Het Internationaal Strafhof (Engels: International Criminal Court, Frans: Cour pénale internationale, ICC/CPI) is een permanent hof voor het vervolgen van personen die verdacht worden van genocide, misdaden tegen de menselijkheid of oorlogsmisdaden, zoals deze zijn omschreven in het Statuut van Rome. De werktalen zijn Engels en Frans. Het Internationaal Strafhof is in 1998 opgericht en begon te werken op 1 juli 2002, zetelt in Den Haag.
Het ICC heeft jurisdictie over bovengenoemde misdaden voor zover gepleegd na de datum 1 juli 2002. Deze worden door de internationale gemeenschap beschouwd als de ernstigste misdaden binnen het internationaal strafrecht. Ze zijn gedefinieerd in het Statuut van Rome en andere relevante internationaal gezaghebbende teksten.
Hoofdvestiging miniatuur|Huidige vestiging van het Internationale Strafhof thumb|Het ICC zetelde tussen 2002 en 2015 in kantoorgebouw De Haagse Arc aan de Maanweg
Het Internationaal Strafhof zetelde vanaf de oprichting in 2002 tijdelijk in twee gebouwen aan de Maanweg in Den Haag in de wijk Binckhorst in een voormalig kantoor van KPN. In december 2007 besloten de lidstaten dat er een permanent hoofdkantoor moest worden gebouwd. In 2010 werd een ontwerp van de Deense architectengroep Schmidt Hammer Lassen uitgekozen. Vanaf april 2013 startte de bouw door een consortium van VolkerWessels. De bouw werd gefinancierd door de lidstaten en kostte rond 204 miljoen euro. Het is gevestigd aan de Oude Waalsdorperweg en werd geopend op 14 december 2015.The ICC has moved to its permanent premises. Persbericht Internationaal Strafhof, 14 dec 2015. GearchiveerdPresentatie van het nieuwe gebouw (gearchiveerd op 23 feb 2016)
De Permanente Vertegenwoordiging (PV) van Nederland bij het ICC is ondergebracht bij Ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag.PV ICC, Den Haag (gearchiveerd op 21 sep 2017
Statuut van Rome Op 17 juli 1998 werd in het kader van de Verenigde Naties het Statuut van RomeRome Statute of the International Criminal Court Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof ondertekend, dat de basis legde voor de oprichting van het Internationaal Strafhof.
Het Statuut van Rome is van kracht geworden op 1 juli 2002.
De artikelen 5, 11 en 12 bevatten regels over de rechtsmacht van het Hof. Hierin worden regels gegeven omtrent de typen misdrijven die berecht mogen worden, vanaf wanneer en wie er mogen worden berecht door het Hof.
Artikel 5 van het statuut bepaalt dat de rechtsmacht omvat het berechten van: (a) genocide; (b) misdrijven tegen de menselijkheid; (c) oorlogsmisdrijven; (d) het misdrijf van agressie. Artikel 11 van het statuut bepaalt dat het Hof uitsluitend jurisdictie heeft: (1) over misdrijven gepleegd na inwerkingtreding van het verdrag op 1 juli 2002; (2) indien een staat na die datum is toegetreden, vanaf die toetreding. Artikel 12 van het statuut bepaalt dat het hof zijn rechtsmacht alleen mag uitoefenen over: (1) staten die partij zijn bij het statuut; (2) indien het gaat om een vervolging op instigatie van een verwijzing door een andere staat, of ambtshalve door de aanklager: (a) indien het misdrijf op het territorium van een verdragspartij is gepleegd, daaronder inbegrepen aan boord van een schip of een vliegtuig dat geregistreerd is in deze staat; (b) indien de dader de nationaliteit van een verdragspartij heeft; (3) indien een staat die geen partij is bij het strafhof een verklaring aflegt dat zij de rechtsmacht van het Hof accepteert.
Agressie Artikel 5 bepaalt verder dat de rechtsmacht over de misdaad agressie pas zal ingaan zodra overeenstemming is bereikt over een definitie van dit begrip en een daartoe strekkend amendement in het statuut is opgenomen. Volgens artikel 123 moet zeven jaar na het van kracht worden van het statuut een eerste "Herzieningsconferentie" bijeengeroepen worden, waar amendementen op het statuut behandeld kunnen worden. Deze Herzieningsconferentie is van 31 mei tot en met 11 juni 2010 gehouden in de Oegandese hoofdstad Kampala.
