Pyramidellidae (tandhorens, traliehorens e.a.) zijn een grote familie van meestal zeer kleine mollusken met torenvormige of meer kegelvormige horentjes.
Deze familie telt meer dan 6000 soorten, onderverdeeld in meer dan 350 genera, waaronder Chrysallida, Eulimella, Folinella, Kleinella, Noemiamea, Odostomia, Ondina, Pyramidella, Syrnola, Tragula en Turbonilla. Deze familie van micromollusken is nog niet zo grondig bestudeerd geweest en de fylogenetische verhoudingen binnen de familie werden nog niet goed uitgewerkt. De Pyramidellidae werden lange tijd geclassificeerd onder de Mesogastropoda, maar men ontdekte veel meer gelijkenissen met de Opisthobranchia.
Taxonomie De Pyramidellidae worden onderverdeeld in meerder subfamilies.
Taxonomie van Ponder & Lindberg (1997) Chrysallidinae Saurin, 1958 Cingulininae Saurin, 1959 Cyclostremellinae Moore, 1966 Eulimellinae Saurin, 1958 Odostomellinae Saurin, 1959 Odostomiinae Pelseneer, 1928 Pyramidellinae J.E. Gray, 1840 Sayellinae Wise, 1996 Syrnolinae Saurin, 1958 Tiberiinae Saurin, 1958 Turbonillinae Bronn, 1849
Taxonomie van Schander, Van Aartsen & Corgan (1999)Schander C., van Aartsen J. J. & Corgan, J. C. (1999). "Families and genera of the Pyramidelloidea (Mollusca: Gastropoda)". Bollettino Malacologico 34 (9-12): 145–166. Superfamilie Pyramidelloidea Gray, 1840 Familie Amathinidae Ponder, 1987 Familie Ebalidae Warén, 1994 Familie Odostomiidae Pelseneer, 1928 Subfamilie Odostomiinae Pelseneer, 1928 Subfamilie Chrysallidinae Saurin, 1958 Subfamilie Odostomellinae Saurin, 1958 Subfamilie Cyclostremellinae Moore, 1966 Familie Pyramidellidae J.E. Gray, 1840 Subfamilie Pyramidellinae J.E. Gray, 1840 Subfamilie Sayellinae Wise, 1996 Familie Syrnolidae Saurin, 1958 Subfamilie Syrnolinae Saurin, 1958 Subfamilie Tiberiinae Saurin, 1958 Familie Turbonillidae Bronn, 1849 Subfamilie Turbonillinae Bronn, 1849 Subfamilie Eulimellinae Saurin, 1958 Subfamilie Cingulininae Saurin, 1959
Taxonomie van Bouchet & Rocroi (2005)Bouchet, P. & Rocroi, J.-P. (2005). "Classification and Nomenclator of Gastropod Families". Malacologia 47 (1-2): 1–397. Subfamilie Pyramidellinae Gray, 1840 Geslacht Pyramidellini Gray, 1840 Geslacht Sayellini Wise, 1996 (voorheen subfamilie Sayellinae) Subfamilie Odostomiinae Pelseneer, 1928 Geslacht Odostomiini Pelseneer, 1928 Geslacht Chrysallidini Saurin, 1958 (voorheen subfamilie Chrysallidinae) Geslacht Cyclostremellini D.R. Moore, 1966 (voorheen subfamilie Cyclostremellinae) Geslacht Odostomellini Saurin, 1959 (voorheen subfamilie Odostomellinae) Subfamilie Syrnolinae Saurin, 1958 (voorheen subfamilie Syrnolinae) Geslacht Syrnolini Saurin, 1958 Geslacht Tiberiini Saurin, 1958 (voorheen subfamilie Tiberiinae) Subfamilie Turbonillinae Bronn, 1849 Geslacht Turbonillini Bronn, 1849 Geslacht Cingulinini Saurin, 1958 (voorheen subfamilie Cingulininae) Geslacht Eulimellini Saurin, 1958 (voorheen subfamilie Eulimellinae)
Geslachtenlijst (Nog niet compleet) Euparthenia , 1929
Verspreiding De dieren uit deze familie komen wereldwijd voor.
Beschrijving van de schelp De embryonale topwindingen zijn vaak heterostroof, stomp en vaak opzij gericht, maar ze kunnen ook ingerold zijn of andere vormen hebben. Op de columella staan meestal 1, soms tot 3 krachtige tandplooien. Soms vertonen ze ook tandplooien in de binnenlip.
De meeste horentjes zijn zeer klein (micromollusken), met uitzonderingen zoals Voluspa (tot 50 mm).
Levensgewoonten Typerend is de ectoparasitaire leefwijze. Sommige groepen hebben een lange arembole proboscis, met in plaats van een radula een spitse zuigstekel, waarmee het weefsel van uiteenlopende gastheren (onder meer vastzittende polychaeten) kan worden doorboord en met behulp van een pompsysteem in de farynx worden uitgezogen.
