Freiburg im Breisgau is een Stadtkreis in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg. Op telde de stad inwoners op een oppervlakte van 153,07 km².
De universiteitsstad Freiburg ligt aan de Dreisam vlak bij het Zwarte Woud en de Zwitserse en Franse grens en wordt gezien als de feitelijke hoofdstad van het Zwarte Woud. De Albert-Ludwigs-Universität Freiburg is de voornaamste werkgeefster van de stad. De stad kent een gunstig klimaat en ligt in de wijnstreek van Baden.
Geschiedenis Freiburg is ontstaan toen Koenraad I van Zähringen in 1091 een burcht liet bouwen op wat nu de Schlossberg heet. In 1120 werden stadsrechten en marktrechten ontvangen. Restanten van de funderingen van deze burcht zijn bewaard gebleven in de kelder van hotel Zum Bären. Van 1218 tot 1368 was Freiburg hoofdstad van het Graafschap Freiburg. De laatste graaf was impopulair, en de burgers van de stad plaatsten zich vrijwillig onder bescherming van de Habsburgers.
Vanaf 1368 was de Breisgau en daarmee Freiburg zodoende in het bezit van de Habsburgers. In 1386 sneuvelden talrijke aanzienlijke Freiburgers in de Slag bij Sempach. In 1457 schonk Albrecht VI van Oostenrijk de stad haar universiteit. Het gebouw Gerichtslaube in Freiburg was de locatie, waar Keizer Maximiliaan I in 1498 de Rijksdag bijeenriep. In deze periode was het onrustig rondom Freiburg als gevolg van de mislukte, door Joß Fritz geleide Bundschuh-opstand. Freiburg was ook een van de steden, die tijdens de Duitse Boerenoorlog vanaf 23 mei 1525 enige tijd in handen van de opstandelingen waren; dezen forceerden in de stad de Reformatie, die direct na de overwinning van de Habsburgse troepen op de boeren, nog in 1525, weer ongedaan werd gemaakt. Freiburg bleef daarna overwegend rooms-katholiek gezind, ook in de voor de stad rampzalige Dertigjarige Oorlog (1618-1648)Wel was de stad van 30 december 1632 tot aan de Slag bij Nördlingen van 1634 korte tijd door de protestanten onder leiding van Zweden bezet. Ook van 1638-1644 was Freiburg in handen van Frankrijk, dat toen aan de zijde der protestantse coalitie streed. Bloedig, en met onbesliste afloop, was de Slag bij Freiburg van augustus 1644. Aan het eind van de oorlog had Freiburg nog maar ongeveer 3.000 inwoners.; de jezuïeten namen in 1620 de universiteit over, die daarna lange tijd de enige rooms-katholieke universiteit in de regio was. Naast Wenen was Freiburg de enige Oostenrijkse universiteitsstad. In 1564 werd de stad zwaar getroffen door een pestepidemie, die tweeduizend mensenlevens kostte.
Vanaf haar verovering door troepen van Lodewijk XIV in 1677 tot aan de Vrede van Rijswijk in 1697, lag Freiburg in Frankrijk. In deze periode werden rondom de stad door de Franse vestingbouwmeester Vauban in 1677-78 moderne vestingwerkenIn het 18e-20e-eeuwse gebouw Breisacher Tor (Frans: Porte Saint-Martin) is een poort, die tot de vestingwerken van Vauban behoorde, bewaard gebleven. aangelegd. Eind 1713 heroverden de Fransen Freiburg voor korte tijd, maar Lodewijk XIV moest de stad bij de Vrede van Rastatt in 1714 aan Oostenrijk restitueren. In 1744 werd de stad voor de vierde keer door Frankrijk veroverd; ditmaal moest Lodewijk XV van Frankrijk in 1745 bij de Vrede van Füssen de stad weer aan Oostenrijk teruggeven.
Bij het Congres van Wenen in 1815 stond Oostenrijk de Breisgau af in ruil voor gebieden die wel aan het bestaande grondgebied grensden. Het kwam aan het tot de Duitse Bond behorende Groothertogdom Baden. In 1848 was Freiburg toneel van zware straatgevechten tijdens de zgn. Badische Revolutie. In 1871 kwam Freiburg aan het Duitse Keizerrijk. miniatuur|links|Het verwoeste stadscentrum in 1944 Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Freiburg op 10 mei 1940 bij vergissing door de eigen Luftwaffe gebombardeerd (deze was onderweg naar Frankrijk en verdwaalde in slecht weer) en gedeeltelijk beschadigd, waarbij 59 inwoners omkwamen. Op 27 november 1944 werd de stad door de RAF gebombardeerd waarbij 2800 burgers omkwamen en een vuurstorm de oude stadskern gedeeltelijk in de as legde. Ze is nadien in oude stijl weer opgebouwd. In april 1945 werd de stad overgegeven aan Franse troepen, waarmee de Tweede Wereldoorlog in Freiburg eindigde.
