 gehuchten Bleiche, Buxachermühle, Egelsee, Grünenfurt, Illerfeld, Priemen, Schnaid en Steigmühle De 7 EinödenEen Einöde is in onder andere Beieren een plaats, die van origine slechts uit één huis of boerderij bestaat. Illerfeld, Spitalmühle, Straßbauer, Straßbauerhölzl, Teichgarten, Unterhart en Weidenbühl

Wapens van stadsdelen van Memmingen

Infrastructuur

Ten westen van de stad kruisen de Autobahn A 96, richting München, en de belangrijke noord-zuidroute de Autobahn A 7 elkaar op Kreuz Memmingen. Afrit nummer 13 van de A 96, vlak bij dit knooppunt, en nummer 14, alsmede aan de zuidkant van de stad afrit 129 van de A7, leiden naar Memmingen. De Bundesstraße 312 verbindt Memmingen met het noordwestwaarts gelegen Stuttgart. Bij afrit 129 van de A7 aan de zuidrand van Memmingen begint de Bundesstraße 300, die noordoostwaarts naar onder andere Augsburg loopt.

Direct aan de oostrand van het centrum ligt Station Memmingen, dat aan drie spoorlijnen ligt: De belangrijkste daarvan is de Spoorlijn Ulm - Oberstdorf, waarover ook intercity's naar Düsseldorf Hauptbahnhof en Oberstdorf v.v. rijden. Oostwaarts loopt een 46 km lange spoorlijn via Mindelheim naar Buchloe. Daar kan men overstappen op een stoptrein naar het 61 km verderop gelegen Station München-Pasing, aan de westkant van München. Ook de intercity's naar München Hauptbahnhof v.v. rijden via Buchloe. Zuidwestwaarts loopt een 31½ km lange spoorlijn naar Leutkirch im Allgäu. De trein op deze lijn stopt onderweg onder meer in Aichstetten.

Het busstation van Memmingen, begin- en eindpunt van verscheidene stads- en streekbuslijnen (onder meer naar stadsdeel Eisenburg, Biberach en Ottobeuren), ligt direct ten zuiden van het treinstation.

Memmingen heeft een eigen luchthaven: Flughafen Memmingen-Allgäu, die gelegen is in de buurgemeente Memmingerberg. Het vliegveld is in 1936 ontstaan als Fliegerhorst (militaire vliegbasis).

De stad ligt aan de Memminger Ach, een ruim 35 km lang en hier en daar 5 meter breed zijriviertje van de Iller. Stadsdeel Ferthofen, ten westen van de eigenlijke stad, ligt aan de Iller zelf, die hier de westgrens van de gemeente en van de deelstaat Beieren vormt. Beide wateren zijn alleen van belang voor de waterhuishouding, alsmede op sommige plekken, wegens de aanwezigheid van zeldzame planten en dieren langs hun oevers, als natuurgebied. In het stadscentrum wordt de Memminger Ach meestal Stadtbach genoemd.

