Blauwkapel is een buurtschapANWB Topografische Atlas Utrecht/Flevoland (2004) - kaart 84 139-458 aan de rand van de stad Utrecht. De kern ligt in het noordoosten van de gemeente Utrecht en is volgens de formele woonplaatsenindeling deel van de stad; de rest hoort bij de gemeente De Bilt, onder de woonplaats Groenekan. Tot en met 1953 viel de buurtschap onder de gemeente Maartensdijk.
Oorspronkelijk, in de Middeleeuwen, heette Blauwkapel Voordorp. Deze naam is eind 20e eeuw hergebruikt voor de Utrechtse nieuwbouwwijk Voordorp. Het huidige Blauwkapel dankt zijn naam aan de kapel die daar in 1451 werd gebouwd ter vervanging van een oudere kapel.Blauwkapel Het Utrechts Archief. Gearchiveerd op 25 juni 2016. In de nieuwe kapel werden het plafond en de wanden blauw geschilderd. De aanduiding "Blauwkapel" kwam ook in gebruik voor het dorp.
Nadat de kerk sinds 1943 in onbruik was geraakt, werd de kerk in 1957 door de Stichting Vrienden van Blauwkapel gekocht en met overheidssteun gerestaureerd. Op 1 september 2005 zijn de predikantenborden van de kerk, die enige tijd daarvoor waren teruggevonden, weer teruggeplaatst.
Fort Blauwkapel Het Fort Blauwkapel is in de periode 1818–1821 gebouwd om het bestaande dorp heen, als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het is een van de grootste forten van deze verdedigingslinie. Aanvankelijk bestond het fort uit beplante aarden wallen. In latere jaren werd het versterkt met militaire gebouwen. In 1960 verloor het fort zijn militaire functie. Een deel is nu in gebruik door een scouting-groep.
Opmerkelijk is dat de schrijver Willy van der Heide (van de Bob Evers-serie) vlak na de Tweede Wereldoorlog enkele jaren gevangen heeft gezeten in het fort. Een van de boeken uit de serie heet Bob Evers belegert Fort B.
Fort Blauwkapel werd na de bevrijding in gebruik genomen door de opsporingsdiensten als detentiecentrum voor spionnen, verraders en die politieke delinquenten die nader onderzoek vergden. De eerste gevangenen werden overgebracht uit het tijdelijke kamp Oxerhof bij Deventer. Spoedig volgden anderen uit de speciale verhoorkampen 030 en 020 die snel door de geallieerde Canadese Field Securities (militaire veiligheiddienst) waren opgezet om gearresteerde collaborateurs en vermoedelijke spionnen te verhoren. Waaronder Willy van den Hout en zijn collega, de bekende Kriegsberichter Willem Sassen.
Beiden zouden ondergronds gaan, en deel uitmaken van het weerwolfnetwerk. Een organisatie die ten doel had om te spioneren vanachter de vijandelijke linies en aanslagen te plegen op burgers en militaire doelen.
Na de bevrijding maakte Willem Sassen een deal met het verzet en gaf zich over. Hij werd gearresteerd en vastgezet in Fort Blauwkapel. In ruil voor privileges zou Willem Sassen, samen met zijn broertje Alfons Sassen het hele weerwolvennetwerk (Skorpion West of Neurop) oprollen. Inderdaad kreeg Willem Sassen bewegingsvrijheid en mocht rondlopen in een geallieerd uniform.
Willem van den Hout, Werner Schramm, Otto Heinrich Lange hun chef Erhardt Bulang, alle leden van de weerwolforganisatie werden ontmaskerd en verhoord in Blauwkapel. Toen de Canadezen het Fort wilde overdragen aan het Bureau Nationale Veiligheid, begon Willem Sassen zijn ontsnapping te plannen. Op 15 december 1945 was het zo ver. Met behulp van een bewaarder wist hij samen met twee anderen te ontsnappen.
Eind 1946 begin 1947 werd het kamp opgedoekt. De resterende gevangenen werden overgedragen aan Fort Honswijk of de strafgevangenis in Scheveningen. Voor Fort Blauwkapel werd een tijd lang geen bestemming gevonden. Vanaf 1948 vonden er openluchtspelen plaats. Halverwege de jaren '50 werden een aantal reduits door de genie opgeblazen om ruimte te maken voor woningen.
Monumenten Blauwkapel is een beschermd dorpsgezicht. Verder zijn er enkele rijksmonumenten.
Zie ook Lijst van rijksmonumenten op Fort Blauwkapel
Spoorwegknooppunt Blauwkapel Blauwkapel (geografische afkorting Bkp) is tevens de naam van een voormalig spoorwegknooppunt bij het gelijknamige Blauwkapel was ook de naam voor twee voormalige stopplaatsen.
Meteoriet De meteoriet "Utrecht" kwam op 2 juni 1843 neer in Blauwkapel. De inslag werd gezien door een boer (of zijn knecht) en hij haalde de ongeveer 7 kg wegende meteoriet van een meter diepte. Het is de grootste meteoriet van Nederland.De Utrecht meteoriet home.online.nl (gearchiveerd)
Categorie:Plaats in Utrecht # Categorie:Geografie van Utrecht (gemeente)