Op de conferentie is een akkoord bereikt over de definitie van "de misdaad agressie". Het aangenomen amendement bepaalt dat de (zeer uitvoerige) definitie van Resolutie 3314 van de VN-Algemene Vergadering zal gelden. Dit houdt onder meer in dat van agressie sprake is bij door een staat bedreven geweld zonder toestemming van de VN en zonder dat van zelfverdediging sprake is, en waarbij het Handvest van de Verenigde Naties "duidelijk" geschonden wordt.Review Conference of the Rome Statute concludes in Kampala persbericht Internationaal Strafhof, 12 juni 2010 De aanklager kan, mits met machtiging van het Hof, zelf een onderzoek naar agressie instellen, dus zonder besluit van de Veiligheidsraad, maar de Veiligheidsraad heeft de bevoegdheid een dergelijk onderzoek een jaar lang op te schorten, een termijn die telkens met een jaar kan worden verlengd. De nieuwe bevoegdheid zal in 2017 van kracht worden, mits dan opnieuw door de Vergadering van Verdragsstaten goedgekeurd.Strafhof mag 'agressors' vervolgen, NRC Handelsblad, 14 juni 2010
Deelnemende staten miniatuur|500x500px|Deelnemende staten:Donkergroen: verdragsstatenLichtgroen: staten die toegetreden zijn en waarvoor het statuut binnenkort van kracht wordt (momenteel geen)Oranje: staten die het statuut ondertekend hebben maar tot nu toe geen verdragsstaat zijn geworden Lichtblauw: staten die het statuut ondertekend hebben maar weer zijn uitgetreden. Inmiddels hebben 124 landen, waaronder alle EU-lidstaten, het statuut geratificeerd of zijn anderszins tot het statuut toegetreden, waarmee zij "verdragsstaat" ("state party") van het Hof zijn geworden. België werd verdragsstaat op 28 juni 2000, Nederland op 17 juli 2001, Suriname op 15 juli 2008.The States Parties to the Rome Statute website Internationaal Strafhof
Landen die geen verdragsstaat zijn kunnen niettemin krachtens artikel 12, lid 3 van het Statuut van Rome de rechtsmacht van het Hof aanvaarden door een verklaring hiertoe te deponeren bij de griffier van het Hof. Ivoorkust deed dit in april 2003, maar is in maart 2013 ook als verdragsstaat toegetreden. De Palestijnse Autoriteit heeft een dergelijke verklaring gedeponeerd in januari 2009, maar op 3 april 2012 besloot de aanklager dat deze niet aanvaard kon worden omdat Palestina weliswaar als staat erkend was door meer dan 130 landen, maar als zodanig nog niet door de Verenigde Naties.Situation in Palestine website Internationaal Strafhof, 3 april 2012 In november 2012 besloot de Algemene Vergadering van de VN Palestina te erkennen als "waarnemende staat niet-lid", hetgeen toetreding tot het Strafhof mogelijk maakte. Op 2 januari 2015 deponeerde Palestina de toetredingsdocumenten bij het Hof, waardoor het de 123e verdragsstaat werd.Palestine website Internationaal Strafhof Op 17 april 2014 is Oekraïne door een verklaring tot het Hof toegetreden; het deponeerde een verklaring dat het de rechtsmacht van het Hof erkent voor misdrijven in Oekraïne gepleegd in de woelige periode van 21 februari 2013 tot 22 februari 2014. Op 8 september 2015 volgde een tweede verklaring: Oekraïne erkende hierin de rechtsmacht van het Hof ook voor op zijn grondgebied gepleegde misdrijven sinds 20 februari 2014.Ukraine accepts ICC jurisdiction over alleged crimes committed since 20 February 2014 persbericht Internationaal Strafhof, 8 september 2015
Enkele tientallen landen hebben het statuut wel ondertekend maar (nog) niet geratificeerd, waaronder de Verenigde Staten, Rusland, Iran, Israël, Soedan en Zimbabwe. Het verdragsrecht verplicht staten die een verdrag getekend hebben "zich te onthouden van daden die de doelstelling van een verdrag met voeten treden".Conventie van Wenen m.b.t het Verdragsrecht PDF, (artikel 18), website UN International Law Commission Drie van deze landen, namelijk de Verenigde Staten, Israël en Soedan, hebben echter hun handtekening onder het statuut herroepen, daarmee te kennen gevend dat zij voor hun land de uit het statuut voortvloeiende verplichtingen niet meer erkennen.