In de jaren rond 1975 verkreeg de milieubeweging grote steun in Freiburg en omgeving. Er bestond namelijk brede steun voor de - uiteindelijk succesvolle - protestacties tegen de bouw van de Kerncentrale Wyhl. Nadien werd Freiburg een politiek bolwerk van de politieke partij Bündnis 90/Die Grünen.
Geografie Stadsindeling
Freiburg is in 6 grote zones, 28 stadsdelen en 42 stadsdistricten voor statistisch gebruik onderverdeeld. De stadsdistricten hebben een nummer van drie cijfers. De eerste twee cijfers komen overeen met de 28 stadsdelen. Bestaat een stadsdeel maar uit één stadsdistrict, dan heeft het nummer van dat laatste als derde cijfer een nul. De stadsdelen en -districten zijn:
1.Grote zone Mitte:
11 Altstadt 111 Altstadt-Mitte 112 Altstadt-Ring 12 Neuburg
2.Grote zone Nord:
21 Herdern 211 Herdern-Süd 212 Herdern Nord 22 Zähringen 23 Brühl 231 Brühl-Güterbahnhof 232 Brühl-Industriegebiet 233 Brühl-Beurbarung 24 HochdorfNiet het Hochdorf, waar het beroemde Keltische vorstengraf gevonden werd; dat is namelijk Hochdorf, gemeente Eberdingen. 240 Hochdorf, nader onderverdeeld in: Hochdorf Benzhausen Gewerbegebiet Markwald
3.Grote zone Ost:
31 Waldsee 32 Littenweiler 33 Ebnet 34 Kappel
4.Grote zone Süd:
41 Oberau 42 WiehreTer plaatse met vrouwelijk lidwoord, men zegt en schrijft dus: die Wiehre. 421 Oberwiehre 422 Mittelwiehre 423 Unterwiehre-Nord 424 Unterwiehre-Süd 43 Günterstal (met de berg Schauinsland) 430 Günterstal, nader onderverdeeld in: Oberdorf Unterdorf
miniatuur|Rathaus in Stühlinger (2017) miniatuur|Kunstwerk Roter Otto (1973) in de wijk Landwasser 5.Grote zone West:
51 StühlingerTer plaatse met mannelijk lidwoord; men zegt en schrijft dus: der Stühlinger. 512 Stühlinger-Eschholz 513 Alt-Stühlinger 52 Mooswald 521 Mooswald-West 522 Mooswald-Ost 53 Betzenhausen 531 Betzenhsn.-Bischofslinde 532 Alt-Betzenhausen 54 Landwasser 55 Lehen 56 Waltershofen 57 Mundenhof
6.Grote zone Südwest:
61 Haslach 611 Haslach-Egerten 612 Haslach-Gartenstadt 613 Haslach-Schildacker 614 Haslach-Haid 62 St. GeorgenVan oorsprong (vóór de Dertigjarige Oorlog) bestaande uit de beide dorpen Uffhausen en Wendlingen. 621 St. Georgen Nord 622 St. Georgen Süd 63 Opfingeninclusief de dorpjes St. Nikolaus en Wippertskirch. 64 Tiengen 65 Munzingen, een bekend wijnbouwdorp 10 km ten westen van de eigenlijke stad 66 WeingartenIn tegenstelling tot wat de naam suggereert, is dit een hoogbouwwijk uit de jaren-1960. 67 RieselfeldGenoemd naar het voormalige vloeiveld. 68 VaubanAfgesplitst van 622 St. Georgen Süd en 424 Unterwiehre-Süd; op het plattegrondje niet apart zichtbaar.
Naburige gemeentes Van noord via oost naar zuid en west, in de richting van de wijzers van de klok:
Vörstetten Gundelfingen Glottertal Stegen Kirchzarten Oberried Münstertal/Schwarzwald Bollschweil Horben Au Merzhausen Ebringen Schallstadt Bad Krozingen Breisach am Rhein Merdingen Gottenheim Umkirch March
Klimaat
Economie miniatuur|Nieuwe (witte gevel) en oude (rode gevel) Raadhuis miniatuur|Gebouw Freiburger Messe De pijlers van de economie zijn te vinden in de dienstensector.
Het stadsbestuur is gevestigd op drie locaties: in het Alte Rathaus, het daarnaast gelegen Neue Rathaus en in het moderne gebouwencomplex Rathaus im Stühlinger, ten westen van het centrum.