Economie

De gunstige ligging van de stad, aan kruisingen van autosnelwegen en spoorlijnen, heeft de vestiging van industrie, handel, van logistieke centra en transportbedrijven in Memmingen tot gevolg gehad. Zowel ten noordenEen belangrijk deel van het grootste industrieterrein van de gemeente, ten noorden van de stad, behoort officieel tot het stadsdeel Amendingen., ten westen als ten zuiden van de stad liggen uitgestrekte industrieterreinen. Belangrijke ondernemingen, die te Memmingen een fabriek, logistiek centrum of filiaal hebben, zijn onder meer: Rohde & SchwarzIn 2005 werkten hier 1.600 mensen. Recentere cijfers zijn niet beschikbaar. Op de website van de onderneming wordt ook nog (dec. 2022) een aantal werknemers te Memmingen van 1.600 vermeld. (fabriek van telecomtechniek en meetapparatuur) Novoflex (precisieapparatuur en -onderdelen, onder andere voor fotografie; aantal werknemers onbekend) Berger Holding GmbH & Co. KG, een wereldwijd opererende fabrikant van onder meer machine-, gereedschap- en auto-onderdelenEen zeer belangrijk product van dit bedrijf, is een technisch onderdeel, dat geen Nederlandse naam heeft, maar in het Engels ball screw wordt genoemd. In 2017 had dit concern wereldwijd 2.700 werknemers. Het hoofdkantoor en 3 van de 7 Duitse fabrieken van het bedrijf staan in Memmingen, de grootste fabrieken staan echter in Polen en buiten Europa. In de periode vanaf 2010 is het concern vooral buiten Europa gegroeid (VR China, Canada). De grote transportbedrijven Dachser en het Oostenrijkse Gebrüder Weiss hebben te Memmingen een belangrijke vestiging. Het computerspellenbedrijf GameStop heeft zijn hoofdkantoor voor Europa eveneens te Memmingen gevestigd. Pfeifer Holding GmbH is een 1700 werknemers tellende fabriek van grote stalen kabels (onder andere als draagkabels voor hefconstructies en bruggen), na de Tweede Wereldoorlog gegroeid uit een reeds sinds 1579 bestaand familiebedrijf, een smederij. Sinds 1886 bestaat de Memminger Brauerei, die verschillende bieren volgens Beierse traditie produceert. In de stad is verder Schwing StetterWereldwijd in 2020 3.000 werknemers. Inclusief 2 fabrieken in Duitsland (Mühlheim aan de Ruhr, Memmingen). Memmingen is de zetel van het Europese hoofdkantoor. gevestigd. Deze dochteronderneming van het Chinese concern XCMG produceert al dan niet op vrachtauto's gemonteerde betonmolens en transportsystemen voor vloeibaar beton op bouwplaatsen. De onderneming Magnet-Schultz produceert in fabrieken in onder meer Memmingen en buurdorp Memmingerberg industriële magneten, onder andere voor toepassing in de fabricage van auto's en vliegtuigen. Er werken 2.600 mensen, van wie volgens de website van het concern 90% in Duitsland. Goldhofer, een Duitse constructeur van voertuigen voor exceptioneel transport, is eveneens in Memmingen gevestigd. Memmingen heeft daarnaast middelgrote fabrieken van onder meer gelatine, folieverpakkingsmaterialen, schoonmaakmiddelen, onderdelen voor zonnepanelen en golfkarton, en enkele middelgrote aannemersbedrijven (200-500 werknemers).

Dagjesmensen komen vooral naar Memmingen om in de stad te winkelen, de stad heeft naar verhouding veel winkels. Ondanks het historische stedenschoon is het toerisme naar Memmingen van weinig betekenis.

In de diensten- en hoger-onderwijssector zijn het grote ziekenhuis van de stad, drie lagere rechtbanken, waaronder een Amtsgericht, een gevangenis en het BBZ, een gecombineerd centrum voor hoger beroepsonderwijs, met daarin onder meer een zogenoemde Business School, van economisch belang. Het voormalige klooster van de Antonieters huisvest naast het Strigel-Museum de stedelijke openbare bibliotheek en een café.

Geschiedenis

Na 600 werd er op de plaats van de huidige stad een koningshof met kapel gesticht, die in handen kwamen van de Welfen. Als Mammingin wordt de plaats voor het eerst vermeld in 1128. Omstreeks 1158 bouwt hertog Welf VI van Beieren een nieuwe burcht met een aansluitende nederzetting. Vermoedelijk krijgt deze voor 1180 stadsrechten. De Hohenstaufen verwerven de stad in 1191. In 1286 verleent koning Rudolf een verbeterd stadsrecht, en een verdere uitbreiding volgt in 1296 door koning Adolf. De Reformatie is vrij vroeg, nog vóór 1529 ingevoerd; sedertdien is de meerderheid van de christenen in de gemeente evangelisch-luthers. In 1525 was Memmingen één der brandpunten van de Duitse Boerenoorlog. In de stad werden in maart van dat jaar de Twaalf Artikelen opgesteld, een eisenpakket van de opstandelingen.

