De Crafoordprijs is een wetenschapsprijs, die sinds 1980 jaarlijks wordt uitgereikt door de Zweedse Academie voor Wetenschappen.
Geschiedenis De prijs werd ingesteld door Holger Crafoord, een Zweedse industrieel, en zijn vrouw Anna-Greta Crafoord. De prijs is bedoeld om internationaal basisonderzoek op het gebied van astronomie, wiskunde, geowetenschappen, biowetenschappen (met name ecologie) en polyarthritis (reumatoïde artritis) te belonen. Deze laatste categorie werd door Crafoord ingesteld omdat hij zelf de laatste jaren van zijn leven aan deze ziekte leed. Volgens het Kungliga Vetenskapsakademien zijn de categorieën gekozen omdat deze vakgebieden buiten de categorieën van de Nobelprijs vallen.
Uitreiking Elk jaar wordt slechts één prijs uitgereikt, elk jaar voor een andere categorie - astronomie en wiskunde, dan geowetenschappen, dan biowetenschappen. De categorie polyarthritis wordt alleen uitgereikt indien een speciaal comité hiertoe beslist. De winnaar van de Crafoordprijs wordt in januari van elk jaar bekendgemaakt. De prijsuitreiking is op Crafoorddag in april. De prijs wordt overhandigd door de Koning van Zweden.
De prijs bestond in 2009 uit een geldbedrag van 500.000 dollar. Dit geld dient de prijswinnaar te besteden aan verder onderzoek.
Lijst van winnaars Jaar Categorie Afbeelding Naam Nationaliteit Werk1982Wiskunde 50px Vladimir Arnold Sovjet-UnieTheorie van non-lineaire differentiaalvergelijkingen 50px|alt= Louis Nirenberg Louis Nirenberg Verenigde Staten1983Geowetenschappen— Edward Lorenz Verenigde Staten Geofysische hydrodynamica— Henry Stommel Verenigde Staten 1984 Biowetenschappen Daniel H. Janzen Verenigde Staten Co-evolutie 1985 Astronomie Lyman Spitzer Verenigde Staten Studies van het Interstellair medium 1986 Geowetenschappen— Claude Allègre FrankrijkIsotopische geothermische relaties— Gerald J. Wasserburg Verenigde Staten 1987Biowetenschappen— Eugene P. Odum Verenigde StatenEcologie van ecosystemen Howard T. Odum Verenigde Staten1988Wiskunde 50px|alt= Pierre Deligne, zittend, gezien op links en wegkijkend van de camera Pierre Deligne BelgiëAlgebraïsche geometrie 50px Alexander Grothendieck Frankrijk 1989 Geowetenschappen 50px|alt= James Van Allen James Van Allen Verenigde Staten Verkenning van de ruimte, ontdekking van de Van Allen-gordels1990Biowetenschappen— Paul Ralph Ehrlich Verenigde Staten Dynamiek en genetic van gefragmenteerde populaties. 50px|alt= Edward Osborne WilsonEdward Osborne Wilson Verenigde Staten Theorie van eiland-biogeografie 1991 Astronomie— Allan Rex Sandage Verenigde Staten Bestudering van sterrenstelsels 1992 Geowetenschappen— Adolf Seilacher Duitsland Onderzoek naar de evolutie van leven1993Biowetenschappen— William Donald Hamilton Verenigd Koninkrijk Theorie van selectie en genetische verwantschap 50px Seymour Benzer Verenigde Staten Genetische en neurofysiologische studies van fruitvliegen1994Wiskunde— Simon Donaldson Verenigd Koninkrijk Vierdimensionele geometrie 50px|alt= Shing-Tung Yau Shing-Tung Yau Verenigde Staten Non-lineare technieken in differentiële geometrie1995Geowetenschappen— Willi Dansgaard Denemarken Ontwikkeling van geologische analysemethoden van isotopen Nicholas Shackleton Verenigd Koninkrijk 1996 Biowetenschappen— Robert M. May Verenigd Koninkrijk Ecologisch onderzoek 1997Astronomie— Fred Hoyle Verenigd Koninkrijk Bestuderen van nucleaire processen in sterren, stellaire evolutie— Edwin Salpeter Verenigde Staten1998Geowetenschappen— Don L. Anderson Verenigde Staten Bestuderen van de structuren en processen binnenin de Aarde— Adam M. Dziewonski Verenigde Staten1999 Biowetenschappen 50px|alt= Ernst Mayr in 1994, na ontvangst van een eregraad bij de Universiteit van Konstanz Ernst Mayr Verenigde Staten Ontwikkeling van het concept van evolutionaire biologie— John Maynard Smith Verenigd Koninkrijk— George C. Williams Verenigde Staten2000Polyarthritis— Marc Feldmann Verenigd KoninkrijkDefinitie van TNF-alpha— Ravinder N. Maini Verenigd Koninkrijk 2001 Wiskunde— Alain Connes Frankrijk Theorie van operator-algebra's, bedenker van non-communatieve geometrie 2002 Geowetenschappen— Dan P. McKenzie Verenigd Koninkrijk Dynamica van de lithosfeer 2003 Biowetenschappen— Carl Woese Verenigde Staten Derde domein van het leven2004Polyarthritis— Eugene C. Butcher Verenigde Staten Studie van moleculaire mechanismen met betrekking tot witte bloedcellen.— Timothy A. Springer Verenigde Staten2005Astronomie— James E. Gunn Verenigde Staten Begrijpen van de grote structuur van het universum— James Peebles Verenigde Staten 50px|alt= Martin Rees geeft een lezing bij Jodrell Bank Martin Rees Verenigd Koninkrijk 2006 Geowetenschappen— Wallace S. Broecker Verenigde Staten Onderzoek naar de globale koolstofkringloop 2007 Biowetenschappen— Robert Trivers Verenigde Staten Analyse van sociale evolutie2008 Astronomie 50px|alt=Rashid Sunyaev Rashid Alievich Sunyaev Rusland Bijdragen aan hoge-energie-astrofysica en kosmologie Wiskunde 50px|alt= Maxim Kontsevitsj Maxim Kontsevitsj Rusland Bijdragen aan de moderne wiskunde, theoretische fysica. 