Een grote werkgeefster is de reeds vermelde universiteit. De stad bezit verder een conservatorium en verscheidene hogescholen op het gebied van informatica, (hotel-)management en economie. Verscheidene wetenschappelijke onderzoeksinstituten hebben een vestiging in Freiburg. Daaronder zijn drie instituten van de Max-Planck-Gesellschaft en vijf van de Fraunhofer-Gesellschaft.
De stad is als regionaal bestuurscentrum ook vestigingsplaats van veel overheidsinstellingen van de deelstaat Baden-Württemberg. Ook verscheidene middelgrote en kleine instellingen van de Duitse nationale overheid hebben kantoren te Freiburg. In de stad is een beurs- en tentoonstellingscomplex, Freiburger Messe, gevestigd; naast het vliegveld.
Vanwege het natuurschoon en de aanwezige cultuurmonumenten is ook het toerisme van belang.
In de gemeente liggen veel wijngaarden. Ook de bosbouw is van niet te verwaarlozen belang; de stad bezit vele honderden hectare productiebos. In Freiburg heeft een groot adviesbureau voor productiebosexploitanten zijn kantoor.
Belangrijke in de stad gevestigde ondernemingen TDK-Micronas, fabricage van halfgeleidersensoren, auto- en elektronica-onderdelen, circa 1.000 werknemers Cerdia, voorheen: Rhodia Acetow GmbH, fabriek van celluloseacetaat, o.a. voor filters van sigaretten, circa 1.100 werknemers Lexware, computersoftwarehuis, is met ruim 500 personeelsleden verreweg het grootste van talrijke IT-ondernemingen in de stad.
Cultuur Bezienswaardigheden Bouwwerken Freiburg heeft een oud, na de oorlogsverwoestingen van 1944-1945 gerestaureerd, stadscentrum, waarvan met name de hoofdkerk, de Freiburger Münster, beroemd is. De 116 meter hoge toren geldt als een meesterwerk van gotische bouwkunst en werd van ca. 1270 tot ca. 1340 gebouwd. Mogelijk heeft zij als inspiratiebron voor de lantaarn in de Domtoren in Utrecht gediend.
Ook een bezienswaardigheid van Freiburg zijn de zogenaamde Bächle: goten in het oude centrum waar water door heen loopt. Dit diende vroeger voor de riolering en nu voor de waterafvoer van regenwater.
Verder is het 16e-eeuwse Haus zum Walfisch in de oude stad na de oorlog nauwkeurig herbouwd. Dit was een van de centrale filmlocaties van de culthorrorfilm Suspiria uit 1977. Ook heeft humanist Desiderius Erasmus een tijdje in het Haus zum Walfisch gewoond. Hotel Zum Bären bestond reeds in de 12e eeuw en is daarmee een van de oudste nog bestaande herbergen van Duitsland. Uit een middeleeuwse kroniek blijkt, dat het gebouw opvallend rood geverfd was. Zo konden de talrijke analfabeten het als openbaar logement en herberg herkennen. Het middeleeuwse gebouw werd in 1744 door Franse bezettingstroepen verwoest en daarna door het thans nog bestaande gebouw vervangen.
De stad is rijk aan voorbeelden van architectuur van na 1945; talrijke stromingen zijn vertegenwoordigd.
Musea Het belangrijkste museum van de stad is het Augustinermuseum.
Het Stadttheater is ook een bezoek waard.
Interessant vanuit ecologisch standpunt is de wijk Vauban, ca. 4 km ten zuiden van het stadscentrum, die op de locatie van een voormalige kazerne staat.
Natuurschoon, toeristische attracties e.d. De 1284 meter hoge berg Schauinsland ten zuiden van de stad maakt deel uit van het Schwarzwald. De wijnbouwgebieden ten westen van de stad Natuurreservaat Arlesheimer See met omringend bos bij stadsdeel Tiengen Recreatieplas Flückinger See, ten noorden van stadsdeel Betzenhausen en ten westen van stadsdeel Mooswald
Sport SC Freiburg is de professionele voetbalclub van Freiburg en speelde tot 2021 in het Schwarzwald-Stadion. De club komt vaak uit op het hoogste Duitse niveau van de Bundesliga. In oktober 2021 werd een het Europa-Park StadionGenoemd naar het pretpark Europa-Park te Rust. of Mooswaldstadion in gebruik genomen. Het ligt in het stadsdeel Brühl, naast het vliegveld. Het kan 34.700 toeschouwers herbergen. Opvallend is dat daarvan er 12.400 staanplaatsen zijn. Het rechthoekige gebouw is 25 meter hoog. Op het dak liggen zonnepanelen. De bouw was omstreden, vanwege milieuprotesten door buurtbewoners, en doordat er een conflict met het naburige vliegveld was.
Freiburg im Breisgau was vier keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. De Italiaan Salvatore Commesso was in 2000 er de voorlopig laatste ritwinnaar.
Infrastructuur Hoofdwegennet