Een oorspronkelijk uit Sankt Gallen afkomstige familie met de naam Vöhlin was vanaf het eind van de 13e eeuw tot plm. 1490 te Memmingen actief in de internationale handel, en ook in het kredietwezen. Het huis Vöhlin ging te Augsburg en te Neurenberg in het midden van de 15e eeuw samenwerken met het (verzwagerde) geslacht Welser. Dit leidde tot het ontstaan van een met dat van de bekendere Fuggers concurrerend, internationaal belangrijk, handelsnetwerk. Overigens blijkt uit het feit, dat ook de Fuggers een handelshuis in de stad bezaten, dat Memmingen in de late middeleeuwen een belangrijke handelsstad was.

Mede door politieke ontwikkelingen elders, onder andere door de in die tijd beginnende godsdienstoorlogen, brak voor Memmingen na omstreeks 1550 een periode van economische achteruitgang aan.

In 1702 veroverden troepen uit Beieren op bevel van keurvorst Maximiliaan II Emanuel van Beieren enige steden, waaronder Ulm en Memmingen. Deze veroveringstocht wordt als onderdeel van de Spaanse Successieoorlog beschouwd.

Zie voor de periode vanaf de middeleeuwen tot 1803 ook: Rijksstad Memmingen.

Het ten noordoosten van Memmingen gelegen dorp Eisenburg was vanaf plm. 1300 tot plm. 1550 residentie van een aparte Heerlijkheid Eisenburg. Het kasteel van deze Heren werd na verwoesting door een grote brand in 1926 in oude stijl herbouwd. Het is als wooncomplex in gebruik.

In 1861-1863 liet, omdat het Koninkrijk Beieren anders dan de Memmingers zelf geen heil zag in een railverbinding via Memmingen, de stad Memmingen na taaie onderhandelingen met de hogere overheden in eigen beheer spoorlijnen naar Kempten en Ulm aanleggen. Later werden deze lijnen, die een economisch succes waren gebleken, door de Beierse staatsspoorwegen overgenomen.

In de periode van het Derde Rijk werd in november 1938, bij de Kristallnacht, in Memmingen de jodenvervolging ingeleid door het volledig verwoesten van de in 1909 nieuw gebouwde synagoge. Enkele tientallen Memminger joden vonden de dood in de vernietigingskampen. Op de plaats van de voormalige synagoge is te hunner gedachtenis een monument geplaatst. In de Tweede Wereldoorlog werd het militaire vliegveld van Memmingerberg in maart 1944 door geallieerde vliegtuigen gebombardeerd. De stad zelf werd gebombardeerd in het najaar van 1944 en in het voorjaar van 1945 (2 x). Daarbij vielen in totaal bijna 650 doden, en de materiële schade was groot. Onder andere het historische Siebendächerhaus werd op 20 april zwaar beschadigd; de oude houten balken van dit vakwerkhuis bleven echter behouden, alleen het materiaal, dat daartussen zat, werd door de luchtdruk van de bomexplosie weggeblazen. Het gebouw kon zodoende na de oorlog relatief gemakkelijk herbouwd worden.

Na de oorlog beleefde de stad een periode van economische groei en vooruitgang, mede door haar gunstige ligging nabij grote verkeersaders. Helaas ging dit ten koste van enige historische panden, met name in het toch al door de oorlog beschadigde, zuidoostelijke gedeelte van de binnenstad, die aan de slopershamer ten offer vielen. In 2007 werd de voormalige vliegbasis Memmingerberg als luchthaven voor passagiers- en vrachtvluchten geopend.

Bezienswaardigheden, toerisme, evenementen Historische gebouwen in de stad De voormalige vrije rijksstad Memmingen heeft nog veel monumentale gebouwen uit haar verleden bewaard.