50px|alt= Edward Witten schrijft op een schoolbord Edward Witten Verenigde Staten2009Polyarthritis— Charles Dinarello Verenigde StatenIsolatie van interleukines en het begrijpen van hun rol in het ontstaan van ontstekingen.— Tadamitsu Kishimoto Japan— Toshio Hirano Japan 2010 Geowetenschappen 50px|alt= Walter Munk Walter Munk Verenigde Staten “voor zijn onderzoek en fundamentele bijdragen aan het begrijpen van oceaancirculaties, getijden, golven, en hun rol in de aardse dynamiek” 2011 Biowetenschappen 50px|alt= Ilkka Hanski Ilkka Hanski Finland Onderzoek naar de invloed van ruimtelijke variatie op de dynamiek van planten- en dierengemeenschappen2012 Astronomie— Reinhard Genzel Duitsland "voor hun waarnemingen van sterren in een baan om het centrum van het melkwegstelsel, die de aanwezigheid van een superzwaar zwart gat aangeven" Andrea Ghez Verenigde Staten Wiskunde 50px|alt= Jean Bourgain Jean Bourgain België “voor hun briljante en baanbrekende werk op het gebied van Fourieranalyse, partiële differentiaalvergelijkingen, ergodische theorie, getaltheorie, combinatieleer, functionaalanalyse en theoretische computerwetenschappen" 50px|alt= Terence Tao Terence Tao Verenigde Staten2013Polyarthritis50px|alt= Peter K. Gregersen Peter K. Gregersen Verenigde Staten "for their discoveries concerning the role of different genetic factors and their interactions with environmental factors in the pathogenesis, diagnosis and clinical management of rheumatoid arthritis".50px|alt= Lars Klareskog Lars Klareskog Zweden50px|alt= Robert J. Winchester Robert J. Winchester Verenigde Staten 2014 Geowetenschappen— Peter Molnar Verenigde Staten "voor zijn baanbrekende bijdrage aan het begrip van de tektoniek van de aarde, in het bijzonder van de vervorming van continenten en de structuur en evolutie van bergketens, en de impact van tektonische processen op oceaan-atmosfeercirculatie en klimaat".2015Biowetenschappen— Richard Lewontin Verenigde Staten "voor hun vernieuwende analyses en fundamentele bijdragen aan het begrip van genetisch polymorfisme".— Tomoko Ohta Japan2016 Astronomie 50px Roy Kerr Nieuw-Zeeland "for fundamental work concerning rotating black holes and their astrophysical consequences" 50px|alt=Roger Blandford Roger Blandford Verenigde StatenWiskunde 50px|alt=Yakov Eliashberg Yakov EliashbergVerenigde Staten "for the development of contact and symplectic topology and groundbreaking discoveries of rigidity and flexibility phenomena"2017Polyarthritis50px|alt=Shimon Sakaguchi Shimon Sakaguchi Japan "for their discoveries relating to regulatory T cells, which counteract harmful immune reactions in arthritis and other autoimmune diseases."Crafoord Prize 2017 (gearchiveerd op 18 januari 2018)— Fred Ramsdell Verenigde Staten50px|alt=Alexander Rudensky Alexander Rudensky Verenigde Staten2018Geowetenschappen— Syukuro Manabe Japan / Verenigde Staten "for fundamental contributions to understanding the role of atmospheric trace gases in Earth’s climate system."Crafoord Prize 2018— Susan Solomon Verenigde Staten 2019 Biowetenschappen — Sallie W. Chisholm Verenigde Staten "for the discovery and pioneering studies of the most abundant photosynthesising organism on Earth, Prochlorococcus".Crafoord Prize 2019 2020 Astronomy Eugene N. Parker Verenigde Staten "for pioneering and fundamental studies of the solar wind and magnetic fields from stellar to galactic scales" Wiskunde Enrico Bombieri Italië "for outstanding and influential contributions in all the major areas of mathematics, particularly number theory, analysis and algebraic geometry" 2021 Polyarthritis Daniel L. Kastner Verenigde Staten "for establishing the concept of autoinflammatory diseases" 2022 Aardwetenschappen Andrew H. Knoll Verenigde Staten "for fundamental contributions to our understanding of the first three billion years of life on Earth and life’s interactions with the physical environment through time" 2023 Biosciences— Dolph Schluter Canada "for fundamental contributions to the understanding of adaptive radiation and ecological speciation" 2024 Astronomie— Douglas Gough Verenigd Koninkrijk "for developing the methods of asteroseismology and their application to the study of the interior of the Sun and of other stars" Jørgen Christensen-Dalsgaard Denemarken Conny Aerts BelgiëWiskunde Claire Voisin Frankrijk"for outstanding contributions to complex and algebraic geometry, including Hodge theory, algebraic cycles, and hyperkähler geometry" 2025Polyarthritis— Christopher Goodnow Verenigde Staten/Australië "for the discovery of fundamental mechanisms for B cell tolerance." — David Nemazee
Categorie:Zweedse wetenschapsprijs