Uittreding Artikel 127 van het Statuut van Rome bepaalt dat verdragsstaten zich kunnen terugtrekken met een opzegtermijn van ten minste één jaar. Lopende onderzoeken worden niet stopgezet.
Uittreding Afrikaanse staten (2016) In oktober 2016 hebben drie Afrikaanse staten, namelijk Burundi, Zuid-Afrika en Gambia, aangekondigd zich uit het Strafhof terug te trekken. Burundi deed dit nadat de aanklager in april 2016 een verkennend onderzoek naar de gewelddaden in dit land had geopend, en nadat in september 2016 een VN-rapport regeringsfunctionarissen in dit land beschuldigde van marteling van en moord op politieke tegenstanders.Burundi leader signs decree to quit the International Crimina Court Reuters, 18 oktober 2016 Ook Gambia wordt beschuldigd van schendingen van mensenrechten; in juli 2016 zijn bijvoorbeeld 19 leden van de oppositie tot gevangenisstraf veroordeeld wegens deelneming aan een demonstratie zonder vergunning. Er wordt rekening mee gehouden dat meer Afrikaanse landen de uittredende staten zullen volgen.Gambia is the latest African country deciding to pull out of International Criminal Court Washington Post, 26 oktober 2016. Gearchiveerd op 1 juli 2022.
Uittreding Rusland (2016) In november 2016 trok president Vladimir Poetin per decreet de Russische ondertekening van het stichtingsverdrag van het Internationaal Strafhof in.Rusland breekt met Internationaal Strafhof om conflict Oekraïne Aanleiding de Volkskrant, 17 november 2016. Gearchiveerd op 9 februari 2018. Aanleiding hiervoor was het besluit van het Strafhof het conflict in Oost-Oekraïne te bestempelen tot een internationaal conflict tussen Rusland en Oekraïne. Rusland is ook geïrriteerd over een onderzoek van het Strafhof naar mogelijke oorlogsmisdaden door Russische troepen in Georgië in de Russisch-Georgische Oorlog in 2008. Volgens mensenrechtenorganisaties komen ook de Russische luchtbombardementen op Aleppo in Syrië neer op oorlogsmisdaden. In de praktijk verandert er niet veel, omdat Rusland het verdrag nooit heeft geratificeerd, waarmee het de rechtsmacht van het Strafhof ook nooit heeft geaccepteerd.
Uittreding Filipijnen (2019) In maart 2019 trok de Filipijnse president Duterte zijn land “per direct” terug uit het Strafhof. Eerder al had de president kritiek geuit op een vooronderzoek van de aanklagers van het Hof naar mogelijke buitengerechtelijke executies.
Uittreding Mali, Niger en Burkina Faso (2025) Op 23 september maakten de drie West-Afrikaanse landen Mali, Niger en Burkina Faso in een gezamenlijke verklaring bekend zich uit het Internationaal Strafhof te zullen terugtrekken.
Uittreding Venezuela (2026) Op 24 juli maakte interim president Delcy Rodriguez bekend dat Venezuela zich terug trekt uit het strafhof. De VS verwelkomde dit besluit en wees er op dat het ICC al sinds 2018, zonder resultaat, een onderzoek had lopen tegen voormalig president Nicolás Maduro, die begin 2026 door de VS uit zijn land werd ontvoerd om in de VS te worden berecht. Het onderzoek vanuit het ICC gaat gewoon door. Een aanvraag van Venezuela uit 2020 (nog ingedient onder Maduro) naar mensenrechtenschendingen gepleegd door de VS middels de sancties, werd in maart 2026 nog door het ICC verworpen.
Structuur miniatuur|De derde Vergadering van Staten Het Internationaal Strafhof is een onafhankelijke organisatie die geen deel uitmaakt van de Verenigde Naties. De Vergadering van Staten (in het Engels: Assembly of State Parties) fungeert als toezichthouder en regulerend orgaan voor het Hof.website Internationaal Strafhof 'ICC - Assembly of States Parties' (laatst geraadpleegd 3 februari 2016).
De organisatie van het Hof omvat: het Presidium; een Afdeling Beroep, een Afdeling Berechting en een Afdeling Vooronderzoek; het Parket van de Aanklager, en de Griffie.
De Assembly of States Parties