Soorten aan de Europese kusten Aan de Europese kusten komen onder andere de volgende soorten voor: Aartsenia candida (Møller, 1842) Brachystomia albella Brachystomia eulimoides Brachystomia lukisi Brachystomia rissoides Chrysallida angulosa (Monterosato, 1889) Chrysallida bjoernssoni Warén, 1991 Chrysallida boucheti Peñas & Rolán, 1999 Chrysallida brattstroemi Warén, 1991 Chrysallida brevicula (Jeffreys, 1883) Chrysallida canariensis Nordsieck & Talavera, 1979 Chrysallida clathrata (Jeffreys, 1848) Chrysallida dantarti Peñas & Rolán, 2008 Chrysallida decussata (Montagu, 1803) Chrysallida dollfusi (Kobelt, 1903) Chrysallida elegans (de Folin, 1870) Chrysallida emaciata (Brusina, 1866) Chrysallida excavata (Philippi, 1836) Chrysallida eximia (Jeffreys, 1849) Chrysallida fenestrata (Jeffreys, 1848) Chrysallida fischeri (Hornung & Mermod, 1925) Chrysallida flexuosa (Monterosato, 1874) Chrysallida ghisottii (van Aartsen, 1984) Chrysallida hoeisaeteri Warén, 1991 Chrysallida incerta (Milaschewitsch, 1916) Chrysallida indistincta (Montagu, 1808) - Slank traliehorentje Chrysallida intermixta (Monterosato, 1884) Chrysallida interstincta (J. Adams, 1797) - Ruw traliehorentje (vroeger Chrysallida obtusa (Brown, 1827) Chrysallida jeffreysiana (Monterosato, 1884) Chrysallida juliae (de Folin, 1870) Chrysallida kronenbergi van Aartsen, Gittenberger & Goud, 2000 Chrysallida limitum (Brusina in de Folin & Périer, 1876) Chrysallida maiae (Hornung & Mermod, 1924) Chrysallida marthinae Nofroni & Schander, 1994 Chrysallida micronana Öztürk & van Aartsen, 2006 Chrysallida monozona (Brusina, 1869) Chrysallida monterosatii (Clessin, 1900) Chrysallida moolenbeeki Amati, 1987 Chrysallida multicostata (Jeffreys, 1884) Chrysallida nivosa (Montagu, 1803) Chrysallida palazzii Micali, 1984 Chrysallida pellucida (Dillwyn, 1817) - Klein traliehorentje (vroeger Chrysallida spiralis (Montagu, 1803)) Chrysallida penchynati (Bucquoy, Dautzenberg & Dollfus, 1883) Chrysallida pirinthella (Melvill, 1910) Chrysallida rinaldii Micali & Nofroni, 2004 Chrysallida sarsi Nordscieck, 1972 - Stomp traliehorentje (in het verleden aangezien voor C. decussata (Montagu, 1803)) Chrysallida seamounti Peñas & Rolán, 1999 Chrysallida sigmoidea (Monterosato, 1880) Chrysallida stefanisi (Jeffreys, 1869) Chrysallida sublustris (Friele, 1886) Chrysallida suturalis (Philippi, 1844) Chrysallida terebellum (Philippi, 1844) Chrysallida truncatula (Jeffreys, 1850) Chrysallida undata (Watson, 1897) Ebala nitidissima (Montagu, 1803) - Fijngestreept speldhorentje Eulimella acicula (Philippi, 1836) - Vlak speldhorentje Eulimella ataktos Warén, 1991 Eulimella atlantis Peñas & Rolán, 1999 Eulimella bogii van Aartsen, 1995 Eulimella carminae Peñas & Micali, 1999 Eulimella cerullii (Cossmann, 1916) Eulimella compactilis (Jeffreys, 1867) Eulimella cossignaniorum van Aartsen, 1995 Eulimella fontanae van Aartsen, Gittenberger & Goud, 2000 Eulimella neoattenuata Gaglini, 1992 Eulimella oliveri Peñas & Rolán in Peñas et al., 2006 Eulimella phaula (Dautzenberg & Fischer H., 1896) Eulimella protofunis Peñas & Rolán, 1999 Eulimella scillae (Scacchi, 1835) Eulimella shelaghae van Aartsen, Gittenberger & Goud, 2000 Eulimella similiebala Peñas & Rolán, 1999 Eulimella sudis Peñas & Rolán, 1999 Eulimella unifasciata (Forbes, 1844) Eulimella vanhareni van Aartsen, Gittenberger & Goud, 1998 Eulimella ventricosa (Forbes, 1844) Evalea diaphana Evalea divisa Evalea obliqua Evalea warreni Ividella excavata Jordaniella nivosa Jordaniella truncatula Liostomia clavula Liostomia oblongula Noemiamea dolioliformis (Jeffreys, 1848) Odostomia acuta Jeffreys, 1848 Odostomia conoidea (Brocchi, 1814) Odostomia conspicua Alder, 1850 Odostomia eulimoides Hanley, 1844 - Glanzende tandhoren Odostomia plicata (Montagu, 1803) - Slank tandhorentje (Turbo plicatus) (typesoort) Odostomia scalaris MacGillivray, 1843 - Mosselslurpertje Odostomia turrita Hanley, 1844 - Spits tandhorentje Odostomia umbilicaris (Malm, 1863) Odostomia unidentata (Montagu, 1803) - Breed tandhorentje Partulida spiralis Tragula fenestrata Turbonilla acuta Turbonilla crenata (Brown, 1827) Turbonilla fulvocincta Turbonilla jeffreysi Turbonilla lactea (Linnaeus, 1758 - Melkwit priemhorentje Turbonilla pusilla Turbonilla rufa (Philippi, 1836) - Gestreept priemhorentje Turbonilla rufescens
Referenties Graham, Molluscs: Prosobranch and Pyramidellid Gastropods, 1988 P.J. Hayward & J.S. Ryland, Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe, 1996, Oxford University Press, , pp. 546 R.H. de Bruyne, Veldgids schelpen, 2004 CLEMAM
Externe links Pyramidellidae, www.nmr-pics.nl Pyramidellidae, WoRMS (World Register of Marine Species), www.marinespecies.org Pyramidellidae, ITIS